Czarnogórska Akademia Nauk i Sztuk () – państwowa instytucja naukowa, działająca w Czarnogórze jako placówka skupiająca najwybitniejszych uczonych pracujących w tym kraju.

Historia 12 października 1971 zostało utworzone Stowarzyszenie Nauk i Sztuk Czarnogóry (Društvo za nauku i umjetnost Crne Gore), z siedzibą w Titogradzie. Dwa lata później odbyło się w Cetynii zebranie założycielskie Stowarzyszenia. W tym czasie liczyło ono 42 członków, w tym 25 zwykłych i 17 członków-korespondentów. Pierwszym prezesem Stowarzyszenia został historyk Branko Pavićević.

Obecną nazwę Czarnogórskiej Akademii Nauk i Sztuk (CANU) przyjęto na mocy ustawy Skupsztiny z dnia 10 marca 1976. 27 lutego 2012 parlament niepodległej Czarnogóry uchwalił ustawę uznającą CANU najwyższą instytucją naukową państwa czarnogórskiego.

Struktura W obecnym kształcie Akademia składa się z czterech sekcji: Nauk Społecznych, Nauk Humanistycznych, Nauk Przyrodniczych i Sztuki. Akademia posiada własną bibliotekę, galerię i wydawnictwo naukowe.

W 2025 w skład Akademii wchodzi 29 członków zwykłych i 8 członków-korespondentów. Prezesem Akademii od 2024 jest były rektor Uniwersytetu Czarnogóry Ljubiša Stanković.

Prezesi Czarnogórskiej Akademii Nauk i Sztuk 1973–1981: Branko Pavićević (historia) 1981–1985: Branislav Šoškić (ekonomia) 1985–1989: Mirčeta Ðurović (ekonomia) 1989–2001: Dragutin Vukotić (medycyna) 2002–2016: Momir Ðurović (nauki techniczne) 2002–2024: Dragan Vukčević (prawo) od 2024: Ljubiša Stanković (nauki techniczne)

Kontrowersje Działalność Akademii wywołuje szereg kontrowersji w Czarnogórze, z uwagi na jej konsekwentną proserbską postawę, która w wielu przypadkach stała w sprzeczności z polityką władz czarnogórskich. Dotyczyło to zarówno sporu o język czarnogórski, jak również kwestii uznania niepodległości Kosowa, w których to kwestiach CANU reprezentowała stanowisko identyczne z serbskim. Alternatywą dla CANU miała być Dukljanska Akademia Nauk i Sztuk, powstała w roku 1998. W grudniu 2025 Centrum Edukacji Obywatelskiej działające w Podgoricy zarzuciło CANU nadużycia i brak transparentności w wyborze członków Akademii, jak również dyskryminację płciową (w gronie 29 członków Akademii jest tylko 2 kobiety).

Przypisy

Bibliografia

Czarnogóra Kategoria:Podgorica