thumb|276x276px|Gymiza w słoiku Gymiza – tradycyjna śląska mieszanka warzyw, stosowana jako przyprawa do zup, sosów, dań mięsnych oraz kasz. W tradycyjnej kuchni śląskiej terminem tym określa się zarówno świeże warzywa korzeniowe (odpowiednik włoszczyzny), jak i ich suszoną, rozdrobnioną formę będącą naturalnym koncentratem smaku. Obecnie przeżywa renesans jako element niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Wytwarzana w gospodarstwach domowych, jak i przez lokalne manufaktury spożywcze, zyskała status symbolu śląskiej zaradności i przywiązania do naturalnych smaków. Gymiza z gminy Świerklaniec została w 2021 roku wyróżniona certyfikatem „Marka Lokalna”, co potwierdza jej znaczenie dla tożsamości lokalnych społeczności.
Etymologia Słowo pochodzi z języka niemieckiego, w którym Gemüse oznacza warzywa. W godce śląskiej termin ten uległ adaptacji fonetycznej i przyjął formę gymiza (rzadziej gemiza), również grincojg „zielenina, jarzyny”. Historycznie pojęcie to odnosiło się do wszelkich płodów ogrodu warzywnego, które trafiały do domowego garnka.
Zastosowanie w kuchni śląskiej Gymiza stanowi fundament wielu dań regionu:
Nudelzupa (rosół śląski): gymiza jako przyprawa gotowana jest wraz z mięsem wołowo-drobiowym, tworząc esencjonalny wywar. Sosy do rolad: suszona gymiza jest używana do zagęszczania i aromatyzowania sosów pieczeniowych. Krupnioki i żymloki: w procesie produkcji tradycyjnych wędlin, wywar z gymizy często służy do parzenia składników. Śląski gulasz lub gęsta zupa: dodatek suszonej mieszanki wzbogaca smak potraw jednodaniowych (jednogarnkowych tzw. ajntopfów).
Regionalne znaczenie kulturowe W śląskiej tradycji kulinarnej gymiza była symbolem gospodarności – wykorzystywano nadmiar letnich zbiorów, susząc je na zimę, aby uniknąć marnowania żywności. Produkt jest elementem promocji dziedzictwa kulinarnego województwa śląskiego i opolskiego. Pojawia się na listach produktów tradycyjnych oraz w ofercie lokalnych producentów.
Zobacz też Kuchnia śląska Śląskie Smaki – szlak kulinarny
Przypisy