mały|Świątynia w Izbach, miejsce pierwotnego kultu (obecnie znajduje się tutaj kopia) mały|Cerkiew, ob. kościół w Bereście; miejsce przechowywania obrazu Matki Bożej Izbiańskiej Obraz Matki Bożej Izbiańskiej - Opiekuńczej (Pokrow Bogomatieri) – ikona Matki Bożej, znajdująca się w cerkwi świętych Kosmy i Damiana (obecnie kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy) w Bereście; wierna kopia znajduje się w Izbach w kościele św. Łukasza (dawnej cerkwi). Otoczona kultem wśród wiernych i uważana za cudowną.
Opis wizerunku Obraz podzielny jest na dwie strefy; przedstawia dwie sceny: wizję św. Andrzeja Jurodiwego i wystąpienie św. Romana. W górnej części przedstawiona jest scena Opieki Matki Bożej – widniej w całej postaci Matka Boska (jako Maryja Niepokalana), na obłokach z półksiężycem pod stopami. W rozłożonych rękach trzyma welon ozdobiony haftowanymi krzyżykami, uniesiony nad modlącymi się ludźmi. Niżej po bokach Madonny znajdują się: św. Jan Ewangelista (po lewej), św. Jan Chrzciciel (po prawej) i święci orędownicy oraz apostołowie (u dołu). Z obłoków wyłaniają się główki aniołków. Dolna strefa ikony przedstawia scenę hymnu Romana tj. grupę osób, min. w środku stoi św. Roman Melodos (Roman Piewca) jako kantor. Po jego bokach przedstawieni są przedstawiciele różnych stanów, tj. duchowni (m.in. biskupi, mnisi i mniszki), świeccy, św. Andrzeja Jurodiwyj, rycerz, król i królowa. W dolnych narożnikach występują fundatorzy: ksiądz ze zwojem (z podpisem: „Prezbiter izbiański i ropski”) i jego żona (papadija). Na obrazie znajdują się liczne inskrypcje – w tłumaczeniu dr R. Biskupskiego: „Przykryj nas otoczonym czcią Pokrowem i zbaw od wszelkiego zła” i „Módl się do Syna twojego Chrystusa Boga naszego” (napis górny). Poniżej: „Ten święty obraz drogocennej opieki przenajświętszej Matki Bożej sprawiony jest na koszt przewielebnego ojca Ioana Romskiego prezbitera izbiańskiego i ropskiego do cerkwi w Izbach (Izbiańskiej) za zdrowie i odpuszczenie grzechów roku 1721 września…” (data dzienna jest nieczytelna). Obraz przedstawia zderzenie dwóch światów. Podłoże kultowe i schemat ikonograficzny sięgają tu źródeł bizantyjskich, a modelunek szat, charakterystyka postaci i ikonografia maryjna wskazują dominację wyobrażeń katolickiej cywilizacji łacińskiej.
