Srebrna Muszla dla najlepszego reżysera (hiszp. Concha de Plata a la mejor dirección, bask. Zuzendari onenaren Zilarrezko Maskorra) − nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Sebastián od 1953 roku za najlepszą reżyserię spośród filmów konkursu głównego. Laureata nagrody wybiera międzynarodowe jury konkursu głównego.
Historia thumb|200px|right|Alfred Hitchcock, dwukrotny zdobywca Srebrnej Muszli. thumb|200px|right|Dwukrotnie nagrodzony Mario Monicelli. thumb|200px|right|Janusz Morgenstern, jeden z dwóch polskich laureatów nagrody. thumb|200px|right|Francisco J. Lombardi, zdobywca dwóch nagród za reżyserię. thumb|200px|right|Fernando Trueba, zdobywca nagrody za film Artysta i modelka (2012). thumb|200px|right|Dwukrotnie nagrodzony Joachim Lafosse. W latach 1953–1954 nagrodę otrzymywali jedynie reżyserzy hiszpańscy. Edycja z 1955 roku koncentrowała się na filmach barwnych i przyznawała nagrody wyłącznie za jakość obrazu.
Początkowo nagroda przyznawana była sporadycznie jako Nagroda San Sebastián dla najlepszego reżysera, z przerwą w latach 1969-1976. Dopiero w 1977 roku ustanowiono Srebrną Muszlę dla najlepszego reżysera, wręczaną na festiwalu po dziś dzień. W latach 1980–1984 nagroda nie była przyznawana, ponieważ festiwal czasowo utracił status kategorii A przyznawany przez FIAPF.
Statystyki Najczęściej nagradzani byli twórcy kinematografii hiszpańskiej (13 laureatów), brytyjskiej i włoskiej (po 7). W trzech przypadkach jury przyznało nagrodę dla reżyserskiego kolektywu, liczącego dwóch lub trzech twórców (1977, 2019, 2023).
Do dwukrotnych zdobywców nagrody należą: Brytyjczyk Alfred Hitchcock (1958, 1959), Włosi Mario Monicelli (1958, 1965) i Mauro Bolognini (1962, 1966), Peruwiańczyk Francisco J. Lombardi (1985, 1996), Chińczyk Zhang Yang (1999, 2005) oraz Belg Joachim Lafosse (2015, 2025).
Tylko sześciokrotnie wyróżnienie to przypadło w udziale kobietom-reżyserkom. Laureatkami nagrody były: Chinka Xu Jinglei, Argentynka Anahí Berneri, Gruzinka Dea Kulumbegaszwili, Dunka Tea Lindeburg, tajwański duet reżyserski Tzu-Hui Peng i Ping-Wen Wang oraz Portugalka Laura Carreira.
Spośród polskich reżyserów laureatami nagrody zostali Janusz Morgenstern (1967) i Mirosław Bork (1989).
