Sonnar 4/300 – obiektyw długoogniskowy produkcji Carl Zeiss o ogniskowej 300 mm i świetle f/4. Konstrukcja była kilkukrotnie całkowicie modyfikowana tak, że poszczególne generacje są zupełnie innymi konstrukcjami optycznymi.
Sonnar 4/30cm Flektoskop W 1936 roku zakład Carl Zeiss opracował z myślą o planowanej Olimpiadzie w Berlinie obiektyw Sonnar 180mm f/2,8 nazywany przez to olimpijskim. Był on dedykowany aparatowi dalmierzowemu Contax. Wkrótce okazało się, iż korzystanie z tak długoogniskowego obiektywu uniemożliwia poprawne ustawienie ostrości w Contax'ie. Dlatego opracowano urządzenie nazwane Flektoskop, czyli moduł z wbudowanym lustrem i matówką który łączył obiektyw z aparatem i umożliwiał precyzyjne ustawienie ostrości. Rozwiązanie tego problemu otworzyło drogę do opracowania nowych obiektywów o jeszcze dłuższej ogniskowej, dedykowanych formatowi małoobrazkowemu 35mm.
Istniejący wówczas Tele-tessar 300mm f/8 mógł być wykorzystany w tej kombinacji, jednak jego niewielka jasność ograniczała jego zastosowanie we Flektoskopie. Inżynierowie Zeiss'a postanowili opracować nowy obiektyw w innowacyjnej wówczas konstrukcji typu Sonnar. Opatentowany w 1938 roku Sonnar 4/300 składał się z 5 soczewek w 3 grupach, z przysłoną umiejscowioną za ostatnią grupą soczewek i został zaprezentowany w 1940 roku na Targach w Lipsku.
Po II wojnie światowej produkcja aparatów w NRD skupiła się przede wszystkim na lustrzankach jednoobiektywowych, takich jak Exakta, Praktica oraz Praktina. Linia produkcyjna dalmierzy Contax została w ramach reparacji wojennych zarekwirowana przez ZSRR i przeniesiona do Kijowa, gdzie kontynuowano ich produkcję pod marką Kiev. W związku z tym możliwe było porzucenie konstrukcji Flektoskopu i zaadaptowanie Sonnarów wprost do lustrzanek jednoobiektywowych. Obiektyw produkowano do połowy lat 60. XX wieku.
Sonnar 4/300mm ,,zebra" W 1956 roku do produkcji trafił aparat średnioformatowy Praktisix, jako pierwszy na świecie wyposażony w popychacz do przysłon automatycznych (tj. przymykających się do wartości roboczej podczas robienia zdjęcia). Obiektywy Sonnar 2,8/180 oraz 4/300 były przerabiane pod mocowanie tej lustrzanki, jednak konstrukcje te były zaprojektowane stricte pod format 35mm.
W kwietniu 1964 roku ruszyła produkcja seryjna przeprojektowanego Sonnara, kryjącego format 6x6 cm i wyposażonego w automatyczną przysłonę. Względem poprzednika dodano również neutralny optycznie element zabezpieczający przysłonę przed brudem, ponieważ odsłonięta przysłona mogłaby nie przymykać się z wymaganą prędkością. Obiektyw umieszczono w obudowie utrzymanej w charakterystycznym wzornictwie dla wschodnioniemieckiego sprzętu fotooptycznego lat 60. nazywanego zebrą. Obiektyw produkowano do II połowy lat 70. równolegle z jego następcą.
Sonnar 4/300mm MC Osiągi optyczne konstrukcji typu Sonnar były poniesione kosztem dużej masy, wielkości obiektywu oraz drogiej produkcji. Dlatego w latach 70. zdecydowano się na opracowanie nowej, lżejszej i mniejszej wersji obiektywu dedykowanego aparatowi Pentacon Six (wcześniej produkowanego jako Praktisix). Zaprojektowano całkowicie od nowa układ 5 soczewek w 3 grupach, który w przeciwieństwie do poprzednika jest klasycznym teleobiektywem, jednak oznacza to iż nie klasyfikuje się już jako obiektyw typu Sonnar, mimo pozostawienia tej nazwy. Udało się obniżyć masę obiektywu o około 520g, jednak jakość optyczna była niższa niż w poprzedniku i znacznie gorzej nadawał się on do wykorzystywania z adapterem do aparatów małoobrazkowych.
Obiektyw wdrożono do produkcji w 1974 roku i wyposażono w wielowarstwowe Powłoki przeciwodblaskowe (którym zawdzięcza MC w nazwie) oraz przysłonę automatyczną, co wyróżniało go na tle produkowanego równolegle obiektywu Pentacon 4/300, który optycznie był bardzo zbliżony do Sonnara 4/300 MC.
Nowy obiektyw posiadał także złącze, które za pośrednictwem odpowiedniego adaptera przekazywało wartość przysłony do aparatów Praktica, wyposażonych w elektroniczny symulator przysłony (np. modele LLC, VLC i EE2).
Prakticar 4/300 Wraz z rozpoczęciem produkcji w 1979 roku nowoczesnej Praktici B200 wyposażonej w nowy bagnet PB i sterowaną elektronicznie migawką, w latach 80. zakłady Zeiss Jena opracowały nowy teleobiektyw, który byłby bardziej kompaktowy niż dotychczas stosowany Sonnar MC z adapterem M42, dedykowany domyślnie formatowi średniemu.
Prace trwające cały przełom lat 70. i 80. poskutkowały stworzeniem szeregu zaprojektowanych od nowa prototypów. Pełnoskalowa produkcja seryjna ruszyła w 1985 roku i zakończyła się w 1990 roku, wraz z transformacją po Zjednoczeniu Niemiec.
Obiektyw wyposażono w przyłącza elektroniczne, współpracujące z elektroniką aparatów Praktica serii B.
Zobacz też Pentacon Tessar Lydith
Przypisy
Kategoria:Obiektywy Zeiss Kategoria:Typy obiektywów fotograficznych