Kazimierz Marceli Grocholski h. Syrokomla (ur. 26 kwietnia 1890 w Rożyskach, zm. wiosną 1940 w USRR) – rotmistrz Wojska Polskiego, ziemianin, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Romana i Magdaleny z Markowskich h. Bończa urodzony 26 kwietnia 1890 w rodzinnym majątku Rożyska, w ówczesnym powiecie skałackim Królestwa Galicji i Lodomerii. Wykształcenie podstawowe otrzymał w domu rodzinnym. W latach 1902–1909 uczył się w Zakładzie Naukowo-Wychowawczym Ojców Jezuitów w Chyrowie, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości. następnie przez rok studiował prawo i agronomię w Wiedniu.

W latach 1910–1911 odbył obowiązkową służbę wojskową w cesarskiej i królewskiej Armii w charakterze jednorocznego ochotnika. Został wcielony do 2 czeskiego pułku dragonów w Tarnopolu, a następnie skierowany do szkoły jazdy dla jednorocznych ochotników przy 1 galicyjskim pułku ułanów we Lwowie. Po ukończeniu szkoły wrócił do 2 pułku dragonów na stanowisko dowódcy plutonu. Na stopień chorążego rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1912. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych monarchii austro-węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. W 1913 został powołany do zawodowej służby wojskowej i mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 1 listopada tego roku. W maju 1914 został odkomenderowany na koszt państwa na międzynarodowe zawody konne w Wiedniu i przydzielony do austriackiej grupy olimpijskiej, która miała wziąć udział w Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1916 w Berlinie. W sierpniu 1914 wyruszył z 2 pułkiem dragonów na front. Od marca do końca maja 1915 był przydzielony do 77 pułku piechoty na stanowisko adiutanta batalionu. Na porucznika awansował ze starszeństwem z 1 lipca 1915. Następnie przez cztery miesiące był komendantem kadry spieszonej kawalerii w Pradze, a później dowodził szwadronem 2 pułku dragonów na froncie. W czerwcu 1916 pod Sinkowem został ranny w nogę i trafił do szpitala w Wiedniu. We wrześniu tego roku został skierowany do szkoły strzelniczej w Bruck an der Leitha w charakterze słuchacza. W listopadzie 1916 został komendantem kadry karabinów maszynowych w Dobrzanach. Od stycznia 1917 dowodził na froncie szwadronem km 2 pułku dragonów. W listopadzie tego roku wrócił do kadry pułku i objął dowództwo zapasowego szwadronu remontów i km. W czerwcu 1918 został wysłany na front włoski, gdzie znów objął dowództwo szwadronu km. W lipcu tego roku został odkomenderowany do 48 kompanii lotniczej w Pianzano (oddział lotniczych km).

21 czerwca 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii austro-węgierskiej z zatwierdzeniem posiadanego stopnia porucznika ze starszeństwem od dnia 1 lipca 1915 i przydzielony do 6 pułku ułanówDz. Rozk. Wojsk. Nr 72 z 3 lipca 1919, poz. 2343.Dz. Rozk. Wojsk. Nr 73 z 5 lipca 1919, poz. 2389.. W marcu 1920 na froncie objął dowództwo 3 szwadronu. 27 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu rotmistrza, w kawalerii, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej. Wyróźnił się 23 września 1920 w bitwie pod Zasławiem. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 6 puł. na stanowisku dowódcy 3 szwadronu. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 129. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). W tym czasie przysługiwał mu (obok stopnia wojskowego) tytuł „przydzielony do Sztabu Generalnego”. Z dniem 1 września 1922, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwy i przydzielony w rezerwie do macierzystego pułku w Stanisławowie.

Po zwolnieniu z wojska prowadził rodzinny majatek Rożyska. W 1933 pełnił funkcję prezesa Związku Ziemian powiatu skałackiego. Działał w Związku Strzeleckim. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Tarnopol. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VI. Był wówczas w grupie oficerów „powyżej 40 roku życia”.

W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), został aresztowany przez funkcjonariuszy NKWD i zamordowany wiosną 1940. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście nr 55/4 pod pozycją 97). Ofiary tej zbrodni leżały w bezimiennym masowym grobie, gdzie od 2012 istnieje Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni.

Był żonaty z Zofią Rozwadowską h. Trąby (1899–1975), z którą miał syna Romana (1922–2009), plutonowego radiomechanika Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Teść – Wiktor Rozwadowski (1869–1940), tytularny pułkownik kawalerii Wojska Polskiego był ofiarą tej samej zbrodni.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 349 Krzyż Walecznych dwukrotnie (po raz pierwszy) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 austro-węgierskie Krzyż Zasługi Wojskowej 3 klasy z dekoracją wojenną i mieczami Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913 Medal Rannych z jednym paskiem

Zobacz też Grocholscy herbu Syrokomla jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Chyrowiacy Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Grocholscy herbu Syrokomla Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Ułanów Kaniowskich Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Mobilizacji 1912–1913 Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Rannych Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Rotmistrzowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1940