Historia i kult Obraz (ikona) Matki Bożej Opiekuńczej powstał w 1721 r. z fundacji ks. Jana Ropskiego, proboszcza izbiańskiego (popa) do cerkwi (w Izbach) powstałej po 1547. Obraz malowany jest na płótnie o wymiarach 147x96 cm. Obraz po niedługim czasie zasłynął licznym łaskami i cieszył się dużą czcią wiernych. Ówczesny biskup greckokatolicki Onufry Szumlański (zm. w 1762 roku) urzędowo uznał go za słynący łaskami, co podniosło Izby do rangi sanktuarium maryjnego. Za proboszczowania ks. Jana Szczawińskiego (następcy fundatora obrazu, prezbitera izbiańskiego od 1732, dziekana muszyńskiego i spiskiego) zbudowano nową drewnianą cerkiew na planie krzyża, było to czymś wyjątkowym w budownictwie cerkiewnym tego okresu. W nowej świątyni po prawej stronie w bocznej nawie umieszczono cudowny wizerunek. Ze względu na duży ruch pielgrzymkowy w 1886 zbudowano nową murowaną z kamienia cerkiew (również na planie krzyża) w bocznej kaplicy (po prawej stronie) umieszczono obraz Madonny. Kult do wizerunku wciąż wzrastał. W 1923 większość mieszkańców Izb przeszła na prawosławie i wybudowali nową świątynię prawosławną (rozebraną po II wojnie światowej). Tymczasem stara cerkiew (z 1886) została zamknięta a kult zaczął całkowicie podupadać. Klucze do świątyni posiadał greckokatolicki proboszcz z Banicy, który odprawiał msze i modlił się przed cudownym obrazem (w tej świątyni) z grupą ludności łemkowskiej. W roku 1947 wysiedlono resztę Łemków i opuszczona cerkiew niszczała. Rozkradano wiele elementów z jej bogatego wyposażenia. Dnia 24 marca 1955 roku (bezprawnie) zabrano z niszczącej cerkwi łaskami słynący obraz do kościoła w Bereście (dawna cerkiew unicka), a do Izb zrobiono kopię, którą namalował ks. Adam Stachoń. Czyniono usilne starania aby oryginał wrócił do Izb ale starania nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Obraz został oddany do konserwacji i umieszczono go uroczyście przy udziale bpa Karola Pękali, biskupa pomocniczego diecezji tarnowskiej w bocznym ołtarzu kościoła w Bereście.
Dawniej do Izb przychodzili wierni z całej Polski oraz pielgrzymki z zagranicy, m.in. z Węgier i Słowacji – katolicy obydwu obrządków. Sporządzony dokument – „Consignatio documentorum” w Izbach w 1799 roku, wylicza różne łaski otrzymane przez wstawiennictwo Matki Bożej Izbiańskiej. Przed obrazem modlił się m.in. Kazimierz Pułaski, obozował on razem z konfederatami barskimi w latach 1769–70 w Izbach. Jako czciciel NMP zwykł zakładać swoje obozy w pobliżu sanktuariów maryjnych. Pułaski będąc dwukrotnie w niebezpieczeństwie dostania się w ręce wroga, wezwał pomocy Matki Bożej Izbiańskiej i został wysłuchany. Uznając to za szczególną łaskę, przed obrazem zawiesił złote wotum (wyżej wymieniony dokument na stronie 11 opisuje to wydarzenie). Na ścianie obok ołtarza Madonny wymalowano wówczas Pułaskiego na tle obozu konfederatów, modlącego się do Matki Bożej Izbiańskiej. Obraz z Izb był otaczany szczególnym nabożeństwem także przez konfederatów barskich. Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich w Warszawie, dla upamiętnienia i przypomnienia osoby Kazimierza Pułaskiego, konfederatów barskich i ich nabożeństwo do Izbiańskiej Pani, ufundowało pamiątkową tablicę, która została odsłonięta i poświęcona 3 maja 1985 r. przez bpa Piotra Bednarczyka (bpa pomocniczego diecezji tarnowskiej). Tablica została wmurowana w ścianę kościoła obok ołtarza, gdzie był umieszczony cudowny obraz. Do Maryi Opiekuńczej pielgrzymował m.in. jako chłopiec wraz z ojcem bp Karol Pękala, który miał w Izbach wyprosić dar kapłaństwa. Obecnie obraz w Bereście i jego kopia w Izbach darzona jest kultem, szczególnie w środowe nowenny do NMP. Dla Matki Bożej Izbiańskiej (w Bereście) członkowie Solidarności, którzy ukrywali się tam w stanie wojennym ufundowali wotum w formie korony, która została umieszczona na skroniach Maryi. Nad ołtarzem wiszą gabloty z wotami, które są wciąż składane.
Przypisy
Bibliografia
Sanktuarium w Izbach, Mieczysław Czekaj, „Almanach Muszyny” 1994, s. 43–45. Opiekuńczy obraz z Izb, Tadeusz Mikołaj Trajdos, „Almanach Muszyny” 1994, s. 46–48.
Kategoria:Wizerunki Matki Bożej objęte kultem Kategoria:Ikony Matki Bożej Kategoria:Izby Kategoria:Berest Kategoria:Obrazy w polskich świątyniach