Chorągiew pancerna koronna Aleksandra Łaszcza – oddział koronnej jazdy pancernej autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wojny polsko-tureckiej 1683–1699 i wielkiej wojny północnej).
Charakterystyka Chorągiew pancerna (kozacka) była jednostką organizacyjną i taktyczną liczącą około 100–150 koni. Należała do wojsk autoramentu narodowego. Zaciągano ją według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z zazwyczaj dwukonnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Podział stawek żołdu w oddziale był następujący: 5 stawek brał rotmistrz, 2 stawki porucznik, 2 kolejne stawki chorąży, a pozostałe stawki żołdu przyznane w kompucie dzielono pomiędzy poczty towarzyskie.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.
W pierwszej połowie 1655 Rzeczpospolita przygotowywała się do odparcia szwedzkiej agresji. Sejmiki wojewódzkie, a także sejm nadzwyczajny uchwaliły podatki i nakazały zwiększenie liczebności sił zbrojnych. W drugim kwartale roku, w składzie komputu znajdowało się 86 chorągwi kozackich (pancernych) – w sumie 8039 koni. Jedną z nich była chorągiew Władysława Dominika Wierzbowskiego licząca w 1656 roku 104 konie.
Z dniem 1 października 1657, od Władysława Dominika Wierzbowskiego, szefostwo chorągwi przejął skarbnik bełski Mikołaj Łaszcz, a od niego, z dniem 1 lipca 1659 Michał Łaszcz.
Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji. Przygotowania czynione w 1660 do kampanii przeciw Rosji cechowało tworzenie wielu nowych jednostek. W kompucie wojsk koronnych z 1660 występowała 43 konna chorągiew pancerna Michała Łaszcza. Po Michale Łaszczu szefostwo przejął Samuel Łaszcz.
Żołnierze chorągwi starosty grabowieckiego Aleksandra Michała Łaszcza znaleźli się w kompucie wojsk koronnych pod Wiedniem w 1683 i wzięli udział w wojnie polsko-tureckiej. Zgodnie z etatem chorągiew powinna posiadać 100 koni nowego zaciągu. Faktycznie posiadała 95 koni.
W 1686 król Jan Sobieski zorganizował kolejne uderzenie na Mołdawię. Armia była gotowa do działań z początkiem lipca. W tym czasie, będąca w składzie pułku hetmana polnego koronnego, chorągiew pancerna starosty grabowieckiego liczyła 100 koni.
Przedłużająca się wojna z Turcją spowodowała, że sejm warszawski w 1690 obniżył komput wojska koronnego. Zgodnie z nowym etatem chorągiew Łaszcza liczyła 100 koni.
Traktat pokojowy w Karłowicach zakończył wojnę z Portą Ottomańską. Wiosną 1699 sejm pacyfikacyjny dokonał redukcji armii koronnej i nakazał przejście wojska na etaty pokojowe. Na przełomie 1701/1702, znajdująca się na leżach zimowych, chorągiew kasztelana bełskiego Aleksandra Łaszcza wchodziła w skład Partii Poleskiej i stacjonowała na . Liczyła wtedy 60 koni.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Chorągwie pancerne koronne Kategoria:Chorągwie autoramentu narodowego Kategoria:Chorągwie w dobie wojny północnej Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie na Mołdawię (1686) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem Kategoria:Łaszczowie herbu Prawdzic