Aleksandr Wiktorowicz Zatajewicz (, ur. w Bołchowie, zm. 6 grudnia 1936 w Moskwie) – rosyjski etnomuzykolog, zbieracz kazachskiej muzyki ludowej, krytyk muzyczny, kompozytor.
Życiorys Urodził się w guberni orłowskiej, zapewne w rodzinie polskiego zesłańca. W młodości grał na fortepianie, nauczył się jej od matki Sofii Iwanowej, komponował od 12. roku życia, studiował teorię muzyki. Ukończył wojskowe gimnazjum w Orle. Od 1886 roku był urzędnikiem gubernialnym w Płocku, pracował następnie w charakterze doradcy generała-gubernatora w Warszawie. Był aktywny jako krytyk muzyczny w Warszawie w latach 1904–1915, pisał dla „”. Opublikował ponad 1000 artykułów i recenzji na temat muzyki polskiej i rosyjskiej.
Wyjechał z Warszawy w 1915 roku, zamieszkał w Moskwie, a następnie w Petersburgu. W 1920 roku zamieszkał w Orenburgu, pracował tamże jako akompaniator w filharmonii i od tego czasu zajmował się zbieraniem pieśni stepowych akynów, które miały postać wokalnych recytatywów z akompaniamentem dombry. Zbieranie muzyki ludowej zajęło mu 16 lat. Wydał w Orenburgu dzieło pt. Tysiąc pieśni narodu kazachskiego w 1925 roku (reedycja ukazała się w 1963 roku), publikacji patronował Instytut Literatury i Sztuki Kazachskiej Akademii Nauk; pomimo tytułu Zatajewicz zebrał i zanotował zapis nutowy 2300 pieśni i kompozycji muzycznych zwanych kiujami. Opracował własny system zapisu nutowego aby dobrze oddać zasłyszane kompozycje. Jego publikacja była traktowana jak śpiewnik. Maksim Gorki o jego dziele wyraził się następująco: bogaty materiał dla Mozartów, Beethovenów, Chopinów, Mussorgskich przyszłości; ukończenia dzieła gratulował mu Romain Rolland. Przyjaźnił się z Siergiejem Rachmaninowem, który zadedykował mu swój zbiór utworów fortepianowych pt. op. 16 A. Kolejna publikacji 500 pieśni kozackich ukazała się w Ałmaty w 1931 roku.
Zmarł w Moskwie po powrocie z wyprawy badawczej. Został pochowany na cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie obok Antona Czechowa. Nagrobek z białego marmuru zdobi postać Kazacha grającego na dombrze.
Twórczość muzyczna Pisał dużo na fortepian, miniatury wokalne i instrumentalne, a także utwory na orkiestrę, kompozycje smyczkowe, kwartet.
Nagrody (1923)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Rosyjscy etnografowie Kategoria:Rosyjscy muzykolodzy Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy Kategoria:Rosyjscy krytycy muzyczni Kategoria:Rosjanie pochodzenia polskiego Kategoria:Urodzeni w 1869 Kategoria:Muzycy związani z Warszawą Kategoria:Ludzie związani z Orenburgiem Kategoria:Artyści związani z Moskwą Kategoria:Zmarli w 1936 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Rosyjscy folkloryści