Chorągiew pancerna koronna Marcina Zamoyskiego – oddział koronnej jazdy pancernej autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej drugiej połowy XVII wieku (okresu wojny polsko-rosyjskiej 1654–1667, II wojny północnej i wojny polsko-tureckiej 1672–1676 i wojny polsko-tureckiej 1683–1699).

Charakterystyka Chorągiew pancerna (kozacka) była jednostką organizacyjną i taktyczną liczącą około 100–150 koni. Należała do wojsk autoramentu narodowego. Zaciągano ją według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z zazwyczaj dwukonnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Podział stawek żołdu w oddziale był następujący: 5 stawek brał rotmistrz, 2 stawki porucznik, 2 kolejne stawki chorąży, a pozostałe stawki żołdu przyznane w kompucie dzielono pomiędzy poczty towarzyskie.

W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.

W pierwszej połowie 1655 Rzeczpospolita przygotowywała się do odparcia szwedzkiej agresji. Sejmiki wojewódzkie, a także sejm nadzwyczajny uchwaliły podatki i nakazały zwiększenie liczebności sił zbrojnych. W drugim kwartale roku, w składzie komputu znajdowało się 86 chorągwi kozackich (pancernych) – w sumie 8039 koni. Jedną z nich była chorągiew Marcina Zamoyskiego licząca w 1656 roku 70 koni.

Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji. Przygotowania czynione w 1660 do kampanii przeciw Rosji cechowało tworzenie wielu nowych jednostek. W kompucie wojsk koronnych z 1660 występowała 98 konna chorągiew pancerna Marcina Zamoyskiego, podstolego lwowskiego i starosty płoskirowskiego pod Aleksandrem Dobrowskim.

W 1672 wybuchła kolejna wojna z Turcją. Armia Imperium Osmańskiego pod dowództwem sułtana Mehmeda IV w walkach na Ukrainie osiągała początkowo znaczne sukcesy. W kolejnym roku sejm pacyfikacyjny nie tylko nie ratyfikował traktatu buczackiego, ale podjął uchwały o powiększeniu liczebności wojsk zarówno koronnych jak i litewskich. Jesienią 1673 król Michał Korybut Wiśniowiecki przekazał dowodzenie nad wojskami hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu, a połączone siły koronno-litewskie 9 listopada stanęły pod Chocimiem. Była wśród nich chorągiew pancerna koronna starosty płoskirowskiego i podstolego lwowskiego Marcina Zamoyskiego. W czasie bitwy liczyła 99 koni.

Żołnierze chorągwi wojewody lubelskiego (podskarbiego wielkiego) Marcina Zamoyskiego znaleźli się w kompucie wojsk koronnych pod Wiedniem w 1683 i wzięli udział w wojnie polsko-tureckiej. Pod Wiedniem chorągiew walczyła w składzie pułku królewskiego. Zgodnie z etatem chorągiew powinna posiadać 100 koni nowego zaciągu. Faktycznie posiadała 92 konie.

Po Marcinie Zamoyskim, od 1 lutego 1690 szefostwo przejął wojewoda bełski Kazimierz Zamoyski, a od 1 lutego 1692 szefem był starosta radoszczycki Stanisław Derszniak.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Chorągwie pancerne koronne Kategoria:Chorągwie autoramentu narodowego Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w bitwie pod Chocimiem (1673) Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały wojskowe Zamoyskich herbu Jelita Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem