thumb|Aparatura hamulcowa wagonu: od lewej cylinder hamulcowy, centralnie zawór rozrządczy z widoczną linką odluźniacza, po prawej zbiornik pomocniczy. Odluźniacz (potocznie: luzownik) – urządzenie pneumatyczne wchodzące w skład układu hamulcowego pojazdu szynowego, będące zazwyczaj integralną częścią zaworu rozrządczego.
Funkcja i działanie Głównym zadaniem odluźniacza jest umożliwienie ręcznego odhamowania (poluzowania) pojedynczego wagonu lub lokomotywy, gdy w przewodzie głównym pociągu nie ma sprężonego powietrza (np. po odłączeniu lokomotywy od składu).
Działanie odluźniacza polega na wypuszczeniu powietrza z komory sterującej zaworu rozrządczego (oraz niekiedy ze zbiornika pomocniczego). Powoduje to przestawienie się zaworu w pozycję luzowania, co skutkuje wypuszczeniem powietrza z cylindra hamulcowego do atmosfery i wycofaniem się klocków hamulcowych od obręczy kół.
Typy odluźniaczy W zależności od konstrukcji zaworu rozrządczego i sposobu obsługi wyróżnia się dwa główne typy urządzeń: Odluźniacz samoczynny – stosowany w nowoczesnych systemach hamulcowych (np. Oerlikon stosowany w jednostkach EN57). Wymaga jedynie krótkotrwałego pociągnięcia za cięgło (w żargonie kolejowym nazywanego „strzeleniem luzownikiem”), co inicjuje pełny cykl odhamowania bez konieczności dalszej ingerencji pracownika. Odluźniacz niesamoczynny – spotykany w starszych typach taboru. Wymaga trzymania pociągniętego cięgła przez cały czas, aż do całkowitego wypuszczenia powietrza z cylindra i pełnego odhamowania pojazdu.
Obsługa W większości wagonów odluźniacz uruchamiany jest mechanicznie za pomocą linki (cięgła) z uchwytami, wyprowadzonej na obie strony podwozia pojazdu. W nowoczesnych pojazdach trakcyjnych stosuje się również odluźniacze sterowane elektropneumatycznie za pomocą przycisku w kabinie maszynisty.
Przypisy
Kategoria:Hamulce w pojazdach szynowych