Galew – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Brudzew.

W dokumantach pisanych i dawnych mapach spotyka się również nazwę Galewo. Etymologia jej powstania jest nieokreślona.

Położenie miejscowości Galew położony jest na Wysoczyźnie Tureckiej, na wzniesieniu, zwanym Górką Galewską lub Galewskim Wzgórzem Przemienienia.

Miejscowość graniczy z czterema miejscowościami: Bratuszynem, Kalinową, Dzierżązną i Wincentowem.

Wieś położona jest 4,5 km na południowy wschód od Brudzewa, przy drodze wojewódzkiej nr 470, około 10 kilometrów od Turku.

W okolicach wsi znajdują się złoża piasków, a także żwirownia.

Historia Pierwsza pisana wzmianka o wsi Galew pochodzi z 1487 roku. W późniejszych latach obok nazwy Galewo wymieniano również najczęściej nazwę Wincentowo, których właścicielem swego czasu był Wincenty Dominik Przechadzki. To właśnie dzięki staraniom rodziny Przechadzkich w Galewie powstał kościół oraz założono parafię. Potomkowie Przechadzkich, Sieroszewscy, kilka lat po II wojnie światowej wyjechali do Warszawy.

W 1920 roku została założona Ochotnicza Straż Pożarna. Także tego roku sięga historia miejscowej szkoły podstawowej. Na początku lat 60. wieś została zelektryfikowana, zaś w latach 70. zainstalowane zostały wodociągi z hydrofornią.

Od 1867 w gminie Brudzew w powiecie kolskim, od 1919 w województwie łódzkim. 1 września 1933 wraz z Hutą Józefów utworzył gromadę (sołectwo) o nazwie Galewo-Huta Józefów w gminie BrudzewŁódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 18, poz. 227. Od 1 kwietnia 1938 w województwie poznańskim. 1 kwietnia 1939 wszedł w skład powiatu tureckiego.

Po wojnie zachował przynależność administracyjnąWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W związku z reformą administracyjną kraju jesienią 1954 wszedł w skład nowo utworzonej gromady Galew (której był siedzibą) w powiecie tureckim w województwie poznańskimUchwała Nr 39/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu tureckiego; w ramach Zarządzenia Nr Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 4 grudnia 1954 r., Nr. 20, Poz. 100), a po jej zniesieniu 1 stycznia 1960 włączony do gromady Brudzew w tymże powiecieUchwała Nr 14/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 18 września 1959 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie poznańskim w brzmieniu zatwierdzonym uchwałą Nr 458/59 Rady Ministrów z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 18 grudnia 1959 r., Nr. 10, Poz. 116).

1 stycznia 1973 w gminie BrudzewUchwała Nr XVIII/98/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 29 grudnia 1972 r., Nr 32, Poz. 391). W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Kościół Miejscowy kościół pw. Przemienienia Pańskiego i świętego Walentego zbudowany został w 1845 roku. Ze starszych zabytków zachowały się dwa krucyfiksy, kielich oraz cynowe lichtarze i krzyż w ołtarzu, wykonane w stylu barokowym. Na ścianie szczytowej widnieją dwie tablice pamiątkowe, mówiące o Rafale Kalinowskim oraz bracie Albercie Chmielowskim. We wnętrzu, przy wejściu na chór, mieszczą się dwie tablice rodziny Przychodzkich i Petrykowskich z połowy XIX wieku.

