Filozofia starożytnego Egiptu – poglądy filozoficzne w starożytnym Egipcie.
Narodziny myśli filozoficznej w tym kraju ściśle wiązały się z jednej strony z pierwszymi zdobyczami nauki o świecie — astronomii, kosmologii, matematyki, z drugiej zaś — z mitologią. Filozofia nie wyodrębniła się jeszcze jako szczególna forma świadomości społecznej. Powstanie starożytnej kultury egipskiej – jednej z najstarszych w świecie – datowane jest na koniec IV tysiąclecia p.n.e. Droga rozwoju starożytnej myśli egipskiej prowadziła od religii do filozoficznej interpretacji mitów. Z czasem zaczęto doszukiwać się w nich już nie sensu religijnego, lecz sensu filozoficznego, jakiego nie miały one pierwotnie. Pojawiają się utwory, w których w wątpliwość podaje się prawdziwość religijnych wierzeń „w wieczne życie na tym świecie”. W przeciwieństwie do poglądów starej arystokracji niewolniczej, która gardziła pracą i wierzyła w istnienie tamtego świata, w dziełach tych mówi się o możliwości urządzenia życia na tym świecie. Tak na przykład w klasycznym zabytku starożytnej literatury egipskiej pt. Pieśń harfiarza dowodzi się, że umarli nie zaświadczają o istnieniu królestwa pozagrobowego. Nic na ten temat nie mogą nam powiedzieć także ludzki rozum i zmysły. A zatem nie ma żadnych podstaw, by wierzyć opowieściom o istnieniu jakiegoś innego świata prócz ziemskiego. Ogromna wartość tego zabytku w dziejach ludzkiej myśli polega właśnie na tym, że w dziele tym po raz pierwszy z wielką prostotą i logiczną siłą zadźwięczało wezwanie: miast liczyć na życie pozagrobowe, trzeba urządzać .
W drugim, późniejszym, zabytku literackim poddana została krytyce religijna nauka o nieśmiertelności duszy. Dowodzi się w nim, że po śmierci . Kto chce uwiecznić swe imię, powinien pokładać nadzieje nie w marzeniach o życiu pozagrobowym, lecz powinien liczyć na to, czego dokona na ziemi. W starym papirusie egipskim pt. Rozmowa rozczarowanego z własnym duchem wypowiedziana została wątpliwość, czy istniejący ustrój jest ustrojem sprawiedliwym, panuje w nim bowiem „przemoc”, wszędzie „grabią”, .
Krótki przegląd historii narodzin filozofii w starożytnym Egipcie pozwala dostrzec istnienie pierwszych zalążków myśli filozoficznej i społecznej u narodów starożytnego Wschodu. W staro- egipskich zabytkach piśmiennictwa w naiwnej formie stawia się już problem materialnej praosnowy zjawisk przyrody. Wspomina się o orzeźwiającej wodzie jako źródle wszystkich żywych istot, a także o powietrzu, które wypełnia przestrzeń i „przebywa we wszystkich rzeczach”. Jednakże w starożytnym Egipcie myśl filozoficzna nie osiągnęła poziomu charakterystycznego dla bardziej rozwiniętych krajów. Niemniej zalążkowe formy żywiołowo filozoficznych poglądów Egipcjan wywarły pewien wpływ na późniejszy rozwój nauki i myśli filozoficznej w świecie antycznym. Jak twierdził Plutarch, starożytny filozof grecki Tales z Miletu właśnie od starożytnych Egipcjan przejął myśl o wodzie jako praprzyczynie i początku wszystkich rzeczy.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kultura starożytnego Egiptu E Kategoria:Filozofia według państw