Laureaci Srebrnej Muszli Rok Reżyser Tytuł polski Tytuł oryginalny 1953 Rafael Gil Wojna boża La guerra de Dios 1954 Pedro Lazaga Patrol La patrulla 1955 Nagrody nie przyznano. 1956 Pietro Germi Czerwony sygnał Il ferroviere 1957 Otto Wilhelm Fischer Szukam ciebie Ich suche dich Alfréd Radok Pierwszy wyścig Dědeček automobil 1958 Alfred Hitchcock Zawrót głowy Vertigo Mario Monicelli Sprawcy nieznani I soliti ignoti 1959 Alfred Hitchcock Północ, północny zachód North by Northwest Folco Quilici Od Apeninów do Andów Dagli Appennini alle Ande 1960 Sidney Lumet Jak ptaki bez gniazd The Fugitive Kind 1961 Alberto Lattuada Uprowadzenie L'imprevisto 1962 Mauro Bolognini Samotność Senilità 1963 Robert Enrico Piękne życie La belle vie 1964 Miguel Picazo Ciocia Tula La tía Tula 1965 Mario Monicelli Casanova ’70 Casanova ’70 1966 Mauro Bolognini Kawaler de Maupin Madamigella di Maupin 1967 Janusz Morgenstern Jowita Jowita 1968 Peter Collinson Kres długiego dnia The Long Day's Dying 1969-1976 Nagrody nie przyznano. 1977 Alf Brustellin Bernhard Sinkel Wojny panieńskie Der Mädchenkrieg 1978 Manuel Gutiérrez Aragón Somnambulicy Sonámbulos 1979 Pál Gábor Vera Angi Angi Vera 1980-1984 Nagrody nie przyznano. 1985 Francisco J. Lombardi Miasto i psy La ciudad y los perros 1986 Axel Corti Witamy w Wiedniu Wohin und zurück - Teil 3: Welcome in Vienna 1987 Dominique Deruddere Miłość to piekielny pies Crazy Love 1988 Gonzalo Suárez Wiosłując z wiatrem Remando al viento 1989 Mirosław Bork Konsul Konsul 1990 Joel Coen Ścieżka strachu Miller's Crossing 1991 Bruce McDonald Highway 61 Highway 61 1992 Goran Marković Tito i ja Tito i ja 1993 Philippe Lioret Zwariowany tranzyt Tombés du ciel 1994 Danny Boyle Płytki grób Shallow Grave 1995 Mike Figgis Zostawić Las Vegas Leaving Las Vegas 1996 Francisco J. Lombardi Pod skórą Bajo la piel 1997 Claude Chabrol Francuska ruletka Rien ne va plus 1998 Fernando León de Aranoa Dzielnica Barrio 1999 Michel Deville Wyznania doktora Sachsa La maladie de Sachs Zhang Yang Łaźnia 洗澡Xi zao 2000 Reza Parsa Przed burzą Före stormen 2001 Jean-Pierre Améris Takie jest życie C'est la vie 2002 Chen Kaige Dwa światy 和你在一起He ni zai yi qi 2003 Bong Joon-ho Zagadka zbrodni 살인의 추억Salinui chueok 2004 Xu Jinglei List od nieznajomej 一個陌生女人的來信Yi ge mo sheng nu ren de lai xin 2005 Zhang Yang Słonecznik 向日葵Xiang ri kui 2006 Tom DiCillo W pogoni za sławą Delirious 2007 Nick Broomfield Bitwa o Irak Battle for Haditha 2008 Michael Winterbottom Genua. Włoskie lato Genova 2009 Javier Rebollo Kobieta bez fortepianu La mujer sin piano 2010 Raúl Ruiz Tajemnice Lizbony Mistérios de Lisboa 2011 Filippos Tsitos I sprawiedliwość nie dla wszystkich Άδικος ΚόσμοςAdikos kosmos 2012 Fernando Trueba Artysta i modelka El artista y la modelo 2013 Fernando Eimbcke Tosty po meksykańsku Club Sándwich 2014 Carlos Vermut Magical Girl Magical Girl 2015 Joachim Lafosse Biali rycerze Les chevaliers blancs 2016 Hong Sang-soo Twoja i nie tylko twoja 당신자신과 당신의 것Dangsinjasingwa dangsinui geot 2017 Anahí Berneri Alanis Alanis 2018 Benjamín Naishtat Czerwony Rojo 2019 Aitor Arregi Jon Garaño Jose Mari Goenaga Wieczny okop La trinchera infinita 2020 Dea Kulumbegaszwili Początek დასაწყისიDasackisi 2021 Tea Lindeburg Któryś jest w niebie Du som er i himlen 2022 Genki Kawamura Sto kwiatów 百花Hyakka 2023 Tzu-Hui Peng Ping-Wen Wang Wiosenna podróż 春行Chun xing 2024 Laura Carreira Pedro Martín-Calero On FallingPłacz On FallingEl llanto 2025 Joachim Lafosse Sześć wiosennych dni Six jours, ce printemps-là
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona festiwalu
Kategoria:Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Kategoria:Nagrody dla reżyserów filmowych