Historia świątyni Na miejscu, w którym dziś znajduje się kościół, stała kapliczka z napisem "Tu na tym miejscu spoczywają prochy powstańców z r. 1830". Była to więc mogiła powstańców listopadowych. W 1837 r. w Turku i okolicach szalała epidemia cholery. Rodziny chorych i zmarłych chodziły w procesjach, prosząc o uzdrowienie chorych. 6 VIII tego roku przybyli z procesją do mogiły powstańców w Galewie. Pół kilometra szli na kolanach (od krzyża znajdującego się u podnóża galewskiego wzniesienia). Przy kapliczce padli na twarze i modlili się o cud i Miłosierdzie Boże słowami pieśni "Święty Boże, Święty, Mocny, Święty a Nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami!...". Liczyli, że Bóg wysłucha ich próśb. Tak też się stało. Gdy wracali do domów, uzdrowieni chorzy wyszli im z wdzięcznością na spotkanie. Na tym cudownym miejscu ówczesny dziedzic Galewa, Wincenty Dominik Przechadzki wraz z żoną Marią w 1845 r. ufundowali kapliczkę, przy której utrzymywali kapelana. W opisie kościoła z roku 1851. Marceli Hawetkiewicz podaje, że "dzwonnica zbudowana była z drewna, na dwóch drewnianych krokwiach, pokryta małym dachem. Ile było dzwonów, w opisie nie podano Po zniszczeniu tej dzwonnicy wybudowano nową, również drewnianą"(cytat z książki ks. Stanisława Cyla pt. Galewskie Wzgórze Przemienienia). W 1852 r. przybyła do Galewa pierwsza dziękczynna pielgrzymka z Turku. Zwyczaj dziękczynnej pielgrzymki jest kultywowany do dziś. W latach 80. XIX w. kolejny właściciel, też Wincenty Przechadzki, powiększył istniejącą kapliczkę i dobudował wieżę. W międzyczasie zamontowano tu też organy. Dzięki temu była dobrze przygotowana do duszpasterstwa. Przez jakiś czas kapelanami Galewskimi byli bernardyni z klasztoru w Kole. Kasata klasztorów w Królestwie Polskim położyła temu kres. W 1887 r. dziekan kolski, gdyż do tego dziekanatu należał wtedy Galew, odbył tu wizytację. Stwierdzono wtedy, że znajdowało się w nim kilka ołtarzy, a na Przemienienie Pańskie i na Emaus odbywały się tu odpusty. Nie stwierdzono natomiast, pod jakim wezwaniem jest kościół. Skromne naczynia liturgiczne były przechowywane we dworze. Nabożeństwa sprawowano rzadko, tylko wtedy, gdy udało się uprosić jakiegoś kapłana o sprawowanie liturgii. W 1895 r. dziekan kolski stwierdził, że lepiej byłoby, gdyby kościół przeszedł pod zarząd proboszcza z powodu wielu zaniedbań. 18 XII 1896 r. fundatorzy zawarli z proboszczem parafii Brudzew, do której należał wtedy Galew, Felicjanem Stasiakowskim. Proboszcz, w myśl tej umowy, miał od dnia 1 I 1897 r. odprawiać tu raz w tygodniu, w dniu przez siebie obranym, mszę, siedem razy w roku, w dniach wybranych przez dziedzica, odprawiać mszę za zmarłych z rodziny Przechadzkich i w każdą niedzielę głosić wspominki za Przechadzkich. Dziedzic ze swojej strony zobowiązywał się do wypłacania rocznej pensji proboszczowi, którą miał on otrzymywać 15 I i 15 VII (był na to przeznaczony specjalny fundusz w banku państwowym), proboszcz miał także otrzymać w użytkowanie 5 morgów ziemi (ok. 2,8 ha). Poza tym fundatorzy zobowiązali się także do utrzymania własnym kosztem organisty. Biskup włocławski w 1910 r. przybył do Galewa (podczas wizytowania parafii brudzewskiej, do której należał Galew). Zastał kościół zadbany staraniem kolatorów. Przez cały ten czas kościół służył jako grobowiec dla fundatorów i ich potomków. Dziś leży tam 19 osób. O istnieniu grobów świadczą tablice na zewnątrz i wewnątrz kościoła. Kilka z nich znajduje się obok konfesjonału pod chórem. Do tablic na zewnątrz należy zaliczyć tablicę zbiorową umieszczoną w szczycie kościoła pod balkonem, na którym celebruje się Mszę św. w odpust galewski 6 VIII. Dzwonnicę, która stoi do dziś na cmentarzu przykościelnym wybudowano w 1966 r. z polecenia bpa Jan Zręby. Zawieszone są dwa dzwony, które noszą imiona "Maryja" i "Józef". Pierwszy z nich sprowadzony został 4 XII 1954 r. Rok później sprowadzono "Józefa". 6 VIII 1955 r. konsekrował je biskup Antoni Pawłowski. Autorem dzwonów jest Zenon Kruszewski.

