Andrzej Nowicki (ur. 1958) – polski artysta plastyk, drzeworytnik, badacz matrycy i barwy, pedagog, Pabianiczanin związany z Łodzią.

Życiorys Ukończył Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych w Łodzi (obecnie ASP) w pracowni technik drzeworytniczych pod kierunkiem prof. Andrzeja M. Bartczaka. Przez siedmenaście lat prowadził własną pracownię-galerię „Drzeworytnia” przy Piotrkowskiej 59 w Łodzi.

Obecnie mieszka i pracuje w Pabianicach, był nauczycielem w jednej z lokalnych szkół. Twórczość Nowicki specjalizuje się w klasycznej grafice warsztatowej oraz formach instalacyjno-performatywnych. Tworzy zarówno tradycyjne drzeworyty, jak i duże obiekty graficzne, np. wielometrowe zwitki z powtarzających się nadruków. Do jego kluczowych zainteresowań należą: Drukująca kula – koncepcja oryginalna, od początku lat 90. artysta eksperymentuje z „kulistą” formą matrycy, ciało, anatomia człowieka - Pater, architektura - Bramy Ziemi Obiecanej..., biblia – prace często nawiązują do motywów sakralnych, czego przykładem jest cykl Pieśń nad pieśniami czy Kula Koheleta (2024).

Na swojej stronie internetowej publikuje etiudy filmowe, których tematem są jego drzeworyty. Andrzej Nowicki był przez wiele lat nauczycielem w Zespole Zawodowych Szkół Specjalnych nr 5 w Pabianicach. Jego pasję pedagogiczną dostrzec też można w publikacjach na temat barwy i matrycy oraz na wystawach. Nieregularnie, zazwyczaj z okazji wernisażu, publikuje jednodniówkę Drzewo i Ryt. Wraz z Grażyną Zarzycką byli twórcami wydawnictwa Grusza. Ojcem Andrzeja Nowickiego był Eugeniusz Nowicki - badacz konstrukcji odzieży. W 2022 roku, z okazji Nocy Muzeów, reprodukcja jednej z prac Andrzeja Nowickiego – barwionego drzeworytu „Garaż” z „Teki łódzkiej 2” (1988) – pojawiła się symbolicznie w przejściu łączącym nowy i stary gmach Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. Wyklejone na drzwiach łączących nową strefę studencką i hol starego gmachu, dzieło stało się metaforycznymi „drzwiami do łódzkiej historii”, otwierającymi zarówno przestrzeń, jak i wyobraźnię odbiorców.  Nowicki współpracował między innymi z Tomaszem Bocheńskim, Michałem Daleckim, Grażyną Zarzycką, Marcinem Posiłą, Zenonem Porzuckim, Wiesławem Konopackim.

W latach 1990-2007 przy ulicy Piotrkowskiej 59 w Łodzi prowadził autorską galerią „Drzeworytnia”, w której prezentował najnowsze prace oraz wydawnictwa (realizowane w kilku, najwyżej kilkudziesięciu autorskich egzemplarzach), tworzył, a także organizował spotkania autorskie.

Od 2016 publikuje w serwisie YouTube krótkie formy wideo.

Prace Nowickiego znajdują się między innymi w Bibliotece ASP w Łodzi, Muzeum Historii Miasta Łodzi, Centralnym Muzeum Włókiennictwa, Bibliotece Narodowej w Warszawie, Bibliotece ASP w Krakowie, Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze, Muzeum Polskim w Chicago, zbiorach prywatnych Franciszka Wiśniewskiego w Zgierzu.

Drukująca kula Nowicki pierwszy raz tworzy drewnianą kulę-matrycę w 1989 roku, mając 31 lat. Na pierwszej drukującej kuli wyżłobił akty kobiece, “wyginające się ku słońcu”.

Drukująca kula Andrzeja Nowickiego to koncepcja, w której sam akt toczenia matrycy staje się procesem drukowania. W przeciwieństwie do tradycyjnego drzeworytu, gdzie odbitka powstaje poprzez przyłożenie płaskiej matrycy do papieru, tutaj obraz rodzi się w ruchu – w trakcie toczenia kuli. Kluczową rolę odgrywa siła grawitacji, która działa jak naturalna siła drukująca, wprawiając matrycę w ruch i umożliwiając powstawanie odbitki. Istotną cechą tej techniki jest niepowtarzalność każdego wydruku. Ponieważ kula toczy się w sposób nie do końca kontrolowany, a na efekt wpływają drobne różnice w ruchu, nacisku czy podłożu, niemożliwe jest uzyskanie dwóch identycznych drzeworytów. Proces twórczy nie kończy się więc w chwili, gdy artysta przestaje pracować dłutem nad matrycą. Rzeźbienie jest jedynie jednym z etapów. Dzieło powstaje również w momencie użycia matrycy – podczas jej toczenia, gdy ruch, grawitacja i kontakt z podłożem współtworzą ostateczny obraz. W tym sensie sam akt toczenia staje się integralną częścią procesu artystycznego i drukarskiego.

