thumb|Theodore L. Dobol (po prawej) otrzymuje drugą Legię Zasługi z rąk generała , zastępcy szefa sztabu wojsk lądowych (po lewej), w Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych w West Point (ok. 1969, w środku Cadet Captain Connors) thumb|Nagrobek Theodore’a L. Dobola na Cmentarzu Narodowym w Arlington w Wirginii Theodore Louis „Ted” Dobol, znany pod przydomkiem „King Dobol” (ur. 24 października 1915 w Passaic w stanie New Jersey, zm. 15 listopada 1996) – żołnierz zawodowy Armii Stanów Zjednoczonych pochodzenia polskiego, weteran II wojny światowej, posiadacz licznych odznaczeń bojowych. Po wieloletniej służbie stał się jednym z najbardziej cenionych starszych podoficerów armii amerykańskiej. Przeszedł w stan spoczynku w stopniu (CSM).

Młodość Theodore Dobol urodził się 24 października 1915 roku w stanie New Jersey. Jego rodzina pochodziła z Polski i posługiwała się nazwiskiem Dąbal. W młodości przez pewien czas mieszkał w Polsce w miejscowości StanyMarlin Adkins. „Mr 26th Infantry”. The Story of the US Army’s Senior Non-Commissioned Officer. „Infantry. Professional Magazine for Infantrymen”, Vol. 55, No. 4 (July–August), 1965, s. 54–56. [dostęp 2026-02-06]. ., odbył służbę wojskową w Wojsku Polskim, po czym powrócił do Stanów Zjednoczonych.

Służba wojskowa Wstąpił do amerykańskich sił zbrojnych w 1938 roku, przed wybuchem II wojny światowej. Początkowo służył w Gwardii Narodowej, a w latach 1940–1965 był żołnierzem , wchodzącego w skład 1. Dywizji Piechoty, znanej jako „The Big Red One”. Źródłem przydomka „King Dobol” była jego służba w kompanii K (3. batalion pułku), w której awansował od stopnia szeregowego do stopnia first sergeant‘NCO legend’ returns to AUSA meeting. „AUSA Salute”, Vol. 14, No. 3, October 18, 1978, s. 4. [dostęp 2026-02-07]. ..

Podczas II wojny światowej pełnił funkcję dowódcy plutonu i w latach 1942–1944 brał udział w najważniejszych amerykańskich operacjach desantowych w Europie: w Afryce Północnej (operacja Torch), na Sycylii (operacja Husky), w lądowaniu w Normandii (D-Day, desant na plaży „Omaha”).

Następnie walczył we Francji, Belgii i w Niemczech. Wyróżnił się odwagą na polu walki, za co został czterokrotnie odznaczony Srebrną Gwiazdą, jednym z najwyższych amerykańskich odznaczeń bojowych (za walki w Afryce Północnej i na Sycylii, we Francji i w Niemczech). Według wspomnień amerykańskiego generała Alberta H. Smitha, opublikowanych w 1985 roku, dowódca jego batalionu opisywał go jako „najdzielniejszego z dzielnych” (oryg. the bravest of the brave)Maj. Gen. Albert H. Smith, Jr. (USA, Ret.). Don’t forget the privates. „Infantry. A Professional Journal for the Combined Arms Team”, Vol. 75, No. 2, March–April 1985, s. 12. [dostęp 2026-02-09]. ..

Był jednym z amerykańskich strażników pilnujących zbrodniarzy III Rzeszy w trakcie procesów norymberskich (odkomenderowano do tego zadania m.in. część żołnierzy 1. i 3. batalionu 26. Pułku Piechoty, tworząc tzw. 6850th Internal Security Detachment). W 1950 roku awansował do stopnia sergeant major (SGM) jako pierwszy podoficer w armii amerykańskiej. W latach 50. XX wieku brał udział w wojnie w KoreiTawanna Brown. Camp’s new name honors Big Red One veteran. „The Talon”, November 22, 1996, s. 4. [dostęp 2026-02-07]. ., a w latach 1959–1962 służył w Republice Federalnej Niemiec w siłach zbrojnych NATO w Europie.

Uczestniczył w wojnie w Wietnamie, gdzie awansował na stopień (CSM), również jako pierwszy podoficer US Army. W latach 60. XX wieku służył w 1. batalionie (zmechanizowanym) 26. Pułku Piechoty i był też znany pod przydomkiem „Mr 26th Infantry” lub „Mr Blue Spader” (od przydomka pułku, „Blue Spaders”). W latach 1965–1969 pełnił funkcję instruktora (tzw. drill sergeant) w Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych w West Point, szkoląc przyszłych oficerów armii amerykańskiej. Przeszedł w stan spoczynku w 1969 roku po ponad 30 latach służby wojskowej.

Po przejściu w stan spoczynku W późniejszym okresie pracował jako zastępca kustosza Muzeum 1. Dywizji Piechoty w w Wheaton w stanie Illinois. W zbiorach McCormick Research Center (MRC), działającego przy muzeum w Wheaton, przechowywany jest manuskrypt jego nieopublikowanej autobiografii (sygn. MRC 1991.24).

Był żonaty, miał syna Theodore’a i córkę Louise. Mieszkał w dzielnicy Jefferson Park w Chicago. Zmarł 15 listopada 1996 roku w wieku 81 lat. 4 grudnia 1996 roku został pochowany na Cmentarzu Narodowym w Arlington w Wirginii (Section 7A, Site 117).

Po jego śmierci uczczono jego pamięć, zmieniając w listopadzie 1996 roku nazwę jednego z obozów wojsk amerykańskich w rejonie Tuzli w północno-wschodniej Bośni i Hercegowinie z Camp LA Alicia na Camp Dobol; stacjonował w nim 1. batalion 26. Pułku Piechoty wchodzący w skład międzynarodowych sił wojskowych IFOR i SFOR.

Odznaczenia Amerykańskie Srebrna Gwiazda (czterokrotnie) Legia Zasługi (dwukrotnie) Brązowa Gwiazda (dwukrotnie) Purpurowe Serce (pięciokrotnie) Doughboy Award (pierwszy podoficer US Army, który otrzymał to wyróżnienie)

Zagraniczne Medal Wojskowy (Francja) Krzyż Wojenny (Francja) Fourragère (Belgia) Order Sławy (ZSRR)

Dziedzictwo Theodore Dobol, jeden z najbardziej znanych, najbardziej uhonorowanych żołnierzy 1. Dywizji Piechoty, stał się w armii amerykańskiej postacią legendarną. W 2001 roku amerykański generał zwrócił uwagę, że Dobol wyszkolił wielu znakomitych podoficerów; według generała na całe pokolenie ukształtował standardy przywódcze amerykańskiego korpusu podoficerskiegoGen. Paul F. Gorman (US Army, Ret.). The 26th Infantry Regiment and the Future of the Army. Remarks at the Regiment’s Centennial Celebration. Bad Kissingen, Germany, 2 February 2001, s. 7–8. [dostęp 2026-02-09]. .. W 2019 roku polski dziennikarz Piotr Langenfeld przypomniał jego sylwetkę w portalu Polska Zbrojna w artykule opisującym grupę wybitnych wojskowych amerykańskich polskiego pochodzenia, uczestników II wojny światowej (m.in. Matt Urban, Francis Gabreski), i opisał go następująco:

Według relacji dziennikarskiej opublikowanej w Polsce w 2023 roku Dobol mógł być pierwowzorem sierżanta Possuma w filmie (1980, tytuł oryginalny The Big Red One), granego przez aktora Lee Marvina.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańscy wojskowi pochodzenia polskiego Kategoria:Odznaczeni Srebrną Gwiazdą Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Brązową Gwiazdą Kategoria:Odznaczeni Purpurowym Sercem Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojskowym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sławy Kategoria:Uczestnicy kampanii afrykańskiej 1940–1943 Kategoria:Uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Uczestnicy kampanii zachodnioeuropejskiej (1944–1945) Kategoria:Uczestnicy wojny koreańskiej Kategoria:Amerykańscy weterani wojny wietnamskiej Kategoria:Żołnierze II Rzeczypospolitej Kategoria:Muzealnicy Kategoria:Ludzie związani z Chicago Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Narodowym w Arlington Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1996