mały|Współczesna bajdarka z żaglem mały|Aleuci w Unalasce (1896) mały|Trzykokpitowy model bajdarki aleuckiej autorstwa Sergieja Sovoroffa mały|Drewniana rama modelu iqyax w skali 1:6
Kajak aleucki (aleucki: iqyax), nazywany także bajdarką aleucką, to tradycyjna jednostka pływająca o konstrukcji szkieletowej pokrytej elastyczną powłoką (pierwotnie ze skór ssaków morskich). Został opracowany przez Aleutów (Unangan/Unangas), rdzennych mieszkańców Wysp Aleuckich. „Bajdarka” to rosyjska nazwa aleuckiej odmiany kajaka morskiego, nadana przez pierwszych rosyjskich osadników na AlasceLeinhard, John H. „Baidark”. The Engines of Our Ingenuity. 669. University of Houston..
Historia Aleuci byli otoczeni trudnymi warunkami morskimi i potrzebowali lekkiej, szybkiej oraz zwrotnej łodzi do przepraw i polowań na wydry morskie i inne ssaki. Tradycyjne kajaki aleuckie były jednoosobowe lub dwuosobowe. Po przybyciu Rosjan w XVIII wieku konstrukcja ewoluowała – pojawiły się modele trzyotworowe wykorzystywane podczas polowań zespołowych. Trzyosobowe kajaki były szeroko stosowane w Rosyjskiej Ameryce także do transportu i przybrzeżnych wędrówek.
Konstrukcja Charakterystyczną cechą bajdarki aleuckiej jest rozwidlony dziób oraz wysoka elastyczność konstrukcji. Elementy drewniane łączono za pomocą wiązań ze ścięgien, bez użycia gwoździ. Konstrukcja była celowo sprężysta, co zwiększało odporność na fale.
Ze względu na brak drzew na Wyspach Aleuckich do budowy kajaków wykorzystywano drewno dryfujące, kości oraz ścięgna zwierzęce do budowy elastycznego szkieletu, który następnie pokrywano skórami foki brodatej. Kajak był lekki, szybki i zdolny do długich rejsów morskich.
Typy Wyróżniano kilka odmian: jednootworowe (najstarsze i najpowszechniejsze), dwuotworowe, trzyotworowe (rozpowszechnione po okresie rosyjskim).
W modelach trzyosobowych rufowy wioślarz sterował łodzią, dziobowy polował, a środkowy pełnił funkcję dowódcy wyprawy.
Znaczenie kulturowe Dla ludu Unangan bajdarka miała znaczenie duchowe. Była traktowana jako istota żywa, a jej budowie towarzyszyły rytuały. Kobiety odpowiadały za szycie poszycia, natomiast mężczyźni za projekt i konstrukcję szkieletu.
Wpływ na współczesne kajakarstwo Konstrukcja bajdarki aleuckiej wywarła wpływ na rozwój nowoczesnych kajaków morskich. W XIX wieku europejscy podróżnicy, m.in. John MacGregor, inspirowali się arktycznymi łodziami podczas tworzenia pierwszych kajaków turystycznych.
W XX wieku George Dyson przyczynił się do odrodzenia konstrukcji bajdarek, wykorzystując nowoczesne materiały, takie jak aluminium i tkaniny syntetyczneBaidarka, George B. Dyson, 1986, ..
Przypisy
Linki zewnętrzne "Building the Iqyax" - strong o projektowaniu i budowie nowoczesnego kajaka aleuckiego. Model dwumiejscowego kajaka na stronie Muzeum Etnograficznego w Krakowie
Kategoria:Kajakarstwo