Leon Popławski (ur. 13 marca 1878 we Lwowie, zm. 20 czerwca 1935 we Lwowie) – polski inżynier mechanik, doktor nauk technicznych, konstruktor kolejowy, publicysta i teoretyk muzyki, kompozytor oraz działacz społeczny. Konstruktor pociągu pancernego Panzerzug XI, zbudowanego w Warsztatach Kolei Państwowych w Nowym SączuAkta osobowe Leona Popławskiego, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie, sygn. 248 – 5П-1333.„Technische Beschreibung des Panzerzuges System Schober-Poplawski”, dokument PDF, Heeresgeschichten.at.L. Zakrzewski, „Pociągi pancerne z warsztatów głównych w Nowym Sączu”, Biblioteka Nauki, s. 7. (system Popławski–Schober), naczelnik warsztatów kolejowych w StanisławowieAkta osobowe Leona Popławskiego, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie, sygn. 248 – 5П-1333., autor publikacji technicznych i muzycznych.
thumb|Panzerzug XI – austro-węgierski pociąg pancerny z okresu I wojny światowej, skonstruowany według systemu Popławski–Schober
Życiorys Leon Popławski urodził się 13 marca 1878 roku we Lwowie przy ulicy Pańskiej 7. Został ochrzczony 27 kwietnia 1878 roku w parafii św. Andrzeja we Lwowie. Był synem Ludwika Popławskiego, doktora prawa i adwokata, oraz Eugenii Olgi Ewy z domu Czerkawskiej, córki Euzebiusza Czerkawskiego, rektora Uniwersytetu LwowskiegoMetryka chrztu Leona Popławskiego, 13 marca 1878, parafia św. Andrzeja we Lwowie, pozycja 88; Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (CDIAL), fond 248, opis 5П.. Jego siostrą była Euzebia Popławska, która 1 listopada 1901 roku we Lwowie poślubiła filozofa i psychologa Władysława WitwickiegoMetryka ślubu Euzebii Popławskiej i Władysława Witwickiego, 1 listopada 1901, parafia św. Mikołaja we Lwowie..
Uczęszczał do C.K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa I we Lwowie w latach 1889–1894. Następnie uzyskał świadectwo dojrzałości w C.K. Wyższej Szkole Realnej we Lwowie w roku szkolnym 1896/1897Leon Popławski, akta sprawy o obronę dysertacji na stopień doktora nauk technicznych, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (CDIAL), fond 27, opis 2, sprawa 2056 (1918)..
Podjął studia w C.K. Szkole Politechnicznej we Lwowie, początkowo na wydziale chemicznym, a następnie na wydziale budowy maszyn. Pierwszy egzamin państwowy zdał 20 lutego 1902 roku, drugi 1 maja 1909 roku. W 1918 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznychLeon Popławski, akta sprawy o obronę dysertacji na stopień doktora nauk technicznych, tytuł pracy: „Przemiany energii w wielocylindrowych parowozach z jedno- i dwuosiowym przeniesieniem napędu”; Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (CDIAL), fond 27, opis 2, sprawa 2056 (1918), 80 arkuszy. jako jeden z 64 doktorów tej uczelni od 1902 roku„Politechnika Lwowska. Jej stan obecny i potrzeby”, Lwów, 1918, s. 8..
W czasie studiów angażował się w działalność kulturalną środowiska akademickiego. W latach 1897–1898 był sekretarzem kółka muzyczno-deklamatorskiego działającego przy Czytelni Akademickiej we LwowieSprawozdanie Czytelni Akademickiej we Lwowie za rok administracyjny 1897/1898, Lwów 1898, s. 56.. Publikował wówczas także pierwsze teksty literackie i artykuły o muzyce. W 1899 roku ogłosił wiersz Matula. Z melodyi słowiańskich w czasopiśmie „Teka”Teka : czasopismo poświęcone sprawom młodzieży szkół średnich wydawane przez młodzież akademicką, R.1, 1899, nr 2., a w 1900 roku wiersz Wieczór w „Gazecie Lwowskiej”Gazeta Lwowska, 1900, nr 254 (7 listopada 1900).. W 1901 roku w „Wiadomościach Artystycznych” opublikował artykuły z zakresu teorii muzyki, m.in. Variations et Fugue oraz dwuczęściowy esej Narodziny symfonii„Wiadomości Artystyczne”, R. 5, nr 1/2 (25 IV 1901).„Wiadomości Artystyczne”, R. 5, nr 4 (25 V 1901).„Wiadomości Artystyczne”, R. 5, nr 5 (15 VI 1901)..
Prowadził również działalność odczytową z zakresu historii i estetyki muzyki. W 1903 roku wykładał historię muzyki w szkole pianistki Heleny Ottawowej„Dziennik Polski” (wydanie popołudniowe), 1903, nr 417.. W następnych latach wygłaszał odczyty m.in. o operach Richarda Wagnera„Nasz Kraj : tygodnik ilustrowany”, 1906, nr 8., o metafizyce muzyki„Słowo Polskie” (wydanie popołudniowe), 1906, nr 68. oraz o harfie„Gazeta Lwowska”, 1908, nr 225..
