thumb|Mapa arabskich krajów Zatoki Perskiej Arabskie kraje Zatoki Perskiej () – grupa siedmiu krajów arabskich leżących nad Zatoką Perską obejmująca Arabię Saudyjską, Bahrajn, Irak, Katar, Kuwejt, Oman i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Termin Termin ten jest używany w różnych kontekstach w odniesieniu do szeregu państw arabskich w regionie Zatoki Perskiej. Najważniejszym organizacją współpracy regionalnej w regionie jest Rada Współpracy Zatoki Perskiej, do której należą wszystkie arabskie państwa Zatoki Perskiej z wyjątkiem Iraku. Większość państw Zatoki Perskiej, z wyjątkiem Arabii Saudyjskiej, to dawne protektoraty Imperium Brytyjskiego. Polityka Monarchie Zatoki Perskiej rozwinęły system, który politolodzy nazywają „plemienną monarchią dynastyczną”, co odróżnia je od innych bliskowschodnich systemów monarchicznych. Ten model rządów wyrósł z tradycyjnych wodzostw i obejmuje dwa kluczowe mechanizmy: „zrównoważoną opozycję”, gdzie władza jest rozdzielana między grupy plemienne, oraz „solidarność afiliacyjną”, która utrzymuje spójność poprzez sieci pokrewieństwa. System ten umożliwił rządzącym rodzinom dostosowanie tradycyjnych struktur władzy do nowoczesnych instytucji państwowych, przyczyniając się do utrzymania przez nie odporności w porównaniu z innymi bliskowschodnimi monarchiami, które zostały obalone w XX wieku w trakcie zimnej wojny.
Niektóre kraje arabskie Zatoki Perskiej to monarchie konstytucyjne z wybieralnymi parlamentami, w tym Bahrajn (Zgromadzenie Narodowe) i Kuwejt (), w których legislatury są wybierane przez mieszkańców kraju.
Sułtanat Omanu posiada radę doradczą (Rada Konsultacyjna), wybieraną w wyborach powszechnych. W Zjednoczonych Emiratach Arabskich, federacji siedmiu emiratów, pełni funkcję organu doradczego. Połowa jej członków jest wybierana pośrednio przez 33% obywateli Emiratów, którzy posiadają prawo głosu za pośrednictwem kolegium elektorów, podczas gdy druga połowa jest bezpośrednio mianowana przez władców każdego emiratu.
Ani Arabia Saudyjska, ani Katar nie przeprowadziły wyborów parlamentarnych w rozumieniu w pełni wybranego parlamentu: Arabia Saudyjska nie ma krajowego organu ustawodawczego wybieranego przez wyborców, a Rada Szury pozostaje mianowana; Katar z kolei przeprowadził częściowe wybory do Rady Szury w 2021 roku, w których wybrano tylko dwie trzecie miejsc, ale w 2024 roku podjęto kroki w celu całkowitego zniesienia tych wyborów i przywrócenia w pełni mianowanej Rady Szury. Irak jest jedyną republiką federalną położoną nad Zatoką Perską. Stabilność i wolność prasy Kraje arabskie Zatoki Perskiej, a zwłaszcza Katar, są oskarżane o finansowanie radykalnych organizacji islamistycznych, takich jak Hamas i Bractwo Muzułmańskie. Według Global Peace Index z 2025 roku siedem państw regionu odniosło różny stopień sukcesu w utrzymaniu pokoju w kraju, przy czym Katar zajął pierwsze miejsce wśród swoich regionalnych konkurentów jako najbardziej pokojowy kraj regionu i całego Bliskiego Wschodu (i 27. miejsce na świecie), podczas gdy Kuwejt zajął drugie miejsce zarówno w regionie, jak i na całym Bliskim Wschodzie (31. miejsce na świecie), a Oman trzecie (52. miejsce na świecie). Z drugiej strony, Irak zajął ostatnie miejsce wśród państw arabskich Zatoki Perskiej, zajmując 16. miejsce na Bliskim Wschodzie i 147. miejsce na świecie.
Wolność prasy jest poważnie ograniczona w państwach arabskich Zatoki Perskiej. We wskaźniku wolności prasy Reporterów bez Granic z 2025 roku wszystkie kraje arabskie Zatoki Perskiej znajdują się w dolnej jednej trzeciej spośród 180 badanych krajów, z wyjątkiem Kataru, który zajmuje 79. miejsce. Jednak Katar również jest opisywany jako kraj z „drakońskim systemem cenzury”, w którym wiele tematów jest „całkowicie zakazanych”, a relacje medialne z kluczowych wydarzeń regionalnych często „są bezpośrednio zgodne z oficjalnym stanowiskiem rządu Kataru”. Gospodarka Gospodarki państw arabskich Zatoki Perskiej historycznie charakteryzują się dużym uzależnieniem od węglowodorów, a eksport ropy naftowej i gazu ziemnego stanowi podstawę dochodów narodowych i wpływów z wymiany walut. Według danych Amerykańskiej Służby Badawczej Kongresu (CBAS), około 2000 roku dochody z ropy naftowej stanowiły ponad 40% PKB w państwach takich jak Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Chociaż państwa te posiadały znaczną część światowych rezerw ropy naftowej i gazu – prawie 65% światowych rezerw ropy naftowej i 34% potwierdzonych rezerw gazu na przełomie tysiącleci – ich uzależnienie od tego sektora naraziło je na podatność na zmienne warunki na światowych rynkach energii.
W późniejszych latach region zintensyfikował działania mające na celu dywersyfikację gospodarek krajowych, a sektory niezwiązane z ropą naftową stają się coraz ważniejszym motorem wzrostu. Raport Banku Światowego odnotował, że w 2024 roku sektory niezwiązane z ropą naftową w gospodarkach członków Rady Współpracy Zatoki Perskiej (GCC) osiągnęły wzrost na poziomie około 4%–4,6% w głównych państwach, co sprzyjało szerszemu ożywieniu PKB. Ponadto sektory niezwiązane z ropą naftową stanowiły około 73% PKB w pierwszym kwartale 2025 roku w państwach GCC, co wskazuje, że dywersyfikacja staje się coraz bardziej skuteczna. Sektory te obejmują turystykę, logistykę, produkcję, usługi finansowe i nieruchomości, a wspierane są przez szeroko zakrojone inwestycje infrastrukturalne i reformy mające na celu przyciągnięcie inwestycji zagranicznych.
Pomimo tych postępów, dochody z węglowodorów nadal mają kluczowe znaczenie dla budżetów rządowych i równowagi fiskalnej w całym regionie. Badania z lat 2010. wskazują, że dochody z węglowodorów stanowiły około 60–90% dochodów rządowych w państwach takich jak Kuwejt i Arabia Saudyjska. Zdolność państw regionu do zmniejszenia podatności na wahania cen ropy naftowej zależy od skutecznego wdrożenia reform strukturalnych, zwiększenia eksportu produktów innych niż ropa naftowa oraz pogłębienia inwestycji sektora prywatnego. Zobacz też Rada Współpracy Zatoki Perskiej Liga Państw Arabskich Język arabski rejonu Zatoki Perskiej
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Liga Państw Arabskich Kategoria:Zatoka Perska