Wystawy i publikacje

Wystawy indywidualne

1981 Rysunek. Łódź, Mała galeria PWSSP Drzeworyt, linoryt. Łódź, Klub Nauczyciela 1985 Teka łódzka. Zielona Góra, Galeria PSP Drzeworyt porwania, Zielona Góra, Galeria PWSP 1986 Gry w czerni. Łódź, Biblioteka Uniwersytecka Twarz. Pabianice, Biblioteka Miejska 1988 Panny madonny hetery. Łódź BWA 1989 Teka łódzka 2. Łódź Galeria Biblioteki PWSSP 1989 Rysunek, grafika. Łódź, Galeria UŁ Katedry Romantyzmu 1989 45 drzewodruków, Akt, Łódź, Centrum Informacji Kulturalnej 2006 wystawa w Muzeum Historii Miasta Łodzi, 5 września w Łodzi 2009 wystawa w Bibliotece Głównej ASP w Krakowie, 9 marcaAndrzej Nowicki, Panny madonny hetery, BWA Piotrków Trybunalski, BWA Sieradz, 1990, katalog wystawy

2021 16 pieśni nad pieśniami – wystawa monograficzna w Muzeum Miasta Pabianic. 2026 Tunel – retrospektywna wystawa w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego poświęcona Michałowi Kunie

Wystawy zbiorowe

1996 Collection From the Łódź School of Woodcut, The Polisc Muzeum of America, Chicago 1988 Drzeworyt łódzki wczoraj i dziś, Galerio Sztuki BWA, Łódź Stypendyści [Ministra Kultury i Sztuki] '84, '85 '86, '87, Muzeum Historii Miasta Łodzi, Łódź Łódzka szkoła drzeworytu, Galeria ASP, Kraków Droga i prawda, Wrocław 1986 Łódzki Salon Wiosenny '86, Ośrodek Propagandy Sztuki BWA. Łódź 1985 Małe Formy Grafiki. Polska - Łódź '85, Galeria Sztuki BWA, Łódź 1985 Ogólnopolski Konkurs Graficzny im. Józefa Gielnia- ke, Jelenia Góra '1985 Muzeum Okręgowe, Jelenia Gora IV Quadriennale Drzeworytu i Linorytu Polskiego, BWA Olsztyn

Działania performatywne

1983 Hungeland. (współautor), Wiele 1984 Cienie moje. Łódź Jest Guernica (wspólnie z Wiesławem Konopackim), Lubniewice 1989 Serce na zewnątrz mojego ciała... Imieniny Pietryny Łódź, (tkanina), M. Wyszogrodzka, A. Nowicki 2007 Marsz z grafikami Andrzeja Nowicki, Łódź, 26 maja

Publikacje

Drzewo i ryt (nr 6), jednodniówka, T. Bocheński A Nowicki. Łódź 2008 Kugel-Holzschnitt (nr 5), jednodniówka, Pabianice-Herford. 2007 Drzewo i ryt (nr 4), jednodniówka, Marsz z grafikami, Łódź 2007 Szkice o matrycy, dodatek do jednodniówki Drzewo i ryt, MHMŁ. Łódź. 2006 Drzewo i ryt (nr 3), jednodniówka, katalog wystawy w Muzeum Historii Miasta Łodzi. 2006 Drzewo i ryt, jednodniówka 9 (nr 2), Nowa Gdynia, Zgierz 2004 Drzewo i ryt, jednodniówka 9 (nr 1), Pabianice MOK 2003 Drukująca kula/The printing ball, Pabianice 1997 Matryca, Chicago 1995 Most Strzemińskiego, Łódź 1993 Matka drzeworytnika (wyd. II 2018), dokumentująca proces twórczy artysty

Wideo

2016 Ścinka i zrywka drzeworytu ~9'

Dokumentacja samotnej akcji artystycznej Andrzeja Nowickiego, zrealizowanej w rezerwacie leśnym w okolicy Pabianic. Widzimy na nim autora, który owija pień wysokiej sosny wielkoformatowymi odbitkami drzeworytów. Tytuł filmu w sposób metaforyczny nawiązuje do prac leśnych (ścinki i transportu drewna), przenosząc te czynności w sferę sztuki i kontaktu z naturą. Po dwóch latach, kiedy drzewo zostaje ścięte - powstaje epilog.

2018 Dąb ~12'

Film dokumentuje eksperymentalną akcję artystyczną Andrzeja Nowickiego, w której autor wykorzystuje rzeźbiarską formę sferyczną (tytułowy „Dąb”) jako mobilną matrycę do tworzenia wielkoformatowych zapisów graficznych. Podczas performansu na nadmorskiej plaży artysta bada proces druku oraz interakcję kinetycznego obiektu z naturalnym podłożem. Etiuda filmowa zadedykowana jest Michałowi Kunie. Realizacja i produkcja: Andrzej Nowicki. Wystąpił: Aleksander Rudziński. Muzyka: Maciej Michał Sałyga. Opracowanie dźwięku: Jakub Nowak. Miejsce realizacji: Rewa - plaża na cyplu.

Przypisy

Bibliografia Słowik wg Dekameronu Giovanni Boccaccio. Rysunki: Andrzej Nowicki, scenopis opracowanie typograficzne: Wiesław Konopacki. Wydawca: Teatr Dramatyczny w Legnicy, Legnica 1990 Nowicki Andrzej, Most Strzemińskiego, Łódź 1993 Nowicki Andrzej, Szkice o matrycy, wydawca: Andrzej Nowicki, redakcja: Grażyna Zarzycka, Łódź 2006 Nowicki Andrzej, Pater, katalog prac Andrzeja Nowickiego 2002-2009, korekta: Beata Wesołowska, Łódź, 2009 Nowicki Andrzej, Matka drzeworytnika, wyd. II, Pabianice 2018

Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy drzeworytnicy Kategoria:Urodzeni w 1958 Kategoria:Ludzie związani z Łodzią Kategoria:Ludzie związani z Pabianicami