Aleksandra Kubiak (ur. 1978) – polska artystka wizualna, zajmująca się filmem, performansem oraz działaniami relacyjnymi i społecznie zaangażowanymi.
Edukacja W 2004 roku Aleksandra Kubiak ukończyła studia magisterskie w Instytucie Sztuki i Kultury Plastycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego. W 2016 roku ukończyła interdyscyplinarne studia doktoranckie na Wydziale Komunikacji Multimedialnej Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, broniąc rozprawy doktorskiej pod kierunkiem prof. Izabelli Gustowskiej. Kierownikiem studiów był prof. Marek Wasilewski.
Praktyka artystyczna W swoich realizacjach Kubiak konsekwentnie łączy strategie performatywne, dokumentalne i narracyjne, podejmując tematy pamięci, traumy oraz relacji rodzinnych i społecznych. Jej twórczość obejmuje realizacje filmowe, performatywne i biograficzne oraz projekty o charakterze procesualnym, często oparte na długotrwałych relacjach z innymi osobami.
Historyczka sztuki, kuratorka Marta Gendera określa praktykę Kubiak mianem „autobiografii społecznej”, wskazuje, że osobiste doświadczenie artystki splata się z doświadczeniami innych osób i ujawnia zależności obecne w procesie pracy artystycznej..
Publicystka, kuratorka Anna Łazar wskazuje, że pisanie stanowi integralną i konstytutywną część praktyki artystycznej Aleksandry Kubiak – nie jako komentarz do działań wizualnych, lecz jako narzędzie analizy i konstruowania doświadczenia, funkcjonujące na równych prawach z filmem i performansem.
Filozof i psychoanalityk Paweł Dybel interpretuje twórczość Kubiak w kontekście psychoanalizy, odnosząc jej realizacje do zagadnień traumy, pamięci oraz relacji między doświadczeniem a jego artystycznym przetworzeniemPaweł Dybel, „Autoterapia Aleksandry Kubiak”, w: Zrobię serce, BWA Zielona Góra 2022, s.142-171..
Filmoznawczyni i kuratorka sztuki Marta Miś analizuje twórczość Kubiak z perspektywy psychoanalizy lacanowskiej, wskazując na napięcia między dokumentalnym zapisem filmowym a performatywną konstrukcją obrazu oraz opisując jej realizacje jako formy doku-performance.
Krytyk sztuki, kurator Wojciech Kozłowski omawia twórczość Kubiak w kontekście sztuki współczesnej, zwracając uwagę na ryzyko oraz etyczny wymiar publicznej pracy z doświadczeniem autobiograficznymWojciech Kozłowski, tekst w: Zrobię serce / I’ll Make a Heart. , BWA Zielona Góra 2022, s. 15..
Wybrane projekty i realizacje Dolce Vita (2010) – film oparty na długoterminowej relacji z Henrykiem Serafinem, mężczyzną z niepełnosprawnościami, który był bohaterem projektu. Realizacja zapoczątkowała indywidualny etap twórczości Kubiak. BARACA (2012) – projekt relacyjny i społecznie zaangażowany, polegający na postawieniu repliki romskiego domu na dziedzińcu Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu, zrealizowany we współpracy z mieszkańcami koczowiska romskiego przy ul. Kamieńskiego we Wrocławiu BWA Wrocław oraz Stowarzyszeniem Nomada. Śliczna jesteś, Laleczko (2016) – wideoperformance z udziałem aktorki Elżbiety Lisowskiej-Kopeć, prezentowany jako wystawa w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki, kuratorowana przez Martę Miś. Mięso słonia (2017) – wideoperformance z udziałem aktorki Moniki Buchowiec, łączący elementy performansu i filmu. Praca była analizowana w tekście kuratorskim Zofii Cielątkowskiej. I made a model of you (2019) – wystawa zaprezentowana w CSW Kronika w Bytomiu, kuratorowana przez historyczkę sztuki Agatę Cukierską, następnie prezentowana w BWA Zielona Góra. Powietrze w domu – wystawa indywidualna Aleksandry Kubiak, kuratorowana przez Martę Genderę.
