Żyżmory (ros. Жижморская волость, lit. Žiežmarių valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1919 na Wileńszczyźnie. Siedzibą gminy było miasteczko Żyżmory, obecnie na Litwie.
Historia Gmina zbiorowa Żyżmory powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej.
W 1874 roku obejmowała 70 miejscowości w 12 gromadach, zamieszkanych przez 5472 ludziПамятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.. W 1890 roku gmina Żyżmory obejmowała 65 miejscowości w dwunastu gromadach (Bejsztroki, Dajnówka, Jodkany, Kasperzyszki, Miżany, Milejgany, Pokirty, Straszuny, Turłowiszki, Władykiszki, Żyżmory i Żuchorany) i zamieszkiwało ją 7780 osóbПамятная книжка Виленской губернiи на 1890 годъ.
Gmina graniczyła od południowego zachodu z gminą Kronie, od południa i południowego wschodu z gminą Sumiliszki, od północengo wschodu i północy z gminą Żośle, a od zachodu z gubernią suwalską.
Po I wojnie światowej, gmina weszła w skład Republiki Litewskiej i nigdy nie podlegała pod administrację polską (zarówno Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich jak i Litwę Środkową). Weszła w skład litewskiego powiatu trockiego, jako że funkcjonowały wówczas równocześnie dwie jednostki o nazwie powiat trocki – polska (większa) i litewska (mniejsza)Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno – administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.. Równocześnie z zachodniej części gminy Żyżmory wyodrębniono nową gminę KoszedaryLietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925..
Po wybuchu II wojny światowej, kiedy to Wileńszczyzna powróciła do Litwy, oba powiaty (litewski i polski) zostały ponownie połączone, a gmina Żyżmory stała się ponownie składową zjednoczonego powiatu trockiego. Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy WschódTarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.
Po wojnie obszar stał się częścią Litewskiej SRR w Związku Radzieckim. W latach 1944–1946 gmina nadal należała do powiatu trockiego, a od 1946 do powiatu koszedarskiego. Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonych rejonów żyżmorskiego (12 gromad) i koszedarskiego (1 gromada)Trakų apskritis (1919–1950). Lietuvos istorija. Enciklopedinis žinynas. II tomas (L–Ž). – Vilnius, Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2016. ISBN 978-5-420-01765-4..
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni wileńskiej Kategoria:Dawne gminy na Litwie