Excavotarsus – wymarły rodzaj chrząszczy z rodziny różnorożkowatych. Obejmuje dwa opisane gatunki. Żyły w kredzie.
Taksonomia Do rodzaju należą dwa opisane gatunki: Excavotarsus lini Li et al., 2020 Excavotarsus minor Li et al., 2020
Rodzaj i oba gatunki opisane zostały po raz pierwszy w 2020 roku przez Li Yandę, Erika Tihelka, Huang Diyinga i Cai Chenyanga na łamach „Palaeoentomology”. Opisu dokonano na podstawie inkluzji w bursztynie birmańskim, odnalezionych w kopalni koło Noije Bum w gminie Tanai i dystrykcie Myitkyina na terenie birmańskiego stanu Kaczin. Skamieniałości datowane są na późny alb lub wczesny cenoman.
Nazwa rodzajowa to połączenie łacińskich słów excavo (wykopywać) i tarsus (stopa); odnosi się ona do zmodyfikowanych do funkcji grzebnej stóp przedniej pary tych owadów. Epitet gatunkowy gatunku typowego, lini, nadano na cześć Lin Qibina, chińskiego paleoentomologa. Epitet drugiego gatunku oznacza po łacinie „mniejszy”.
Morfologia Chrząszcze o ciele mocno wydłużonym z równoległymi w zarysie bokami, nieco spłaszczonym grzbietobrzusznie, gęsto owłosionym, jednolicie ubarwionym. U E. linii długość ciała wynosiła od 4,8 do 4,9 mm, a u E. minor 3,1 mm.
Głowa była prognatyczna, osadzona głęboko w przedtułowiu (wycofana), o wypukłych, zbudowanych z drobnych omatidiów oczach. Krótkie czułki miały człony pierwszy i drugi zaopatrzone w długie szczecinki, a osiem lub dziewięć ostatnich członów formowało luźno zestawioną, piłkowaną buławkę. Aparat gębowy miał dużą wargę górną, tęgie, długie i spłaszczone żuwaczki z ząbkiem przedwierzchołkowym na krawędzi tnącej i grubymi szczecinami na krawędzi zewnętrznej, czteroczłonowe głaszczki szczękowe z wrzecionowatym członem ostatnim, trójczłonowe głaszczki wargowe, prawie prostokątną i na przedzie wykrojoną bródkę.
Przedplecze było podługowate i w kątach pozaokrąglane, niewygraniczone od boków listewkami, pozbawione bruzd czy żeberek. Mała tarczka miała niemal trójkątny kształt. Pokrywy były nieco węższe od przedplecza, o bokach prawie równoległych, acz w nasadowej ćwiartce stopniowo ku szczytowi zwężone. Długość pokryw u E. lini była 3,1 raza, a u E. minor 2,3 raza większa niż ich wspólna szerokość. Przedpiersie u E. lini wypuszczało ku przodowi płat osłaniający spód głowy i miało przedni brzeg W-kształtny, natomiast u E. minor takiej wypustki było brak, a bródka pozostawała odsłonięta. Wyrostek międzybiodrowy przedpiersia był lekko zaostrzony na szczycie. Panewki bioder środkowych miały duży rozstaw. Przednie odnóża były zbudowane inaczej niż u pozostałych różnorożkowatych, silniej zmodyfikowane do kopania – stopa była zredukowana do dwóch członów, krótsza od pojedynczej, tęgiej, wierzchołkowej ostrogi goleni i opatrzona grubymi pazurkami. Pozostałe odnóża miały po dwie cienkie ostrogi na goleniach i czteroczłonowe stopy.
Na spodzie odwłoka widocznych jest pięć sternitów (wentrytów). W przeciwieństwie do współczesnych różnorożkowatych nie występują na nich elementy aparatu strydulacyjnego.
Przypisy
Kategoria:Różnorożkowate Kategoria:Wymarłe owady Kategoria:Stawonogi kredy Kategoria:Wymarłe zwierzęta Azji Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 2020 roku