mały|Ustawiacz podający sygnały maszyniście mały|Ustawiacz pilotujący spychanie wagonów mały|Film z manewrów na kolei Matterhorn Gotthard Bahn Manewr – zamierzony ruch pojazdu kolejowego albo składu pojazdów kolejowych oraz związane z nim czynności na drodze kolejowej, z wyjątkiem wjazdu, wyjazdu i przejazdu pociąguUstawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym ().. Manewrowanie odbywa się na terenie stacji kolejowej lub innego obiektu kolejowego (zajezdni, warsztatu, stacji rozrządowej itp.).

W szczególności w Polsce przestawianie pociągu na stacji z toru na tor, wprowadzenie go na właściwe miejsce (cofanie, podciąganie) po uprzednim zatrzymaniu się na torze, na który został przyjęty, należy uważać za manewryInstrukcja o technice pracy manewrowej (R-34), Urząd Transportu Kolejowego.. Zespół pracowników składający się z kierownika manewrów (np. ustawiacza) i podległych mu pracowników (zazwyczaj manewrowych) nazywamy drużyną manewrową.

Cel manewrów Celem pracy manewrowej jest:

rozrządzanie wagonów na poszczególne tory, zestawianie składów pociągów, wymiana grup wagonów w pociągach, podstawianie wagonów na punkty ładunkowe oraz ich zabieranie, podstawianie i zabieranie próżnych składów pasażerskich na tory przy peronach i postojowe, przestawianie wagonów z jednego toru na drugi, wybieranie wagonów próżnych o szczególnych parametrach technicznych, podstawianie wagonów do wykonania czynności dodatkowych, np. czyszczenia, mycia, odkażania, ważenia, naprawy itp. oraz zabieranie wagonów po zakończeniu tych czynności, wyłączenie z pociągu wagonów z usterkami zagrażającymi bezpieczeństwu ruchu.

Sposoby wykonywania manewrów

Odstawczy Odstawianie (przetaczanie) polega na przestawianiu taboru na odpo­wiedni tor (miejsce) i odczepianiu taboru po zatrzymaniu.

Przetaczanie może być wykonywane pojazdem trakcyj­nym, pojazdem drogowym, podciągarką, przesuwnicą wagonową lub in­nym urządzeniem technicznym przeznaczonym do przemieszczania po­jazdów kolejowych.

Odrzut pojedynczy i seryjny Odrzut polega na tym, że lokomotywa manewrowa, pchając odprzęgniętą grupę wagonów, przy pewnej prędkości nagle zatrzymuje się, co powoduje, że niesprzęgnięte od niej wagony (odprzęg) odrywają się od składu i toczą same na odpowiedni tor.

Odrzucanie seryjne polega na tym, że po odczepieniu pierwszego odprzęgu lokomotywa manewrowa lokomotywa zatrzymuje się w celu umożliwienia odczepienia następnego odprzęgu drążkiem.

Grawitacyjny Polega na staczaniu wagonów z górki rozrządowej lub torów położonych na spadku, zazwyczaj na odpowiednie tory kierunkowe.

W Polsce Stacje dzieli się na rejony i okręgi manewrowe.

Prędkości manewrowe +Tabela ograniczeń prędkości przy manewrowaniu w PolscePrędkośćSytuacje, w których ograniczenie ma zastosowanie40 km/h dla jazd pojazdów trakcyjnych luzem lub ciągnących wagony, gdy prowadzącego poinformowano, że tor jest wolny, i nie po rozjazdach25 km/h podstawowa najwyższa dozwolona prędkość manewrowana20 km/h przejścia i przejazdy niestrzeżone w kierunku szlaku za wyprawionym pociągiem15 km/h spychanie wagonow w kierunku toru o spadku ponad 2,5‰ podpychanie składu na górkę rozrządową na sygnał „Podepchnąć skład do górki"10 km/h z wagonami zajętymi przez podróżnych, jeżeli wagony nie posiadają blokady drzwi sterowanej przez maszynistę z wagonami z przekroczoną skrajnią lub z przesyłką wyjątkowo ciężką z wagonami z towarami niebepiecznymi5,4 km/h (1,5m/s) prędkość dojazdu odprzęgów z górki rozrządowej do stojących wagonów przy automatycznym rozrządzie5 km/h przy rozprzęganiu odprzęgów drążkiem z wagonami z niektórymi szczególnymi towarami niebezpiecznymi gdy na spychanych wagonach pracownik nie może zająć miejsca na wagonie, i musi iść pieszo przy przetaczaniu za pomocą pojazdu drogowego3,6 km/h (1 m/s) prędkość dojazdu odprzęgów z górki rozrządowej do stojących wagonów3 km/h na sygnał na tarczy rozrządowej „Pchać powoli" dojeżdżanie lokomotywą lub składem wagonym do stojącego taboru przetaczanie pojazdów za pomocą urządzeń mechanicznych

Pracownicy biorący udział w wykonywaniu manewrów

Nadzorujący manewry Nadzorujący manewry sprawdza, czy praca manewrowa odbywa się zgodnie z postanowie­niami instrukcji o pracy manewrowej, regulaminem technicznym, planem obsługi stacji, wydanymi poleceniami, a w razie zauważenia nieprawidłowości, powinien niezwłocznie je eliminować. Nadzorujący manewry odpowiada, w zakresie ustalonym regulaminem technicznym za przepisowe, bezpieczne i terminowe wykonanie pracy manewrowej.

