Klasztor Przemienienia Pańskiego w Podhorze () – kompleks budynków religijnych, mieszkalnych i gospodarczych, w których mieszkali członkowie Zakonu Bazylianów Świętego Jozafata. Klasztor położony jest na wysokim brzegu rzeki Seret, w pobliżu wsi Pidhora w obwodzie tarnopolskim.

Historia i opis Pierwsza udokumentowana wzmianka o klasztorze pochodzi z 1650 r. Jednak list króla Jana II Kazimierza Wazy z 1663 r. określa go jako „stary”, co wskazuje na znacznie wcześniejsze pochodzenie. Początkowo klasztor był drewniany i mniejszy od obecnego, ufortyfikowany ziemnymi wałami i otoczony palisadą. W połowie XVII w. na jego miejscu wzniesiono kamienne budynki.

W skład kompleksu klasztornego wchodzą: Cerkiew Narodzenia św. Jana Chrzciciela (24x14 m). Budynek klasztorny (63x10 m), w którym na parterze mieściła się kuchnia, jadalnia oraz cele mnichów, a na piętrze przestronne sale. Cały kompleks otoczony był trapezowym murem obronnym z czterema narożnymi wieżami.

Na początku XVIII w. ośrodek ten był jednym z najważniejszych centrów monastycznych na obszarze Podola i późniejszej Galicji, który administrował także klasztorami w Zbarażu i Zwiniaczu (obecnie rejon czortkowski).

Rola edukacyjna i kulturalna W klasztorze funkcjonowała szkoła dla młodych mnichów, w której prowadzono kursy teologiczne i filozoficzne, a także znajdowała się bogata biblioteka. Północno-wschodnia wieża służyła nie tylko jako wieża strażnicza i alarmowa, ale była również wykorzystywana jako obserwatorium astronomiczne. Z tym klasztorem związana jest historia powstania czczonej Ikony Matki Bożej Trembowelskiej.

Upadek i odbudowa W 1789 r. władze austriackie zamknęły klasztor. Cerkwi nadano status parafialny, a księgozbiór biblioteczny przekazano Uniwersytetowi Lwowskiemu i klasztorowi w Buczaczu.

W czasie I wojny światowej obiekty i budynki obronne poniosły znaczne szkody, w szczególności część murów została wysadzona w powietrze przez wojska rosyjskie.

Po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy, wierni z wiosek Zielona (rejon czortkowski) i Pidhora (rejon tarnopolski) odbudowali cerkiew klasztorną, w której obecnie odbywają się nabożeństwa. Budynek klasztornych cel pozostał jednak w ruinie. W kompleksie zachowały się pozostałości muru obronnego, bramy wjazdowej i wież, wśród których najlepiej zachowana jest wieża wschodnia z nienaruszonym oryginalnym cylindrycznym sklepieniem.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Klasztory greckokatolickie w obwodzie tarnopolskim