Stanisław Tadeusz Żmigrodzki (ur. 31 marca 1872 w Łasku, zm. 21 października 1939 w Warszawie) – pułkownik saperów inżynier Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Michała i Felicji z Grabowskich urodzony 31 marca 1872 w Łasku, ówczesnym mieście powiatowym guberni piotrkowskiej. Absolwent Gimnazjum Rządowego w Częstochowie (1890) i Wydziału Budowy Maszyn Politechniki w Zurychu (1896). W czasie studiów odbył praktykę w fabrykach Zagłębia Dąbrowskiego oraz działał w Skarbie Narodowym, Zjednoczeniu Młodzieży Polskiej w Zurychu i Związku Zagranicznym Socjalistów Polskich w Londynie. W latach 1896–1899 był członkiem Warszawskiego Komitetu Robotniczego Polskiej Partii Socjalistycznej. W latach 1896–1898 pracował na Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. W 1898 został aresztowany i osadzony w więzieniu w Piotrkowie, a następnie w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Symulujac chorobę psychiczną został przeniesiony do szpitala w Tworkach, a po zwolnieniu za kaucją w 1899 emigrował do zaboru austriackiego.

Zamieszkał w Krakowie, gdzie działał w tamtejszej organizaccji PPS. W 1906 był instruktorem w Szkole Organizacji Bojowej PPS. W 1908 został członkiem Związku Walki Czynnej, a w 1910 Związku Strzeleckiego, w którym pełnił funkcję wiceprezesa zarządu i członka komisji technicznej. Był też organizatorem i komendantem oddziału telefonicznego „Strzelca”, z którym wziął udział w ćwiczeniach polowych, organizowanych przez Związek Strzelecki w latach 1913 i 1914.

8 sierpnia 1914 wyruszył z Oleandrów do Jędrzejowa na czele oddziału telefonicznego oddziałów strzeleckich. 9 października 1914 w Jakubowicach Józef Piłsudski nadał mu stopień podporucznika. Nominacja oficerska została zatwierdzona przez Naczelną Komendę Armii i Komendę Legionów Polskich 5 marca 1915. Wyróżnił się 26 października 1914 w bitwie pod Laskami. 30 czerwca 1921 pułkownik Tadeusz Piskor sporządził wniosek o odznaczenie Orderem Virtuti Militari, w którym napisał:

16 kwietnia 1916 awansował na porucznika. Później został komendantem Oddziału Telefonicznego I Brrygady LP. 1 stycznia 1917 został instruktorem baterii szkolnej 1 pułku artylerii. Od 17 do 31 stycznia 1917 wziął udział w charakterze instruktora w II kursie Szkoły Strzeleckiej Artylerii w Rembertowie. 16 lipca 1917, po kryzysie przysięgowym, został zwolniony z Legionów Polskich. Generał Stanisław Szeptycki jako generalny gubernator lubelski powołał go Krajowej Rady Gospodarczej w charakterze komendanta straży zbożowej. Równocześnie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej.

W listopadzie 1918 oddał się do dyspozycji generała Edwarda Rydza-Śmigłego jako ministra wojny w rządzie Ignacego Daszyńskiego, który powierzył mu organizację oddziałó telefonicznych. W grudniu był komendantem szkoły telefonicznej w Lublinie. Rozkazem Dowództwa Okręgu Generalnego Lublin z 21 grudnia został zatwierdzony w Oddziale Vb (Techniki Wojskowej) jako komendant szkoły telefonicznej i telegraficznej. 24 grudnia 1918 polecono mu zorganizowanie szkoły saperskiej w Lublinie. 7 maja 1919 został formalnie przyjęty do Wojska Polska z byłych Legionów Polskich z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana i przydzielony z dniem 1 grudnia 1918 do Dowództwa Okręgu Generalnego LublinDz. Rozk. Wojsk. Nr 55 z 20 maja 1919, poz. 1714, 1737.. 12 lipca 1919 został wyznaczony na stanowisko komendanta Szkoły Podoficerskiej Saperów na Powązkach w WarszawieDz. Rozk. Wojsk. Nr 76 z 12 lipca 1919, poz. 2457.Dz. Rozk. Wojsk. Nr 92 z 14 października 1919, poz. 3431.. 11 czerwca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu podpułkownika, w wojska łączności, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. 1 czerwca 1920 został głównym inżynierem Szefostwa Grup Fortyfikacyjnych Departamentu II Ministerstwa Spraw Wojskowych, a od 1 listopada 1920 dowódcą zakładów pontonowych saperów w tymże Departamencie.

Po zakończeniu dział wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w Departamencie II MSWojsk., a jego oddziałem macierzystym był 1 pułk saperów w Modlinie. 1 października 1921 został referentem regulaminowo-szkolnym w Departamencie V Inżynierii i Saperów MSWojsk. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 32. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów. Od 15 października 1922 pełnił funkcję komendanta Kościuszkowskiego Obozu Szkolnego Saperów. W 1923 został szefem wydziału w Departamencie V MSWojsk. 15 lipca 1924 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu na stanowisko szefa inżynierii saperów. Z dniem 15 listopada 1925 został przeniesiony służbowo na Kurs Fortyfikacyjny przy Oficerskiej Szkole Inżynierii na przeciąg jednego roku. 15 października 1926, po ukończeniu kursu, został przeniesiony do kadry oficerów saperów z równoczesnym przydziałem do Inspektora Fortyfikacji na stanowisko referenta. Z dniem 1 marca 1927 został mu udzielony dwumiesięczny urlop z zachowaniem uposażenia, a z dniem 30 kwietnia tego roku został przeniesiony w stan spoczynku. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I”. Mieszkał w Warszawie przy ul. Czarnieckiego 68.

Zmarł 21 października 1939 w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A8, rząd 8, grób 14).

W 1900 ożenił się z Jadwigą Wieliczko (ur. 15 października 1878 w Jelczy), z którą miał syna Zymunta Hugo (ur. 1 kwietnia 1901) i córkę Katarzynę Janinę (ur. 26 sierpnia 1904).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7496 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych trzykrotnie Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości odznaka „Za wierną służbę” Krzyż Zasługi Wojskowej

Twórczość Przed i po 6 sierpnia. Wspomnienia oficera łączności I Brygady, Warszawa 1935 W latach 1922–1923 pod pseudonimem Weznaki publikował felietony w „Polsce Zbrojnej”. Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci IV Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza w Częstochowie Kategoria:Absolwenci Politechniki Federalnej w Zurychu Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Łasku Kategoria:Ludzie związani z Koleją Warszawsko-Wiedeńską Kategoria:Ludzie związani z Krakowem (zabór austriacki) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Oficerowie łączności Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1892–1906) Kategoria:Pułkownicy saperów II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Laskami i Anielinem 1914 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1872 Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Zmarli w 1939 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich