thumb|Konstrukcja neonu Siatkarka Siatkarka – neon autorstwa Jana Mucharskiego z 1961 roku, znajdujący się na dachu socrealistycznego domu przy Placu Konstytucji 5 w Warszawie.
Historia Po zmianach politycznych 1956 roku w Warszawie, podobnie jak w wielu innych miastach Polski, zapadła decyzja o jej neonizacji. Reklamy świetlne projektowane przez uznanych artystów miały nadać polskiej stolicy wielkomiejskiego i nowoczesnego charakteru. Wiele neonów powstało m.in. w obrębie socrealistycznej Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej (MDM). Jednym z nich była Siatkarka, zaprojektowana w 1960 roku przez Jana Mucharskiego. Powstała jako reklama sklepu sportowego, mieszczącego się na parterze narożnego domu przy Placu Konstytucji 5. Sklep ten cechowała dbałość o estetykę: udekorowany był kompozycją kół olimpijskich, tarczą z herbami, flagami, gołąbkami pokoju oraz wielkoformatową reprodukcją fotografii walczących szermierzy.
Neon został wykonany przez Stołeczne Przedsiębiorstwo Instalacji Reklam Świetlnych. Został zainstalowany w 1961 roku. Przedstawia dynamiczną sylwetkę kobiety w czerwonym stroju odbijającą piłkę, która jako animowany w 16 sekwencjach element spada wzdłuż elewacji do wysokości pierwszego piętra. Neon stanowił spójną kompozycję artystyczną wraz z niezachowanymi napisami MHD i Sport, umieszczonymi pomiędzy filarami w podcieniach budynku, oraz poziomą linią świecącą na zielono, ciągnącą się wzdłuż fasady i elewacji wschodniej.
Rekonstrukcja i współczesność Podobnie jak w przypadku wielu neonów w Polsce, od końca lat 70. stan techniczny Siatkarki zaczął się pogarszać. W grudniu 1981 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego, neony w Polsce zostały wyłączoneNatalia Kawczyńska, Łódzkie typo-historie, Łódź 2025, s. 17–18, .. W konsekwencji transformacji ustrojowej w latach 90. większość lokali usługowych na terenie MDM zmieniła swoje przeznaczenie. Sklep sportowy, którego Siatkarka była reklamą, został zamknięty, w wyniku czego instalacja straciła swój pierwotny sens.
W 2006 roku, w wyniku inicjatywy Pauliny Ołowskiej i Fundacji Galerii Foksal, neon został odnowiony. Artystka potraktowała obiekt nie jako reklamę, a dzieło sztuki wpisane w przestrzeń miasta. 19 maja 2006 roku odbyło się uroczyste uruchomienie odrestaurowanego, nieczynnego od wielu lat neonu.
W listopadzie 2020 roku Paulina Ołowska w ramach happeningu umieściła na kostiumie postaci kobiety z neonu czerwoną błyskawicę jako wyraz poparcia dla Strajku Kobiet.
W marcu 2025 roku neon został wpisany do rejestru zabytków ruchomych województwa mazowieckiego ze względu na wartości artystyczne instalacji (m.in. wyważona kompozycja, syntetycznie ujęta forma i efekt lekkości kompozycji), będącej materialnym świadectwem odgórnego procesu neonizacji przeprowadzonego w czasach PRL w polskich miastach.
Przypisy
Bibliografia N. Kawczyńska, Łódzkie typo-historie. Miasto w świetle neonów, Łódź 2025, . K. Mordyński, A. Wiszniewska, M. Matusiak, Atlas MDM, Warszawa 2025, . K. Mordyński, MDM. Marszałkowska Dzielnica Marzeń, Warszawa 2025, .
Linki zewnętrzne Animowana sekwencja przedstawiająca ruch piłki wchodzącej w skład neonu
Kategoria:Zabytki w Warszawie Kategoria:Polskie neony Kategoria:Śródmieście Południowe Kategoria:Sport w sztuce Kategoria:Piłka siatkowa