Henryk Gabriel Emil Godlewski (ur. 23 lipca 1914 we LwowieGodlewski Henryk, lekarz – biogram w Encyklopedii Gdańska (dostęp 30.01.2026), zm. 15 września 1989 w KrakowieStanisław Chodynicki. Wspomnienie prof. Henryka Godlewskiego na stronie Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (dostęp 30.01.2026)) – polski lekarz, profesor nauk medycznych, specjalista w zakresie cytochemii i histochemiiProf. zw. dr hab. Henryk Godlewski w bazie „Ludzie nauki” portalu NAUKA POLSKA (dostęp 30.01.2026)

Życiorys Henryk Godlewski urodził się w rodzinie Tadeusza Godlewskiego (profesor fizyki na Politechnice Lwowskiej) i Janiny Godlewskiej z d. Dzieślewskiej. Naukę rozpoczął w Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym im. Henryka Sienkiewicza we Lwowie, po 3 latach przeniósł się do lwowskiego Korpusu Kadetów, a następnie do gimnazjum im. T. Gackiego w Warszawie, gdzie w 1932 otrzymał świadectwo dojrzałości. Studia rozpoczął w 1932 na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale po roku przeniósł się na Wydział Lekarski UJ, a następnie przez 2 lata kształcił się na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie pracował również jako demonstrator w Zakładzie Histologii i Embriologii u prof. Mieczysława Konopackiego. Powrócił do Krakowa i tam w 1939 zakończył studia medyczne. W pierwszych dniach wojny poślubił tam Alicję Ziomek i ewakuował  się wraz z żoną na wschód Polski. Dotarli do Lwowa, gdzie Henryk zdał  ostatnie egzaminy brakujące mu do uzyskania dyplomu lekarza, po czym wrócili do Krakowa.

W latach 1939–1940 pracował jako lekarz stażysta w klinikach Uniwersytetu Warszawskiego oraz Zakładzie Położniczo-Ginekologicznym Ks. Anny Mazowieckiej w Warszawie. Po odbyciu praktyk lekarskich w 1941 otrzymał stanowisko lekarza rejonowego, kierownika ośrodka zdrowia w Brzesku Nowym, które zajmował do 1944Zofia Bielańska-Osuchowska. Osobiste wspomnienie o Henryku Godlewskim. „Post. Biol. Komórki” 2001, 28, suppl. 17, s.4-7 (dostęp 30.01.2026). Był żołnierzem Armii Krajowej, komendantem lazaretu polowego. Po zakończeniu wojny pracował jako lekarz kolejowy w Laskowicach, a następnie był dyrektorem szpitala w Malborku, gdzie został aresztowany przez UBHenryk Gabryel Godlewski w bazie biogramów Uniwersytetu Jagiellońskiego (dostęp 30.01.2026). W 1945 rozpoczął pracę w Zakładzie Histologii i Embriologii Akademii Lekarskiej w Gdańsku pod kierownictwem prof. Stanisława Hillera. W 1946 na Uniwersytecie Jagiellońskim obronił pracę doktorską Kilka uwag nad mikrospopielaniem dokonanym przy pomocy nowego aparatu pozwalającego na bezpośrednie prowadzenie tego procesu (promotor: Stanisław Maziarski) i otrzymał stopień doktora nauk medycznych. W 1950 przeniósł się do Akademii Lekarskiej w Białymstoku, gdzie przez pół roku pracował jako kierownik Zakładu Histologii i Embriologii. W 1951 na podstawie pracy Cytochemiczne badania nad mikrometabolizmem oocytów u Aurelia aurita L. otrzymał stopień doktora habilitowanego w gdańskiej Akademii MedycznejAnna Wardowska. Godlewski Henryk Gabriel Emil Kazmierz (1914–1989). Ludzie Akademii Medycznej w Gdańsku. Red. Zbigniew Machaliński. Gdańsk 2006 s. 46-51 (dostęp 30.01.2026). Od 1963 pełnił funkcję kierownika Katedry Histochemii w Instytucie Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. W 1970 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk medycznych. W latach 1973–1984 pracował w Instytucie Farmakologii PAN w Krakowie.

Profesor Henryk Godlewski został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kw. X).

Praca naukowa Henryk Godlewski zajmował się histochemią i walką z nowotworami. Wspólnie z prof. Aleksandrą Krygier-Stojałowską opracował pierwszy w Polsce podręcznik ze zbiorem metod histochemicznych. Ponadto utrwalił i opublikował dorobek naukowy polskich badaczy w opracowaniu Polska bibliografia histochemiczna za lata 1890–1957, wydanym dzięki staraniom Komitetu Nauk Medycznych PAN w Warszawie.

Wybrane publikacje

Zmiany gruczołu piersiowego kobiety w czasie menstruacji. „Wiad. Med.” IV 1937 Mikrospopielenie jako histochemiczna metoda. „Kosmos” BL XII 1937 O postęp i rozwój histochemii w Polsce. „Post. Wiedzy Med.” 1954, 2. Histochemiczne badania nad histogenezą niektórych nowotworów gruczołu mlekowego człowieka. Rozmieszczenie kwasów nukleinowych i soli nieorganicznych. Poznań 1955 Rysy histochemii tkanki nowotworowej i stanów przedrakowych. Warszawa 1958 Polska  bibliografia  histochemiczna za lata 1890-1957. Polskie Towarzystwo Histochemików i Cytochemików Warszawa 1958 Histochemiczne próby uwidocznienia nadtlenków tłuszczowych w miejscowo napromieniowanym naskórku szczurów. „Folia Morphol.” 1958, s.35–38 Metoda mrożenia i suszenia w histochemii. „Folia Morphol.” 1961, s.97–104 Morfochemiczne podstawy reaktywności tkanki łącznej. „Przegl. Dermatol.” 1963, 50, 2–3, s.197–213 Skrypt metod histochemicznych. Pol. Tow. Histochem. i Cytochem. Warszawa 1964 (wsp. Aleksandra Krygier-Stojałowska) Topochemiczne metody badań komórek i tkanek. Pol. Tow. Anatomiczne. Warszawa 1975, 617 ss. (wsp. Aleksandra Krygier-Stojałowska)

Udział w organizacji nauki Henryk Godlewski w 1957 powołał Polskie Towarzystwo Histochemików pod patronatem Wydziału Nauk Medycznych PAN. W 1962 stworzył pierwsze czasopismo poświęcone histochemii „Folia Histochemica et Cytochemica”, w 1963 był współorganizatorem Międzynarodowego Sympozjum Histochemii w Polsce. Był członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików (PTHC)Barbara Bilińska, Jolanta Sadowska, Małgorzata Kotula-Balak. 30-lecie działalności Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików. Zarys historii. „Post. Biol. Komórki” 2001, 28, supl. 17, s.9-86 (dostęp 05.02.2026) (od 1979 członek honorowy), Niemieckiej Akademii Naturalistów, Węgierskiego Towarzystwa Anatomów, Histologów i Embriologów.

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy naukowcy Kategoria:Polscy patolodzy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 1989