Alina Maria Dawidowicz de domo Chwistek (ur. 31 października 1918 w Krakowie, zm. 22 listopada 2007 tamże) – polska doktor nauk matematycznych, malarka prymitywistka, tłumaczka, jako matematyk zawodowo przez większość życia związana z Politechniką Krakowską.
Nazywana bywa Nikiforem w spódnicy.
Życiorys Wczesne lata życia Ojcem Aliny był prof. dr hab. Leon Chwistek – matematyk, artysta malarz, teoretyk sztuki, logik i filozof. Matką kobiety była Olga, siostra matematyka, Hugona Steinhausa. Przyjacielem rodziny był Stanisław Ulam (matematyk i współtwórca pierwszej w historii bomby termojądrowej).
Pierwsze kilkanaście lat życia spędziła w Krakowie, a w 1930 roku wraz z rodzicami przeniosła się do Lwowa, zdając tamże maturę w 1937 roku. Po zdaniu matury chciała studiować malarstwo, jednak pod naciskiem ojca i ze względu na wychowywanie się wśród wielu matematyków, podjęła studia z matematyki na lwowskim Uniwersytecie Jana Kazimierza. Jej nauczycielami na studiach byli między innymi Stefan Banach, Hugo Steinhaus, Kazimierz Ajdukiewicz i Eustachy Żyliński. Próbowała porzucić studia matematyczne, lecz sprzeciwiał się temu jej ojciec. Z powodu wybuchu II wojny światowej przerwała studia, we Lwowie wzięła ślub ze starszym o rok Stanisławem Dawidowiczem – późniejszym żołnierzem Armii Krajowej i prof. dr. inż. specjalizującym się w zakresie termodynamiki, a następnie przeprowadziła się z mężem do jego rodzinnej miejscowości – Borysławia. Podczas wojny pracowała jako nauczycielka matematyki oraz maszynistka.
20 września 1940 roku Alina Dawidowicz urodziła córkę Agnieszkę, która została później architektem i urbanistką.
Okres krakowski W roku 1945 ze względu na inwazję wojsk sowieckich w okolicach Borysławia Dawidowiczowie przenieśli się do Krakowa, gdzie od maja 1945 roku Alina Dawidowicz kontynuowała na Uniwersytecie Jagiellońskim przerwane wcześniej studia matematyczne. Po uzyskaniu tytułu magistra podjęła w październiku 1946 roku pracę jako nauczycielka matematyki w VIII Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie, a w październiku 1948 – pracę asystenta (a od 1952 – adiunkta) na Politechnice Krakowskiej, gdzie pracowała do emerytury.
W 1952 roku urodziła syna Antoniego Leona Dawidowicza, który również przejawiał uzdolnienia matematyczne. Uczył się m.in. w V Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim, został doktorem habilitowanym nauk matematycznych.
Śmierć We wrześniu 2006 roku dostała wylewu, po którym prawie całkowicie oślepła i nie wstawała z łóżka. Zmarła 22 listopada 2007 roku. Została pochowana w rodzinnym grobowcu Majewskich i Chwistków na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Kariera naukowa W 1965 roku obroniła rozprawę doktorską O asymptotycznym zachowaniu się potencjałów cieplnych po krzywych nieograniczonych, a jej promotorem był prof. dr hab. Mirosław Krzyżański.
Napisała samodzielnie kilka publikacji naukowych, w tym Dowód jednoznaczności dla równania bryły drgającej (1959), Zastosowanie twierdzenia Fite’a do pewnego typu równań różniczkowych cząstkowych (1965), Une remarąue sur les Solutions radiales d’une eąuation aux dérivées partielles d’ordre superieure (1968) oraz Sur l’allure asymptotique de potentiels de chaleur de l’arc (1968).
Od roku 1966 była członkiem Polskiego Towarzystwa Matematycznego, a od 11 grudnia 1981 roku pełniła także funkcję członka Komisji Historii Matematyki Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Co roku, niemal do śmierci, wygłaszała odczyty w Sekcji Historii Matematyki.
Geometria poglądowa Alina Dawidowicz tłumaczyła też z języka niemieckiego – znana jest z wydanego przez PWN w 1956 roku polskiego tłumaczenia napisanej w 1932 roku przez Davida Hilberta i Stefana Cohn-Vossena. Książka przetłumaczona przez Dawidowicz stanowi przegląd różnych dziedzin geometrii – początkowo kładzie nacisk na geometryczne aspekty krzywych i powierzchni drugiego stopnia, a następnie omawia teorię grup krystograficznych. Geometria poglądowa zawiera także elementy kształtującej się w ówczesnych czasach topologii, a jedna trzecia książki poświęcona jest geometrii różniczkowej. Rozdział Konfiguracje sprawia, iż książka stanowi także podręcznik do geometrii rzutowej, kształtujący intuicje począwszy od fundamentalnych dla tej dziedziny pojęć i twierdzeń, a skończywszy na topologicznych zanurzeniach płaszczyzn rzutowych w przestrzeniach trójwymiarowych.
Malarstwo Rodzina Aliny Dawidowicz miała nie tylko powiązania matematyczne, ale także artystyczne. Babcia Aliny Dawidowicz (Emilia Chwistkowa z Majewskich) uczyła się rysunku u Jana Matejki, ojciec Aliny był cenionym artystą, a wuj Hugo Stainhaus był nie tylko matematykiem, ale i aforystą. Malowała i interesowała się sztuką od dzieciństwa, lecz dopiero w latach osiemdziesiątych i później malowała ze znacznie większą i regularną częstotliwością, zwykle po ok. 20 niewielkich obrazów tygodniowo.
