Henryka Wojdyłło pseud. „Halszka”, „Chrzanowska” (ur. 19 sierpnia 1920 we wsi Wólne, zm. przed. 28 listopada 1942) – polska działaczka konspiracji niepodległościowej podczas II wojny światowej w ramach Kujawskiego Związku Polityczno-Literackiego „Zew” (KZPL), a następnie Kujawskiego Stowarzyszenia Społeczno-Literackiego (KSSL)Słownik Biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945. Część 6 (Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, Toruń, 2004; ISBN: 83-88693-04-02) s. 191–192.
Życiorys Była córką Władysława i Małgorzaty z domu Strzeleckiej. Jej ojciec był rolnikiem. Ukończyła szkołę powszechną w Nieszawie oraz jedną klasę gimnazjum. Naukę przerwała z przyczyn materialnych. W szkole należała do harcerstwa. Była drużynową Drużyny im. Emilii Plater Chorągwi Pomorskiej Organizacji Harcerek w Nieszawie. W ramach harcerstwa posiadała stopień samarytanki. Do wybuchu II wojny światowej mieszkała wraz z rodzicami w Wólnem, gdzie pomagała w gospodarstwie.
Podczas okupacji niemieckiej, przeniosła się do siostry, do Włocławka, gdzie w obawie przed wywiezieniem na roboty przymusowe, podjęła pracę w pralni prowadzonej przez Niemkę. Prawdopodobnie w działalność konspiracyjną zaangażowała się już na przełomie 1939 i 1940 w ramach Komendy Obrońców Polski (KOP), albo Bojowej Organizacji Ludowej (BOL).
W kwietniu-maju 1940 została wprowadzona do Kujawskiego Związku Polityczno-Literackiego przez Władysława Magielskiego pseud. „Rus”. Początkowo była członkiem grupy działania „C”, której kierowniczką była Janina Lech pseud. „Lena”. Zajmowała się kolportażem gazety konspiracyjnej „Ogniowo” oraz powielaniem gazetki i ulotek KZPL na powielaczu. Następnie objęła kierownictwo grupy działania „E”, która prowadziła kolportaż na terenie powiatu nieszawskiego. Była organizatorką komórki KZPL Wólne oraz inicjatorką powstania komórki KZPL w Czernikowie. Po rozłamie w KZPL, przeszła wraz z Janiną Lech do Kujawskiego Stowarzyszenia Społeczno-Literackiego. Należała do zarządu KSSL. Zajmowała się powielaniem gazety „Piorun” i jej kolportażem na poprzednim terenie działania.
W styczniu, gdy zaczęły się aresztowania wśród działaczy KZPL, wróciła do Wólnego, aby ostrzec członków tamtejszej komórki oraz ukryć materiały konspiracyjne. Nie podjęła próby ukrycia się w obawie przed ewentualnymi represjami jakie mogły zostać wymierzone w jej rodzinę. Została aresztowana 3 lutego 1941 we Włocławku u swojej siostry, Heleny Rucińskiej, która była członkinią KZPL. Więziona była we Włocławku, a następnie na Błoniach w Inowrocławiu (Więzienie Policji Bezpieczeństwa i Obóz Pracy Wychowawczej).
Na początku października 1941 została przewieziona do więzienia sądowego w Zwickau w Saksonii, gdzie była osadzona w pojedynczej celi. Prokuratura przy Wyższym Sądzie Krajowym Kraju Warty, zaliczyła ją do grupy A, obejmującej siedmiu głównych oskarżonych – przywódców organizacji. 13 października 1942 została skazana wraz z Janiną Lech i Wandą Daszkowską na karę śmierci przez Wyższy Sąd Krajowy w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Dreźnie. 27 października 1942 Wyższy Sąd Krajowy w Poznaniu na rozprawie w Görlitz, odrzucił apelację Wojdyłło od wyroku. Wyrok śmierci na Henryce Wojdyłło został wykonany przez zgilotynowanie przed 28 listopada 1942 w Poznaniu.
Upamiętnienie
Henryka Wojdyłło wymieniona została na tablicy przy Pomniku Szarych Szeregów z Włocławka, który znajduje się przy kościele pw. Wszystkich Świętych we Włocławku.
Jej biogram ukazał się między innymi w Słowniku Biograficznym Konspiracji Pomorskiej 1939-1945. Część 6. Biogram opracował Bogdan Ziółkowski.
W 2021 roku w Nieszawie, odsłonięto pomnik poświęcony Henryce Wojdyłło.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Kujawskiego Związku Polityczno-Literackiego Kategoria:Członkowie Kujawskiego Stowarzyszenia Społeczno-Literackiego Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Ludzie związani z Nieszawą Kategoria:Ludzie związani z Włocławkiem Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1942