Adam Józef Apolinary Galiński, ps. „Adam”, „Pan P” (ur. 7 grudnia 1894 w Dunajowie, zm. 2 sierpnia 1973 w Waszyngtonie) – polski działacz polityczny, wojskowy w stopniu majora rezerwy, uczestnik I wojny światowej i działacz konspiracji podczas II wojny światowej, od czerwca do lipca 1945 p.o. Okręgowego Delegata Delegatury Rządu na Kraj w Wilnie, więzień sowieckich łagrów.

Życiorys Syn Kazimierza i Marii z Litwińskich. Należał do OMN „Zarzewie” i od 1911 do Polskich Drużyn Strzeleckich (od 1912 dowódca plutonu). Absolwent gimnazjum w Drohobyczu (1914) i Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (według jednego ze źródeł Akademii Handlowej we Lwowie), w 1917 ukończył kurs dla oficerów kasowych i prowiantowych w Zegrzu.

W sierpniu 1914 rozpoczął walki w Legionie Wschodnim, po jego rozwiązaniu od 1914 do 1918 służył w 3 Pułku Piechoty Legionów Polskich. W 1915 ranny, następnie służył w taborach. W styczniu 1916 chory, po rekonwalescencji trafił do batalionu etapowego. W lipcu 1916 odniósł rany w bitwie pod Kostiuchnówką, a we wrześniu 1916 przydzielony do I batalionu 3 pp LP. Po kryzysie przysięgowym trafił do Polskiego Korpusu Posiłkowego. Podczas bitwy pod Rarańczą ranny, dostał się do austriackiej niewoli, był więziony w Chuście i . Wcielony do austriackiego 77 pp, walczył na froncie włoskim. Od czerwca 1918 pracował w komisji likwidacyjnej Legionów Polskich w Syhocie Marmaroskim. W październiku 1918 powrócił do kraju, został następnie internowany przez Ukraińców w toku wojny polsko-ukraińskiej. Wkrótce zwolniony, zamieszkał we Lwowie. W 1920 organizował oddziały ochotnicze, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Został dwukrotnie ranny, po stwierdzeniu nieprzydatności do służby został komisarzem aprowizacyjnym 5 Dywizji Piechoty. Przeszedł do rezerwy w stopniu podporucznika.

Pomiędzy 1919 a 1927 pracował w branży handlowej, był m.in. szefem Towarzystwa Kolonialnego we Lwowie. Później działał w sektorze ubezpieczeniowym, objął funkcję wiceprezesa Związku Zawodowego Pracowników Ubezpieczalni Społecznych w Polsce. Na początku lat 30. kierował kasą chorych w Wągrowcu (z siedzibą w Obornikach) i był komisarzem rewizyjnym Kasy Chorych przy Okręgowym Urzędzie Ubezpieczeń w Poznaniu, w drugiej połowie lat 30. dyrektor Ubezpieczalni Społecznej w Wilnie. Działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, Związku Strzeleckim (wiceprezes zarządu okręgowego ziemi czerwieńskiej), Związku Legionistów Polskich (kierownik bratniej pomocy, członek okręgowego sądu koleżeńskiego) oraz Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny (prezes okręgu czerwieńskiego). Należał do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, a także do Koła Seniorów Legionu Młodych, był członkiem redakcji „Pracy Socjalnej”.

W okresie II wojny światowej pod pseudonimami „Adam” i „Pan P” uczestniczył w konspiracyjnych organizacjach zbrojnych i cywilnych. Początkowo posiadał rangę kapitana rezerwy, później awansowany na majora rezerwy. Od 1940 reprezentował środowiska sanacyjne w Radzie Wojewódzkiej Stronnictw Politycznych przy władzach wojewódzkich Służby Zwycięstwu Polski; organ ten przekształcono następnie w Okręgową Radę Polityczną przy Komendzie Okręgu Wilno Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej. Wchodził też w skład Konwentu Władz Politycznych województwa wileńskiego. Był poddawany obserwacji przez NKWD. W maju 1941 został zastępcą komendanta Okręgu Wilno Związku Walki Zbrojnej po aresztowaniu Władysława Kamińskiego, później w szeregach Armii Krajowej.