Jako technikę malarską wybierała zwykle akwarele lub malowanie pisakami.
W malarstwie Aliny Dawidowicz pojawiają się portrety ludzkie i zwierzęce, ujęcia architektury, pejzaże i motywy sakralne. Często wykonywała całe serie analogicznych do siebie rysunków, w różnych wersjach różniących się drobnymi szczegółami, np. proporcjami, kolorami lub ułożeniem ciała portretowanej osoby, starając się w ten sposób uchwycić najbardziej interesujące momenty otaczającej ją rzeczywistości, inspirując się widokówkami lub obrazami innych artystów, czasem wręcz kopiując w swoim stylu obrazy znanych malarzy.
Nie sprzedawała swoich dzieł, a zamiast tego rozdawała je rodzinie i znajomym. Malowala aż do 2006 roku, w latach dwutysięcznych parając się tą czynnością niemalże całymi dniami. Wylew, którego dostała we wrześniu 2006, uniemożliwił jej dalszą działalność artystyczną.
Nie uważała siebie za artystkę, a własną sztukę traktowała sceptycznie. Krytycy sztuki styl jej malarstwa porównują do Nikifora Krynickiego.
Wystawy artystyczne W najwcześniejszych latach życia Aliny Dawidowicz zdarzało się, że jej dziecięce prace były czasem pokazywane na wystawach obok prac jej ojca, Leona Chwistka. W czerwcu 2006 roku w krakowskiej kawiarni Nowa Prowincja odbyła się wystawa obrazów Aliny Dawidowicz. Od 14 lutego 2014 do 13 kwietnia 2014 w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK prezentowana była wystawa Cały świat w małych obrazkach złożona z ponad dwóch tysięcy obrazków autorstwa Aliny Dawidowicz. Od 13 lutego 2015 do 12 kwietnia 2015 w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK prezentowana była wystawa Nikifory, na której wśród dzieł innych artystów, pojawiły się także dzieła Aliny Dawidowicz.
Przypisy Adam Winiarz, Z żałobnej karty, Alina Dawidowiczowa (1918–2007), Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Wiadomości Matematyczne XLIV, s. 179. Adam Winiarz, Z żałobnej karty, Alina Dawidowiczowa (1918–2007), Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Wiadomości Matematyczne XLIV, s. 180. Adam Winiarz, Z żałobnej karty, Alina Dawidowiczowa (1918–2007), Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Wiadomości Matematyczne XLIV, s. 181. Zdzisław Pogoda, Zapomniane książki, Matematyka-Społeczeństwo-Nauczanie nr 32, s. 48–49. [dostęp 2025-12-30] Jan Koroński, Antoni Leon Dawidowicz (1952–2022) – życie oraz działalność naukowa, dydaktyczna i społeczna, Antiquitates Mathematicae 18 (2024), s. 219–221. Stanisław Domoradzki, Działalność Komisji Historii Matematyki przy Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Matematycznego w latach 1977–2000, Studia Historiae Scientiarum nr 22 (2023), s. 523–526. Alina Maria Dawidowicz w serwicie geni.com. [dostęp 2025-12-30] In Memoriam – Pamięci Architektów Polskich – Agnieszka Mancewicz. [dostęp 2025-12-30] Stanisław Dawidowicz, Historia AGH. [dostęp 2025-12-30] Agnieszka Warnke, Królowe nauk, culture.pl. [dostęp 2025-12-30] Delfina Jałowik, Cały świat w małych obrazach, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK. [dostęp 2025-12-30] Delfina Jałowik, Z rozmowy z Agnieszką Mancewicz, córką Aliny Dawidowicz, Nikifory, 2015, ISBN 9788362435586, s. 120. Delfina Jałowik, Z rozmowy z Agnieszką Mancewicz, córką Aliny Dawidowicz, Nikifory, 2015, ISBN 9788362435586, s. 122. Delfina Jałowik, Z rozmowy z Agnieszką Mancewicz, córką Aliny Dawidowicz, Nikifory, 2015, ISBN 9788362435586, s. 124. Delfina Jałowik, Z rozmowy z Agnieszką Mancewicz, córką Aliny Dawidowicz, Nikifory, 2015, ISBN 9788362435586, s. 126. Delfina Jałowik, Z rozmowy z Agnieszką Mancewicz, córką Aliny Dawidowicz, Nikifory, 2015, ISBN 9788362435586, s. 128. Delfina Jałowik, Z rozmowy z Agnieszką Mancewicz, córką Aliny Dawidowicz, Nikifory, 2015, ISBN 9788362435586, s. 132. Maria Anna Potocka, Nikifory, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK. [dostęp 2025-12-30] Mirosław Ratajczak, O Nikiforze, wywiad Mirosława Ratajczaka z Edwardem Dwurnikiem, Odra nr 4, 1996 Ewa Kozakiewicz, Być jak Nikifor, Krakowski Gość Niedzielny, 13.02.2015 Cztery nowe wystawy w MOCAK-u, foto-kurier.pl [dostęp 2025-12-30] „Nikifory” w muzeum MOCAK w Krakowie, dzieje.pl [dostęp 2025-12-30]
Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 2007 Kategoria:Polscy malarze XX wieku Kategoria:Polscy malarze XXI wieku Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Kategoria:Polscy malarze prymitywiści Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie