thumb|Ilustracja wg Vilhelma Pedersena Serdeczny żal, także Serdeczne zmartwienie () – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w Kopenhadze w listopadzie 1852 roku.
Miejscem akcji utworu jest najpierw bliżej nieokreślona duńska wieś a następnie miasto. Przestrzeń akcji stanowią w pierwszej części dwór, w drugiej części gospoda i podwórze między nią a garbarnią. W baśni pojawia się pies rasy mops.
Publikacja Baśń literacka Serdeczny żal (), napisana przez Hansa Christiana Andersena, została po raz pierwszy wydana drukiem 30 listopada 1852 w antologii opublikowanej przez kopenhaskie wydawnictwo . Tomik zatytułowany Opowieści. Zbiór drugi. 1853 () zawierał pięć utworów. Były to, poza Serdecznym żalem: Pod wierzbą, Krasnoludek u kupca, Wszystko na swoim miejscu! i Za tysiące lat. W lutym 1853 ukazało się tłumaczenie utworu Serdeczny żal na język angielski w zbiorze A Poet’s Day Dreams. Ponad dwustustronicową antologię opublikował w Londynie . Edycja anglojęzyczna zawierała opowiadania w tłumaczeniu . 30 kwietnia 1855 roku wyszedł w Kopenhadze kolejny zbiór baśni Andersena przygotowany przez wydawnictwo C.A. Reitzela zawierający utwór. Tom Historier. 1855 zilustrowany został oryginalnymi rysunkami Vilhelma Pedersena. Ostatni raz za życia pisarza Serdeczny żal ukazał się w zbiorze Baśnie i opowieści. Tom drugi () opublikowanym 30 marca 1863. W katalogu dzieł Andersena zredagowanym przez Serdeczny żal oznaczony został numerem 617.
Przekłady Baśń została przetłumaczona na szereg języków europejskich, m.in. na: angielski, niemiecki, hiszpański i rosyjski.
Historia tłumaczeń baśni na język polski sięga początku lat dziewięćdziesiątych XIX wieku: 1892 – Żałość serdeczna: 1900 – Strapienie: 1931 – Serdeczne zmartwienie: 2006 – Serdeczny żal: Bogusława Sochańska (tłum.), Baśnie i opowieści. T. II: 1852–1862, Poznań (z oryginału duńskiego).
Fabuła Streszczenia dokonano na podstawie polskiego tłumaczenia B. Sochańskiej oraz wersji duńskiej.
Opowieść składa się z dwóch części, z których pierwsza dostarcza jedynie wstępnych informacji. Narrator przebywa w wiejskim majątku pod nieobecność jego właścicieli. Z pobliskiego miasta przybywa matrona z pieskiem, by zaoferować udziały w swojej garbarni. Ma ze sobą dokumenty i prosi o pomoc w poprawnym zaadresowaniu koperty do właściciela majątku. Podczas pisania wzdycha i tłumaczy trudność tym, że jest tylko kobietą. Jej wiekowy mops, postawiony na podłodze, warczy, choć właścicielka zapewnia, że nie gryzie, bo nie ma już zębów. Kobieta oddaje papiery i zabiera pieska na ręce.
Druga część utworu streszcza się w jednym zdaniu: Mops zdechł. Po tygodniu narrator przybywa do miasteczka i zatrzymuje się w gospodzie. Jej okna wychodzą na podwórze podzielone płotem na dwie części. W jednej części wiszą skóry i leżą materiały garbarskie należące do wdowy. Tego ranka umiera stary mops i zostaje pochowany na podwórzu. Wnuki wdowy usypują psi grób i uznają go za piękny. Dzieci tańczą wokół grobu, a siedmioletni chłopiec proponuje zorganizowanie wystawy. Ustalają, że wstęp na oglądanie grobu kosztuje guzik od szelek. Wszystkie dzieci z okolicy przychodzą, płacą guzikami i oglądają grób. Wiele z nich chodzi potem z jedną szelką, ale uznaje to za grę wartą świeczki. Przy bramie stoi uboga dziewczynka o pięknych włosach i niebieskich oczach. Nie ma guzika, więc nie wchodzi, a gdy wszyscy odchodzą, siada i wybucha płaczem z serdecznego żalu. Narrator dochodzi do wniosku, że ludzkie cierpienia często wydają się śmieszne w oczach postronnych.
Przypisy
Linki zewnętrzne Rękopis baśni „Serdeczne zmartwienie” (audiobook) na YouTube
Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1852