Jeżeli stację dzieli się na kilka rejonów manewrowych, to w regulaminie technicznym posterunku ruchu wyznacza się nadzorującego manewry. Nadzorującym manewry może być dyżurny ruchu (manewrowy, pero­nowy) lub starszy ustawiacz. mały|Drużyna manewrowa na czele spychanego składu

Kierownik manewrów Manewry można wykonywać tylko w obecności kierownika manewrów. Kierownik manewrów kieruje co do zasady jedną lokomotywą manewrową i jedną drużyną manewrową, dopuszcza się inną organizację pracy tymczasowo, lub stale jeśli ujęto w regulaminie technicznym.

Kierownik manewrów jest odpowiedzialny za celowe i terminowe wyko­nywanie pracy manewrowej.

Do obowiązków kierownika manewrów należy:

kierowanie rozrządzaniem wagonów i zestawianiem składów pociągów obsługa punktów ładunkowych i bocznic organizowanie i wyznaczane pracowników do: obsługi hamulców ręcznych, hamowanie odprzęgów, rozłączanie odprzęgów drążkiem, obsługa zwrotnic i wykolejnic, zabezpieczenie taboru przez zbiegnięciem współpraca z nastawnią, z pracownikami przygotowującymi drogi przebiegów dla manewrów

Kierownikiem manewrów może być:

ustawiacz, kierownik pociągu, dyżurny ruchu i nastawniczy lub zwrotniczy przy niepilotowanych jazdach manewro­wych, inny pracownik posiadający wymagane kwalifikacje do wykonywania czynności ustawiacza lub kierownika pociągu

Kierownikowi manewrów przydziela się do pracy manewrowych, albo innych pracowników posiadających wymagane kwalifikacje do wy­konywania manewrów i hamowania pojazdów kolejowych. Taki zespół pracowników nazywamy drużyną manewrową. Kierownik manewrów może wykonywać czynności manewrowego.

Podczas wykonywania manewrów kierownik manewrów powinien znaj­dować się w miarę możliwości w takim miejscu, aby mógł objąć wzro­kiem manewrujący tabor, jego drogę przebiegu, pracowników drużyny manewrowej oraz mógł porozumiewać się sygnałami zarówno z nimi jak i pracownikami przygotowującymi drogi przebiegu dla manewrów. Jeżeli kierownik manewrów nie może dokładnie widzieć całej drogi przebiegu pchanego taboru i szybko porozumiewać się z pracownikami wykonującymi manewry, wówczas na pierwszym pchanym pojeździe kolejowym powinien znajdować się pracownik, który powinien obserwować drogę przebiegu i w razie przeszkody do jazdy natychmiast podać sygnał „Stój".

Niepilotowane jazdy manewrowe Dyżurni ruchu, nastawniczowie i zwrotniczowie wykonują obowiązki kierownika manewrów w ograniczonym zakresie. Podczas niepilotowanych jazd manewro­wych w podległym im okręgu nastawczym:

ustalają plan jazd manewrowych i zapoznają z nim maszynistę, wydają zezwolenia na jazdę manewrową, które dla maszynisty jest równocześnie poleceniem wykona­nia ruchu manewrowego, obserwują jazdy manewrowej przez własny okręg nastawczy.

Manewrowi mały|Dojeżdżanie i sprzęganie, osoba wykonująca czynności manewrowego w przestrzeni berneńskiej. Do obowiązków manewrowego należy:

rozprzęganie i sprzęganie taboru, przestawianie zwrotnic i wykolejnic ręcznych, przewidzianych do obsługi przez manewrowych i oznaczonych dwoma czerwonymi pasami, w razie potrzeby: powtarzanie sygnałów manewrowych, hamowanie manewrującego taboru, zabezpieczanie taboru przed zbiegnięciem, inne prace i czynności zlecone przez kierownika manewrów.

W czasie wykonywania manewrów, manewrowi powinni znajdować się z tej strony manewrującego składu, po której znajduje się kierownik ma­newrów, aby mogli się zawsze nawzajem widzieć.

Drużyna trakcyjna Maszynista, kierujący pojazdem lub inny członek drużyny trakcyjnej powinien:

obserwować i ściśle stosować się do sygnałów i wskaźników, obserwować prawidłowe nastawienie zwrotnic, wykolejnic, obrotnic itp., obserwować czy nie ma widocznych przeszkód do jazdy, w miarę możliwości sprawdzać, czy pojazdy znajdują się w granicach ukresów, oraz obserwować ruch pojazdów po sąsiednich torach.

Polecenie wykonania ruchu manewrowego powinno być zrealizowane, jeżeli nie zagraża bezpieczeństwu ruchu i osób, a polecenie zatrzymania lub zmniejszenia prędkości jazdy powinno być niezwłocznie wykonane bez względu na to, kto je wydał.

Manewry z reguły wykonywane są na torach zajętych przez inne pojaz­dy kolejowe, dlatego należy je wykonywać z prędkością gwarantującą zachowanie bezpieczeństwa ludzi, pojazdów kolejowych i ładunku.

Pracownicy posterunków nastawczych Nastawiający drogi przebiegu dla manewrów oraz obsługujący urządzenia hamujące i wydający zezwolenia na jazdy manewrowe.

Drogi przebiegu dla manewrów na żądanie kierownika manewrów na­stawia pracownik obsługujący zwrotnice w okręgu nastawczym. Tam, gdzie zwrotnic nie obsługuje posterunek nastawczy, należy wskazać w regulaminie technicznym, kto i które zwrotnice obsługuje. Za prawidłowe nastawienie zwrotnic i wykolejnic podczas pracy manewrowej ponosi odpowiedzialność pracownik, który je obsługuje.

Zobacz też lokomotywa manewrowa tarcza manewrowa górka rozrządowa tor boczny

Przypisy

Kategoria:Transport kolejowy