mały|Wejście do Centrum od ulicy Pawiej w Krakowie kwiecień 2024 Centrum Nauki i Zmysłów WOMAI (ang. World Of My All Inspirations) – obiekt turystyczny w Krakowie, zlokalizowany przy ul. Pawiej 34. Zajmuje przestrzeń około 600 m² w podziemiu kamienicy w centrum miasta.

Celem instytucji jest inspirowanie do poznawania świata poprzez działanie, eksperymentowanie oraz uruchamianie wszystkich zmysłów. WOMAI łączy elementy nauki i edukacji społecznej, zwłaszcza w zakresie integracji osób z niepełnosprawnościami. mały|Recepcja Centrum WOMAI 2025

Status prawny i struktura organizacyjna Centrum funkcjonuje jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Finansowanie pochodzi ze źródeł prywatnych współwłaścicieli firmy. Podstawową działalnością firmy jest „Działalność muzeów” - 9102Z

Centrum współpracuje między innymi z Krakowskim Biurem Festiwalowym, Urzędem Miasta Krakowa oraz z innymi miejscami turystycznymi w Krakowie jak Muzeum Obwarzanka czy Legendy Krakowa.

Centrum WOMAI jest realizatorem programów rządowych takich jak „Poznaj Polskę”, „Podróże z klasą”, „Wyjście z klasą”, „Małopolski System Wspierania Transformacji Cyfrowej Szkół”. Często jest odwiedzana przez różnego rodzaju grupy i stowarzyszenia w ramach rozmaitych projektów związanych z dostępnością lub funkcjonowaniem ludzkich zmysłów.

Powstanie i założyciele Pomysł stworzenia Centrum zrodził się z przekonania, że tradycyjna edukacja szkolna w Polsce w niewystarczający sposób rozwija ciekawość i empatię wobec świata. Pomysłodawcami WOMAI są Agnieszka Kulik i Stuart Hall, którzy dostrzegli potrzebę stworzenia miejsca łączącego naukę, zmysły i doświadczenie, a także promującego zrozumienie dla osób z niepełnosprawnościami wzroku.

Instytucja została otwarta w październiku 2019 roku. Na mapie Krakowa zaistniała jako inicjatywa społeczno-edukacyjna, z początku tworzona przez pięcioosobowy zespół, który z czasem rozrósł się do ponad 20 osób, z czego około połowę stanowią osoby niewidome i słabowidzące. Twórcy WOMAI podkreślają, że jest to miejsce budowane „od podstaw” przez zespół pasjonatów, którzy każdego dnia angażują się w rozwój i działalność centrum.

Misja i działalność Nazwa WOMAI pochodzi od angielskiego World Of My All Inspirations – „świat wszystkich moich inspiracji”. Ogólnie mówiąc, celem Centrum jest inspirowanie do odkrywania świata z różnych, często niepopularnych, perspektyw. Działalność instytucji można podzielić na dwie podstawowe części:

Pierwszą jest popularyzacja nauki – poprzez udowadnianie, że nie musi być ona nudna ani skomplikowana. Interaktywne, praktyczne podejście oraz wykorzystywanie edukacji przez zabawę pomagają realizować ten cel. Centrum cechuje przekonanie, że empiryczne doświadczenie zjawisk z zakresu nauk przyrodniczych pomaga w ich zrozumieniu.

Druga część działalności ma na celu uświadamianie społeczeństwa w tematyce funkcjonowania osób z niepełnosprawnością wzrokową. Dzięki możliwości doświadczenia całkowitej ciemności osobiście – bez możliwości użycia wzroku, Centrum pozwala lepiej zrozumieć osoby niewidome, ich potrzeby oraz sposób w jaki postrzegają rzeczywistość.

Proponowane doświadczenie ma na celu uwrażliwienie i dostrzeżenie problemów osób z niepełnosprawnością wzroku oraz daje możliwość znalezienia odpowiedzi na nurtujące pytania, bezpośrednio w rozmowie z niewidomym przewodnikiem.

Wystawy Centrum oferuje dwie główne ścieżki tematyczne: W stronę światła - ekspozycja poświęcona nauce i zmysłom, prezentująca zjawiska fizyczne, optyczne i akustyczne w interaktywny sposób. Zwiedzający mogą samodzielnie eksperymentować, poznając prawa przyrody i zasady działania ludzkiego postrzegania. Nie możliwe jednak jest samodzielne wejście – grupom zawsze towarzyszy przewodnik. mały|Sandbox na wystawie "w stronę światła" W stronę ciemności - ścieżka odbywająca się w całkowitej ciemności, w której przewodnikami są osoby niewidome lub niedowidzące. Uczestnicy doświadczają świata poprzez dotyk, dźwięk i zapach, ucząc się empatii i zrozumienia dla codziennych wyzwań osób z dysfunkcją wzroku. Ponadto centrum prowadzi warsztaty, zajęcia edukacyjne dla szkół, pokazy naukowe oraz wydarzenia specjalne o charakterze społecznym i integracyjnym. mały|Maszyna Brajlowska do pisania mały|Linijka Brajlowska