Po uzyskaniu absolutorium w 1905 roku pracował jako technik warsztatowy w Fabryce Kotłów i Aparatów Gorzelniczych A. Schramma we Lwowie. Następnie był zatrudniony w fabryce maszyn E. Bredta w Ottyni, gdzie zajmował się konstrukcją maszyn parowych, lokomobil oraz urządzeń gorzelniczychLeon Popławski, akta sprawy o obronę dysertacji na stopień doktora nauk technicznych, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (CDIAL), fond 27, opis 2, sprawa 2056 (1918)..
W 1910 roku rozpoczął pracę w Warsztatach Kolei Państwowych w Nowym Sączu jako adiunkt maszynowyAkta osobowe Leona Popławskiego, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (CDIAL), sygn. 248 – 5П-1333.. W czasie I wojny światowej kierował pracami konstrukcyjnymi nad wagonami pancernymi. 1 kwietnia 1915 roku z warsztatów kolejowych w Nowym Sączu wyjechał austro-węgierski pociąg pancerny Panzerzug XI, zbudowany według planów wykonanych przez Popławskiego i pod jego nadzoremAkta osobowe Leona Popławskiego, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie, sygn. 248 – 5П-1333.„Technische Beschreibung des Panzerzuges System Schober-Poplawski”.L. Zakrzewski, „Pociągi pancerne z warsztatów głównych w Nowym Sączu”, Biblioteka Nauki, s. 7.. Konstrukcja ta funkcjonowała jako system „Popławski–Schober”. Za działalność tę otrzymał pochwały oraz nagrody finansowe władz wojskowych monarchii austro-węgierskiejAkta osobowe Leona Popławskiego, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie (CDIAL), sygn. 248 – 5П-1333..
Po zakończeniu I wojny światowej pracował w warsztatach kolejowych w Stanisławowie, gdzie objął stanowisko naczelnika warsztatów głównychAkta personalne kolejowe Leona Popławskiego; CDIAL, sygn. 248–5П–1333.. W 1918 roku był członkiem delegacji mającej przedstawić Polskiej Komisji Likwidacyjnej sytuację Małopolski Wschodniej„Inżynier Kolejowy”, 1928, nr 11, s. 348.. Był członkiem zarządu Związku Polskich Inżynierów Kolejowych„Inżynier Kolejowy”, 1925, nr 2, s. 54. oraz delegatem na ogólnopolskie zjazdy techniczne„IV Zjazd Techniczny Inżynierów Wydziałów Mechanicznych w Gdańsku 5–7 września 1928 r. : protokół obrad i referaty”, Gdańsk 1928, s. 6..
W 1925 roku współtworzył w Stanisławowie klub radioamatorski zajmujący się popularyzacją radjofonii„Kurjer Stanisławowski”, 1925, nr 237.. W 1927 roku na Targach Wschodnich we Lwowie zaprezentowano jego konstrukcję prasy do wytwarzania okuć wagonowych„Inżynier Kolejowy”, 1927, nr 12.. W 1928 roku opublikował artykuł dotyczący konstrukcji czterolampowego odbiornika radiowego„Radjo : ilustrowany tygodnik dla wszystkich”, 1928, nr 7..
Popławski publikował artykuły z zakresu mechaniki, kolejnictwa, termodynamiki i organizacji pracy w czasopismach fachowych, m.in. w „Inżynierze Kolejowym”„Inżynier Kolejowy”, 1 czerwca 1931, nr 6, s. 175.. W latach 30. XX wieku skonstruował model szybowca, za który otrzymał złoty medal Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej„Piętnastolecie L.O.P.P. : praca zbiorowa”, Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, Warszawa 1933, s. 287.„Lot Polski : organ Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej oraz Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej”, R. 11 (1933), nr 6, s. 13..
thumb|Szybowiec budowany w r. 1932 przez Wojskową Komendę L.O.P.P. w Stanisławowie
Pełnił funkcję prezesa Koła Szybowcowego w Stanisławowie„Gazeta Lwowska”, 1933, nr 143, s. 9. oraz był członkiem komisji lotniskowej powołanej do budowy lotniska w tym mieście„Kurjer Powszechny”, 1934, nr 96, s. 2..
Leon Popławski zmarł 20 czerwca 1935 roku we LwowieMetryczna księga zgonów parafii św. Marii Magdaleny we Lwowie, 1935, CDIAL, fond 618, opis 2, sprawa 3269. i został pochowany na Cmentarzu ŁyczakowskimLista osób pochowanych na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.. Jego śmierć odnotowała prasa regionalna i ogólnopolska.
Publikacje Techniczne Kolejki wąskotoroweKatalog wydawnictw Księgarni Polskiej Bernarda Połonieckiego we Lwowie, s. 31. Zarys termodynamiki technicznej gazów i parKatalog wydawnictw i komisów, 1933, s. 9. Turbiny wodne (1934)Turbiny wodne, Warszawa 1934.
Muzyczne Torami nowej muzyki (1924)Torami nowej muzyki, Warszawa 1924. Parsifal Richarda Wagnera – przekład libretta z rozbiorem tematycznym i objaśnieniami tłumacza (1906)Richard Wagner, Parsifal, tłum. Leon Popławski, Lwów–Warszawa 1906.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1935 Kategoria:Polscy inżynierowie mechanicy Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Ludzie związani ze Stanisławowem