Eugenia Wyszomirska-Kuźnicka (ur. 5 lutego 1903 w Częstochowie, zm. 23 maja 1979 w Katowicach) – polska artystka, modelka i fotografka, muza Stanisława Ignacego Witkiewicza, sportretowana na rysunkach Asymetrycznej Damy powstałych w latach 1933–1939.
Życiorys Urodziła się 5 lutego 1903 roku w Częstochowie jako jedno z pięciorga dzieci robotnika Józefa Sikory i Franciszki z domu Sikorskiej, która pochodziła z żydowskiej, przechrzczonej w drugiej połowie XIX wieku rodziny pochodzącej z Sosnowca. Imię otrzymała prawdopodobnie na cześć matki chrzestnej Eugenii Podolskiej. Jej rodzice byli niepiśmienni, a ona sama prawdopodobnie nie miała żadnego wykształcenia. W wieku dziewiętnastu lat poślubiła częstochowskiego jubilera, Władysława Wyszomirskiego. Mieli syna, urodzonego 4 stycznia 1923 roku Władysława.
Przeżywała problemy w swoim małżeństwie. Często też wyjeżdżała. W 1933 roku przyjechała do Warszawy do ciotki, gdzie została wypatrzona przez artystę Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) na Nowym Świecie. Zaproponował jej pozowanie do portretu, gdyż przypominała mu jego narzeczoną Jadwigę Janczewską, która w 1914 roku popełniła samobójstwo, a jej śmierć diametralnie zmieniła życie artysty. Istnieje też wersja, według której przypominała mu ją osobę, którą kiedyś poznał za granicą – prawdopodobnie chodziło o spotkaną w Lovran Helenę Czerwijowską.
Zaczęła się ich znajomość, która doprowadziła do powstania cyklu portretów Asymetrycznej Damy, stworzonych w latach 1933–1939. Witkacego zafascynowały jej przekrzywiony owal twarzy, wykrzywiony rysunek ust oraz różnej wielkości oczy. Malował ją średnio częściej niż raz na miesiąc. Powstało łącznie około stu jej portretów, lecz nie wszystkie się zachowały.
Po namalowaniu przez Witkacego pierwszych portretów opuściła ona męża i syna. Zaprosił ją do Zakopanego, gdzie mieszkała w znanych pensjonatach. Zaprzyjaźniła się z Walerią Głogowską, której mąż, , fotograf i przyjaciel Witkacego, zapoznał Wyszomirską-Kuźnicką z fotografią. W 1935 roku wyszła za mąż za Józefa Stopkę, ratownika Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.
W czasie II wojny światowej rozstała się ze swoim drugim mężem i prawdopodobnie wyjechała do Krakowa. Ich rozwód formalnie odbył się w 1955 roku. Po II wojnie światowej przeprowadziła się do Katowic, gdzie poślubiła młodszego od siebie o jedenaście lat Waleriana Kuźnickiego.
Mieszkała najpierw przy ulicy Zabrskiej 5, gdzie po ukończeniu kursów doskonalenia zawodowego prowadziła laboratorium fotograficzne. Odwiedzał ją literat i dziennikarz Włodzimierz Paźniewski. Zamieszkała następnie w dawnym Domu Uchodźców Śląskich przy ulicy J. Poniatowskiego 16. Jej mieszkania były także galeriami sztuki, w których można było oglądać dzieła Witkacego.
Razem z mężem prowadziła przy ulicy J. Poniatowskiego zakład fotograficzny, specjalizujący się w zdjęciach ślubnych. Swojego trzeciego męża Wyszomirska-Kuźnicka zostawiła po dziewięciu latach związku.
Zmarła 23 maja 1979 roku w Katowicach. Pochowana została na tamtejszym cmentarzu przy ulicy Francuskiej. Jej nagrobek zdobi płaskorzeźba będąca transpozycją jednego z jej wizerunków autorstwa Witkacego, namalowanego 20 kwietnia 1936 roku, oraz przydomkiem w języku francuskim: La Dame Asymétrique.
Jej ostatnią wolą było przekazanie kolekcji portretów Asymetrycznej Damy miastu Katowice, co przyspieszyło powstanie w 1981 roku Muzeum Historii Katowic. Miasto otrzymało 26 ilustracji i jeden autoportret Witkacego. Asymetryczną Damę prezentowano m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie.
Przypisy
Kategoria:Artyści związani z Katowicami Kategoria:Artyści związani z Zakopanem Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Modelki i modele (sztuka) Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach Kategoria:Polscy fotografowie Kategoria:Polskie modelki Kategoria:Stanisław Ignacy Witkiewicz Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1979