Recepcja Twórczość Aleksandry Kubiak była omawiana w monografiach, tekstach krytycznych i kuratorskich oraz w prasie kulturalnej. Krytycy zwracają uwagę na konsekwentne podejmowanie tematów związanych z emocjami, pamięcią oraz urazami psychicznymi.
W opisie wystawy Śliczna jesteś, Laleczko opublikowanym przez Zachętę – Narodową Galerię Sztuki wskazano, że realizacje artystki odnoszą się do pamięci, wstydu oraz doświadczenia przemocy domowej i pracy z doświadczeniem traumatycznym.
W wywiadach prasowych Kubiak odnosiła swoją twórczość do doświadczeń rodzinnych, w tym dorastania w domu naznaczonym przemocą, uzależnieniem i zabójstwem matki.
Według Marty Kudelskiej prace Kubiak zaprezentowane na wystawie I made a model of you dotykają kwestii pamięci, traumy, seksualności, tożsamości i wstydu, eksponując je w przewrotnej i emocjonalnie silnej formie, która jednocześnie zdaje się przeprowadzać symboliczne katharsis oraz redefiniować narzędzia performatywne poprzez włączanie osób trzecich i wykorzystanie motywów teatralnych. Recenzentka zauważyła, że na wystawie I made a model of you Kubiak podejmuje próbę rozliczenia z własną przeszłością poprzez działania performatywne operujące w sferze wspomnień, rodzinnych historii oraz osobistego wstydu.
Marek Wasilewski analizuje twórczość Aleksandry Kubiak w kontekście pracy z traumą, ujmując ją jako doświadczenie o nielinearnym, fragmentarycznym charakterze, porównywalnym do struktury snu, które w realizacjach artystki ujawnia się poprzez formę i czasowość obrazu.
Krytyk sztuki Karol Sienkiewicz, redaktor książki Grupa Sędzia Główny wydanej przez BWA Zielona Góra, kontynuował pracę z Aleksandrą Kubiak, prowadząc z nią rozmowy opublikowane w monografii Zrobię serce / I’ll Make a Heart.
Wywiad przeprowadzony z Aleksandrą Kubiak przez Kalina Sendułka został włączony do archiwum „Historie mówione” Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
Grupa Sędzia Główny mały|Performance grupy Sędzia Główny. Artystki leżą w wannie wypełnionej lodem.
W latach 2002–2013 Aleksandra Kubiak współtworzyła Grupę Sędzia Główny wraz z Karoliną Wiktor. Działania grupy obejmowały performanse realizowane w galeriach oraz w przestrzeni publicznej, podejmujące krytykę norm kulturowych, ról płciowych oraz mechanizmów władzy i reprezentacji.
W 2008 roku w wydawnictwie BWA Zielona Góra ukazała się książka Grupa Sędzia Główny, podsumowująca działalność grupy. Publikacja zawiera teksty krytyczne autorstwa , Piotra Rypsona, Ewy Tatar oraz Marii Rubesz, a także kalendarium działań opracowane przez redaktora książki Karola Sienkiewicza oraz wywiad przeprowadzony przez niego z artystkami.
Grupa Sędzia Główny była nominowana do Nagrody Fundacji Deutsche Bank „Spojrzenia”, otrzymała międzynarodową nagrodę International Prize for Performance w Trento, nagrodę TVP Kultura oraz była nominowana do Paszportów „Polityki” 2010 w kategorii Sztuki wizualne.
W 2010 roku w galerii BWA Wrocław zaprezentowano retrospektywną wystawę Być jak Sędzia Główny, podsumowującą działalność grupy; kuratorkami wystawy były Joanna Stembalska oraz Anna Mituś.
Działalność dydaktyczna Od 2017 roku Aleksandra Kubiak jest związana dydaktycznie z Instytutem Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Stypendia Aleksandra Kubiak jest trzykrotną stypendystką Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polscy performerzy Kategoria:Polscy artyści współcześni Kategoria:Urodzeni w 1978