Théâtre de la Ville (wym. [], Théâtre de la Ville – Sarah-Bernhardt) – francuski teatr znajdujący się pod numerem 2 na Place du Châtelet 75004 w 4. dzielnicy Paryża. Jest jednym z dwóch, obok , teatrów zaprojektowanych w XIX wieku przez Gabriela Daviouda na zlecenie barona Georges’a-Eugène’a Haussmanna. Został oddany do użytku 30 października 1862.

Historia Théâtre Lyrique thumb|left|Théâtre Lyrique w latach 60. XIX wieku Teatr, który do upadku Napoleona III w 1870 oficjalnie nosił nazwę Théâtre Lyrique Impérial, został zaprojektowany przez Gabriela Daviouda dla Georges’a-Eugène’a Haussmanna w latach 1860–1862 na potrzeby zespołu operowego, znanego jako . Wcześniejszy obiekt wspominanego zespołu, na , w którym grupa występowała od 1851, został przeznaczony do rozbiórki w ramach renowacji Paryża zarządzonej przez Haussmanna.

W początkowym okresie działalności zespołu na Place du Châtelet, dyrygował nim . W owym czasie w teatrze odbyły się premiery oper: Poławiacze pereł Georges’a Bizeta (1863), Hectora Berlioza (1863), Mireille Charles’a Gounoda (1864), Bizeta (1867) oraz Romeo i Julia Gounoda (1867). W 1865 Carvalho zaprezentował prapremierę zrewidowanej i rozszerzonej wersji Makbeta Giuseppe Verdiego (w języku francuskim). W 1868 dyrygenturę objął Jules Pasdeloup, który w następnym roku dał pierwsze paryskie wykonania pięcioaktowej opery Rienzi Richarda Wagnera.

Théâtre Lyrique przy Place du Châtelet został niemal całkowicie zniszczony przez pożar z 21 maja 1871, wywołany podczas odbijania Paryża przez siły Adolphe’a Thiersa pod koniec Komuny Paryskiej, a wkrótce potem zespół Théâtre Lyrique zbankrutował.

Pojemność Théâtre Lyrique w 1868 wynosiła 1750 miejsc.

Théâtre Historique i Théâtre des Nations Teatr przebudowano w 1874 według tych samych planów – do użytku po pożarze oddano go 6 listopada 1874 – i początkowo nosił nazwę Théâtre Lyrique-Dramatique, lecz wkrótce przemianowano go na Théâtre Historique, którą zachował do 1879, kiedy to zmieniono ją na Théâtre des Nations. Victor Maurel wyprodukował sezon opery włoskiej w teatrze w 1884, obejmujący pierwsze w stolicy III Republiki Francuskiej wykonanie Herodiady Jules’a Masseneta we włoskiej wersji zatytułowanej Erodiade z 1 lutego 1884. W obsadzie opery znaleźli się Fidès Devriès jako Salomé, Guglielmina Tremelli jako Hérodiade, Jan Reszke jako Jean, Maurel jako Hérode, Edward Reszke jako Phanuel i Giuseppe Villani jako Witeliusz. W dziesiątym i ostatnim wykonaniu Erodiady z 13 marca, można było usłyszeć trzy partie wykonywane przez rodzinę Reszke, gdy Józefina Reszke śpiewała Salomé.

Pojemność teatru w 1874 wynosiła 1600 miejsc.

Opéra-Comique W 1887 Opéra-Comique przeniosła się do teatru po tym, jak jej poprzednia siedziba, druga Salle Favart, została zniszczona przez pożar. Przywrócono nazwę Théâtre Lyrique, a Opéra-Comique kontynuowała występy w teatrze do 1898, kiedy to powróciła do nowo wybudowanej, trzeciej Salle Favart. Podczas działalności zespołu na Place du Châtelet, wystawiono kilka oper Masseneta, w tym premiery Esclarmonde (1889) i (1897), a także pierwsze paryskie wykonania (6 stycznia 1893) i (3 października 1895).

Théâtre Sarah-Bernhardt i Théâtre des Nations thumb|Théâtre Sarah-Bernhardt (ok. 1900–1910) thumb|left|Sarah Bernhardt jako tytułowy bohater sztuki Hamlet (1899) Pod koniec 1898 francuska aktorka Sarah Bernhardt podpisała z władzami Paryża umowę najmu na 25 lat na korzystanie z teatru. Po przeprowadzeniu pod jej nadzorem remontu; ; ; ., obiekt przemianowano na Théâtre Sarah-Bernhardt. W pierwszej części sezonu 1899 wystawiała wznowienia kilku sztuk – w tym La Toski Victoriena Sardou (1887), Samarytanki Edmonda Rostanda (1897) oraz Damy kameliowej Alexandre Dumasa (syna) (1880); .. Z kolei wśród premier znalazła się francuska adaptacja Hamleta autorstwa Williama Shakespeare’a z 1899, w którym sportretowała szeroko dyskutowaną i komentowaną rolę tytułowego księcia duńskiego; ; ; ., oraz dramat Orlątko Rostanda (1900), gdzie grała rolę tytułowego księcia, zwanego „Orlątkiem”, która spotkała się z uznaniem ze strony krytyków; ; .. Łącznie, przez cały okres zarządzania obiektem, wystąpiła na jego scenie w 39 premierowych sztukach w latach 1899–1922.

Ballets Russes Siergieja Diagilewa zaprezentował w Théâtre Sarah-Bernhardt kilka premier, w tym: Igora Strawinskiego (12 czerwca 1928) i zrewidowaną wersję (21 maja 1929; z choreografią Serge’a Lifara), a także dwa balety Siergieja Prokofiewa: (27 maja 1927) i (21 maja 1929).

W latach 40., podczas okupacji Francji przez wojska niemieckie w czasie II wojny światowej, ze względu na żydowskie pochodzenie Bernhardt, a także jej postawę w 1870 i 1914, teatr przemianowano na Théâtre de la Cité (1941–1947). W 1947 przywrócono nazwę Théâtre Sarah-Bernhardt. W 1957 obiekt ponownie przemianowano na Théâtre des Nations.

Théâtre de la Ville Teatr po raz pierwszy przyjął nazwę Théâtre de la Ville w 1968. Od końca lat 70. instytucja – pod kierownictwem Jeana Mercure (1968–1985), a następnie Gérarda Violette’a (1985–2008) – cieszy się międzynarodowym uznaniem za swoje współczesne produkcje taneczne. Występowali w niej najwięksi choreografowie, m.in. Pina Bausch, Anne Teresa De Keersmaeker, Jan Fabre, , , Merce Cunningham, i .

Od 2023 Théâtre de la Ville ponownie nosi nazwę Théâtre Sarah-Bernhardt.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona

Kategoria:IV dzielnica Paryża Kategoria:Architektura w Paryżu Kategoria:Budynki oddane do użytku w 1862 Kategoria:Kultura w Paryżu Kategoria:Sarah Bernhardt Kategoria:Taniec we Francji Kategoria:Teatry we Francji