Jan Brzeszczyński (ps. Pustelnik, ur. 21 czerwca 1873 w Skomętnie Wielkim, zm. 22 marca 1946 w Bartoszycach) – warmiński nauczyciel, poeta, kompozytor i redaktor.
Życiorys mały|Przyjaciel Dziatek – dodatek tygodniowy do „Gazety Olsztyńskiej” i „Gazety Polskiej”. 1922, nr 8. Urodził się w miejscowości Skomętno Wielkie k. Ełku, w rodzinie krawca Jakuba i Wilhelminy z domu Barczyck. Był wnukiem polskiego powstańca osiadłego w powiecie ełckim. Nauki pobierał w Seminarium Nauczycielskim w Braniewie, które ukończył w 1895. Pracował w niemieckich szkołach elementarnych Warmii, między innymi w: Gietrzwałdzie, Gryźlinach, Przykopie (1887–1907), Nagladach i Gronitach. W okresie plebiscytu na Warmii prowadził chóry polskie dla dzieciTadeusz Swat, Bohdan Koziełło-Poklewski Wspomnienia plebiscytowców Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 4, 469–504 1975, s. 471. Odmówił pobierania dodatku dla nauczycieli za specjalne przedsięwzięcia zmierzające do germanizacji, tzw. Ostmarkenzulage (dodatek marchii wschodnich). Nauczał dzieci warmińskie języka polskiego, za co pruskie władze w 1923 chciały przenieść go do obwodu Arnsberg w Westfalii. Po odmowie przeniesienia w głąb Niemiec, został pozbawiony pensji i zwolniony z pracy nauczyciela, mimo iż posiadał dziewięcioro dzieci. W 1921 został współzałożycielem i wiceprezesem Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego na Warmię w Olsztynie. Przeniósł się do małej miejscowości Barczewko niedaleko Olsztyna. W 1923 został zmuszony do wyjazdu do pracy w Niemczech (Sauerland). Po czterech latach procesu z władzą, w 1928 uzyskał prawo do emerytury.
W latach trzydziestych osiedlił się w Bartoszycach. Po II wojnie światowej podjął pracę w Zarządzie Miejskim w Bartoszycach, w latach 1945–1946 był również wiceburmistrzem i przewodniczącym powiatowej komisji weryfikacyjnej.
Zmarł na atak serca 22 marca 1946 w Bartoszycach i tam został pochowany na cmentarzu przy ul. Kętrzyńskiej.
Żonaty z Elżbietą z domu Jach. Mieli dziewięcioro dzieci, w tym Jadwigę Brzeszczyńską-Gransicką (przedszkolankę i działaczkę na rzecz polskościJan Chłosta Przyczynki do dziejów przedszkoli polskich na Warmii w latach 1927–1939 Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 3, 373-386 1978, s. 378) oraz Klarę, żonę Juliusza Malewskiego. Jego bratem był ks. Jakub Brzeszczyński (ur. w 1874 w Skomętnie, wyświęcony w 1900 w Braniewie), polski duszpasterz w różnych parafiach na Warmii i Mazurach.
Działalność publicystyczna W latach 1922–1926 był redaktorem dodatku „Gazety Olsztyńskiej” pod nazwą „Przyjaciel Dziatek”. Miał on miał charakter elementarza i był dedykowany dzieciom. Pierwszy numer „Przyjaciela Dziatek” został wydany 17 stycznia 1922, jako dodatek do 14 numeru „Gazety Olsztyńskiej”. Zajmował on połowę trzeciej i czwartej kolumny „Gazety”, aby można było oddzielnie kompletować kolejne numery dodatku do nauki. Publikacja zawierała oddzielne tematy ćwiczeń dla dzieci małych, średnich i starszych. Ćwiczenia były dostosowywane do poziomu umysłowego dzieci warmińskich. Ponadto zamieszczał w dodatku różne opowiadania i legendy polskie. Znajdowały się tam także lekcje ortografii i gramatyki, fragmenty utworów m.in.: Adama Mickiewicza, Marii Konopnickiej, Adama Asnyka, Wincentego Pola, Ignacego Krasickiego, Władysława Syrokomli. Ostatni numer dodatku ukazał się 26 października 1926. „Przyjaciel Dziatek” odegrał w nauczaniu języka polskiego na Warmii.
Upamiętnienie Jedną z ulic w Bartoszycach nazwano imieniem Jana Brzeszczyńskiego.
Przypisy
Linki zewnętrzne Hasło Jan Brzeszczyński w Leksykonie Kultury Warmii i Mazur
Kategoria:Absolwenci Seminarium Nauczycielskiego w Braniewie Kategoria:Ludzie związani z Bartoszycami Kategoria:Polscy działacze oświatowi Kategoria:Polscy działacze plebiscytowi na Warmii, Mazurach i Powiślu Kategoria:Polscy nauczyciele języka polskiego Kategoria:Polscy redaktorzy Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Warmiacy Kategoria:Zmarli w 1946