Parafia

Na początku istnienia kościoła pracowali w nim księża kapelani utrzymywani przez Przechadzkich. Pierwszym, którego znamy ze źródeł był ks. Bartłomiej Pryliński (1848 r.). W tym też roku Konsystorz Generalny Kaliski zgodził się na odprawianie mszy świętych w niektóre uroczystości kościelne w Galewie. 22 XII 1848 r. przydzielił do Galewa nowego kapelana, ks. Stefana Bartoszko. W 1851 r., z powodu braku księży diecezjalnych, do Galewa przydzielono gwardiana z klasztoru OO. Bernardynów ze Złoczewa, O. Marcelina Hawetkiewicza. To dzięki niemu wiemy, co w tym czasie znajdowało się w kościele. Sporządził on bowiem spis inwentarza kościelnego, który przetrwał do dziś. W trzy lata później przydzielono ponownie kapłana diecezjalnego, ks. Andrzeja Jabłońskiego. Po jego śmierci w 1961 wdowa po Wincentym Przechadzkim powierzyła kościół opiece ks. Antoniemu Laudowiczowi, proboszczowi brudzewskiemu. Ostatnim kapelanem w Galewie był ks. Antoni Orchowski. Po nim do Galewa sporadycznie tylko zaglądał proboszcz brudzewski. Dopiero, gdy w 1882 r. właściciel majątku prosił o utworzenie tu parafii, biskup przydzielił stałego kapłana.

Po rozparcelowaniu majątku Przechadzkich gwałtownie wzrosła liczba ludności, co przyczyniło się do powstania parafii w Galewie. Poza tym, parafia brudzewska, do której należał Galew, była bardzo duża. Pierwsze plany utworzenia parafii w Galewie powstały w czasach zaborów (Galew znajdował się w zaborze rosyjskim). Niestety, skutecznie uniemożliwiali to zaborcy i niechętni oddzielenia Galewa od parafii brudzewskiej proboszczowie tejże parafii. Po raz pierwszy w 18 VIII 1882 r. prosił biskupa Wincentego Teofila Popiela o kapłana na stałe przydzielonego do Galewa i erygowanie tudzież parafii. Biskup zgodził się na kapłana, ale nie utworzył nowej parafii. Kapłan przybył tu z klasztoru z Koła, dostał nawet własne stałe miejsce zamieszkania. W 1913 r. także mieszkańcy dziewięciu wiosek parafii Brudzew chcieli utworzenia parafii w Galewie. Pięć lat później Alojzy Przechadzki po raz kolejny pojechał do biskupa, tym razem gwarantując dużą sumę pieniędzy mającą zapewnić przyszłość parafii. Niestety, w drodze powrotnej zmarł na hiszpankę. Został po nim jednak testament, który mógł zagwarantować istnienie parafii. Została ona utworzona w dwa lata później. Bezpośrednio przyczynił się do tego zapis Marii Przechadzkiej. Chciała ona, by kaplica w Galewie stała się pożyteczna dla wiernych. 23 I 1920 r. aktem notarialnym przekazała dla przyszłej parafii Galew dwór, zabudowania gospodarskie i 6 mórg ziemi. Po pewnym czasie dopisała duży obszar lasu i 17 000 marek na organy. Parafia została erygowana 7 II 1920 r. przez biskupa włocławskiego Stanisława Kazimierza Ździtowieckiego. W Poniedziałek Wielkanocny tego roku odbyła się instalacja proboszcza, ks. Feliksa Kąkolewskiego. Przewodniczył temu dziekan Ignacy Kasprzykowski. Podczas uroczystości do kościoła wniesiono Najświętszy Sakrament. W skład utworzonej wówczas parafii wchodziły następujące miejscowości: Galew, Bogdałów, Bratuszyn, Chrząblice, Czarna Niwa, Dzierżązna, Józefów, Kalinowa, Kolonia Bratuszyn, Kolonia Bogdałów, Marulewek, Wincentów i Wola. Po upływie pół roku mieszkańcy Izabelina prosili biskupa o przyłączenie ich wsi do nowo powstałej parafii. Po upływie kilku miesięcy, w listopadzie, mieszkańcy Chrząblic, Bogdałowa, Kolonii Bogdałów i Woli prosili, by przywrócono ich do parafii Brudzew. Biskup nie zgodził się jednak na to. 17 II następnego roku Kolonia Bogdałów jednogłośnie oświadczyła, że chce powrócić do parafii Brudzew. Tym razem biskup wyraził zgodę. 2 IV 1921 r. proboszcz galewski zwrócił się z prośbą do biskupa o zmianę tytułu kościoła na Przemienienie Pańskie. Dzięki zgodzie biskupa od 20 IV 1921 r. parafia nosi nowe miano.

Odpust Przemienienia Pańskiego