Spółgłoska boczna półotwarta miękkopodniebienna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w bardzo niewielu językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [ʟ] Spółgłoski boczne miękkopodniebienne są często poprzedzane przez wstępne zwarcie (np. [ᶢʟ]).

Według Petera Ladefoged i Iana Maddiesona (1996), wyjątkowo krótki czas trwania dźwięku [ʟ] w pozycji interwokalicznej (20–30 ms) w niektórych językach Nowej Gwinei, takich jak kanite i melpa, uzasadnia nazywanie go spółgłoską boczną uderzeniową miękkopodniebienną dźwięczną. IPA nie ma konkretnego symbolu dla tego dźwięku, ale może być on reprezentowany przez brewis dla bardzo krótkiego dźwięku, takiego jak [ʟ̆], co czyni ten dźwięk spółgłoską uderzeniową.

Podaje się, że niektóre dialekty języka angielskiego mogą zawierać spółgłoskę boczną półotwartą języczkową, którą w IPA można przedstawić jako [ʟ̠], choć dowody na obecność tej spółgłoski w językach natualnych są ograniczone.

Artykulacja Artykulacja spółgłoski bocznej półotwartej miękkopodniebiennej: Sposób artykulacji to aproksymant (spółgłoska półotwarta), co oznacza, że powstaje w wyniku zwężenia toru głosowego w miejscu artykulacji, ale nie na tyle, aby wytworzyć turbulentny strumień powietrza (szum). Łączy się z tylną częścią języka (grzbietem) przy podniebieniu miękkim. Jest to spółgłoska ustna, która oznacza, że powietrze nie może uchodzić przez nos. Jest to spółgłoska boczna, co oznacza, że powstaje w wyniku kierowania strumienia powietrza na boki języka, a nie w jego środek. Jest to spółgłoska płucna, czyli wydawanie dźwięków odbywa się poprzez wypychanie powietrza wyłącznie za pomocą mięśni międzyżebrowych i mięśni brzucha, jak w przypadku większości dźwięków.

Przykłady Półotwarta miękkopodniebienna JęzykSłowoIPATłumaczenieUwagi angielskimiddle[ˈmɪɾʟ̩]'środek’ Może występować przed lub po spółgłosce miękkopodniebiennej, jak w słowie milk i cycle, podczas asymilacji [ʊ], jak w słowie wolf, lub przed spółgłoskami wargowymi, jak w słowie help.full[ˈfʟ̩ː]'pełny’franko-prowansalskigrêlon[ˈɡriʟœ]'grad’Dialekt Valaishiwr̄evr̄ov[ɡ͡ʟəβˈɡ͡ʟɔβ]'wieczór’Może być wymawiane jako wstępnie zwarte ([ᶢʟ]), zwarto-szczelinowe ([ɡʟ̝]) lub jako zwarte bocznie uwolnione ([ɡᶫ]).melpapaⱡa[paᶢʟa]'ogrodzenie’Może być wymawiana jako wstępnie zwarta ([ᶢʟ]), lub jako uderzeniowa ([ʟ̆]).waghiaglagle[aʟaʟe]'oszołomiony’Może być wymawiana jako wstępnie zwarta([ᶢʟ]).

Półotwarta języczkowa JęzykSłowoIPATłumaczenieUwagiangielskiwool[wʊʟ̠]'wełna’Może być wymawiana jako miękkopodniebienna lub po prostu dziąsłowa.

Zobacz też spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna ([ɬ]) spółgłoska boczna półotwarta dziąsłowa welaryzowana ([ɫ]) międzynarodowy alfabet fonetyczny

Przypisy

Kategoria:Spółgłoski Kategoria:Spółgłoski płucne Kategoria:Fonetyka i fonologia