Eksponaty i instalacje Centrum Nauki i Zmysłów WOMAI dysponuje różnorodnymi eksponatami i instalacjami, które umożliwiają interaktywne poznawanie zjawisk naukowych oraz doświadczeń sensorycznych. Wśród urządzeń znajdują się m.in.: Harfa laserowa – instrument generujący dźwięk poprzez dotykanie wiązek światła. mały|Harfa laserowa w Centrum WOMAI 2025 Theremin (eterofon, termenvox) – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych, skonstruowany przez rosyjskiego fizyka i wynalazcę Lwa Termena, pozwalający na wytwarzanie tonów bez fizycznego kontaktu z instrumentem. Centrum posiada również kilka murali o charakterze edukacyjno-artystycznym. Jeden z nich ilustruje scenerię z książki „Andromeda – Martwe Niebo” powieści science fiction, napisanej przez autorkę o pseudonimie twórczym Erick Elis, i wydanej w lipcu 2023 roku. Premiera książki miała swoje miejsce właśnie w Centrum WOMAI a autorka sama wykonała ten mural. Wspominane malowidła pełnią funkcję zarówno wizualną, jak i edukacyjną, integrując sztukę z nauką i zmysłowym doświadczeniem przestrzeni. mały|Malowidło wykonane przez autorkę książki "Andromeda - Martwe niebo" w ramach współpracy przy premierze książki Eksponaty i instalacje w WOMAI mają charakter interaktywny, umożliwiający zwiedzającym eksperymentowanie i poznawanie zasad działania zmysłów oraz praw fizyki poprzez praktyczne doświadczenia. mały|Doświadczenie podczas pokazu eksperymentów

Edukacja i wartości społeczne Działalność WOMAI łączy popularyzację nauki z edukacją inkluzywną. Centrum współpracuje z instytucjami edukacyjnymi i organizacjami pozarządowymi, promując ideę dostępności kultury i nauki. Szczególny nacisk kładziony jest na rozwój empatii i rozumienie różnorodności ludzkich doświadczeń.

W pracy naukowej, której autorką jest Zofia Sulikowska - studentka Uniwersytetu Jagiellońskiego („Zarządzanie inkluzywną organizacją sektora kultury. Studium przypadku WOMAI”) wskazano współpracę WOMAI w kontekście inkluzywności, partycypacji osób niepełnosprawnych i zarządzania różnorodnością, co sugeruje zaangażowanie w szersze inicjatywy kulturowe i społeczne. Praca została obroniona 4 marca 2024 roku. Zasięg i obecność w mediach Centrum Nauki i Zmysłów WOMAI jest szeroko obecne w mediach lokalnych i miejskich, co potwierdza jego rolę edukacyjną i społeczną.

Serwis Otwarty Kraków opisywał działania na rzecz integracji, oferując m.in. bezpłatne zwiedzanie ścieżki „W stronę światła” dla dzieci i młodzieży z Ukrainy.

Krakowskie Biuro Festiwalowe (KBF) współpracuje z WOMAI przy organizacji warsztatów sensorycznych dla szkół, podkreślając znaczenie edukacji inkluzywnej.

Relacje ze szkół, takich jak Szkoła Podstawowa nr 77 w Krakowie, wskazują, że wizyta w WOMAI i zwiedzanie ścieżki ciemności odgrywa istotną wartość edukacyjną i empatyczną dla uczniów.

Z kolei w kontekście dostępności miasto Kraków uwzględnia WOMAI w swojej „Bazie ulg” – instytucja oferuje 20 % zniżki dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów.

Również blogerzy oraz influencerzy chętnie relacjonują swoje wizyty w Centrum.

Liczne strony polecające krakowskie atrakcje opisują ofertę Centrum na swoich platformach.

Nagrody i wyróżnienia Centrum Nauki i Zmysłów WOMAI zostało wielokrotnie uhonorowane za działalność społeczną i innowacyjność edukacyjną, m.in.:

Lodołamacze W 2023 roku WOMAI zdobyło III miejscew 18. edycji konkursu Lodołamacze w kategorii „Otwarty Rynek Pracy”. W 2024 roku Centrum ponownie zostało uhonorowane — zdobyło III miejsce w kategorii „Otwarty Rynek Pracy” za „szczególną wrażliwość społeczną i promowanie aktywności osób z niepełnosprawnościami”. W 2025 roku także było laureatem: w regionalnej gali Lodołamaczy 2025, w kategorii „Pracodawca wrażliwy społecznie – mikro i małe przedsiębiorstwo”, WOMAI zajęło III miejsce.

Kraków bez Barier WOMAI zostało wyróżnione w 16. edycji konkursu „Kraków bez Barier” (nagrody za rok 2022) statuetką „Hermesa”. - Wyróżnienie odebrali współwłaściciele WOMAI – Agnieszka Kulik oraz Damian Stachura

Plebiscyt „Miejsce Przyjazne Rodzinom z Dziećmi”

W plebiscycie organizowanym przez Miasto Kraków WOMAI otrzymało statuetkę „Miejsce Wyjątkowo Przyjazne Rodzinom z Dziećmi” w 2023 roku – jako miejsce biorące udział i wyróżnione trzeci raz z rzędu. W roku 2024 i 2025 Centrum również znalazło się w gronie laureatów Plebiscytu.

W 2022 roku współwłaścicielka Agnieszka Kulik została laureatką konkursu Sukces Pisany Szminką, nagradzającego przedsiębiorczynie za działalność społeczną i innowacyjną.

Znaczenie WOMAI

Centrum stanowi przykład nowoczesnego centrum nauki i doświadczenia zmysłów, łączącego wiedzę naukową z empatycznym poznaniem rzeczywistości. Dzięki interdyscyplinarnemu charakterowi i unikalnemu podejściu do edukacji, stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych projektów popularyzujących naukę i integrację społeczną w PolsceNiesamowitaPolska.eu. (2025). WOMAI Kraków – Centrum Nauki i Zmysłów. https://www.niesamowitapolska.eu/womai-krakow.

Przypisy

Kategoria:Muzea i parki edukacyjne w Polsce