Działał w Okręgowej Delegaturze Rządu na Kraj Wilno, w 1942 lub sierpniu 1943 objął funkcję szefa Kierownictwa Walki Cywilnej i szefa Wydziału Pracy i Opieki Społecznej; od 1942 do 1943 był organizatorem i szefem sanitarnym w Komendzie Okręgu Wilno AK. Został również członkiem Komitetu Politycznego Kierownictwa Walki Podziemnej (Komitetu Oporu Społecznego) w ramach Delegatury, redagował podziemne piłsudczykowskie pismo „Znak”. Od wiosny do lipca 1944 przetrzymywany w obozie pracy przymusowej w Prawieniszkach. We wrześniu lub październiku październiku 1944 został zastępcą Okręgowego Delegata Delegatury Rządu na Kraj Jerzego Dobrzańskiego. Po jego aresztowaniu pod koniec czerwca 1944 tymczasowo przejął obowiązki Okręgowego Delegata (funkcjonującego w postaci szczątkowej ze względu na aresztowanie większości działaczy). Już w lipcu 1944 Delegatura Rządu na Kraj uległa samorozwiązaniu. Jeszcze w tym samym miesiącu został aresztowany przez Sowietów.

Był następnie więziony w Wilnie przy ul. Ofiarnej i na Łukiszkach. W grudniu 1945 sądzony przed Trybunałem Wojennym NKGB Litewskiej SSR, skazany na 15 lat łagrów. Więziony kolejno w Workutłagu (od 1946), w tym od 1949 w Rieczłagu (części Workutłagu o zaostrzonym rygorze dla więźniów politycznych), gdzie sprawował funkcję felczera. Organizował tajne nauczanie Polaków, a w 1953 strajk w podobozie Szu-2. W 1953 przeniesiony do obozu nr 7 o zaostrzonym rygorze, gdzie był sprzątaczem. W 1955 trafił do Minłagu, a 1956 do podobozu Zarządu Poprawczych Obozów i Kolonii Pracy Zarządu MWD Obwodu Jarosławskiego w Ugliczu. W październiku 1956 zwolniony, powrócił następnie do Polski. W 1959 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkała jego żona.

Na emigracji działał w Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów w Stanach Zjednoczonych, był także polskim delegatem do Zgromadzenia Europejskich Narodów Ujarzmionych oraz przedstawicielem paryskiej „Kultury”.

Od 1931 był żonaty z Jadwigą Selcer. Pochowany na cmentarzu Mount Olivet.

Odznaczenia Odznaczony Krzyżem Niepodległości i trzykrotnie Krzyżem Walecznych.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Członkowie Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny Kategoria:Członkowie partii i ugrupowań konspiracyjnych w okupowanej Polsce 1939–1945 Kategoria:Członkowie Komend Okręgów AK Kategoria:Członkowie Komend Okręgów ZWZ Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Członkowie Związku Legionistów Polskich Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Delegaci okręgowi Delegatury Rządu na Kraj Kategoria:Internowani przez Ukraińców podczas wojny polsko-ukraińskiej 1918–1919 Kategoria:Internowani w Huszt Kategoria:Internowani w Száldobos Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Ludzie związani z Wilnem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Europie 1933–1945 Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Podporucznicy II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów 1945–1989 Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie więzienia na Łukiszkach (okupacja radziecka) Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Polscy związkowcy Kategoria:Polonia w Stanach Zjednoczonych (biografie) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urzędnicy kas chorych II Rzeczypospolitej Kategoria:Urzędnicy ubezpieczalni społecznych II Rzeczypospolitej Kategoria:Więźniowie polityczni na Litwie Kategoria:Żołnierze Legionu Wschodniego Kategoria:Żołnierze piechoty Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1973