Jane Lapotaire (ur. 26 grudnia 1944 w Ipswich, zm. 5 marca 2026) – angielska aktorka filmowa, serialowa i teatralna.
Jej występ w tytułowej roli w Marie Curie (1977) po raz pierwszy przyniósł jej szeroką uwagę. W 1978 roku zagrała tytułową rolę Édith Piaf w sztuce Pam Gems Piaf dla Royal Shakespeare Company w Stratford-upon-Avon i w Londynie. Dwa lata później przedstawienie przeniosło się na Broadway, gdzie Lapotaire zdobyła nagrodę Tony dla najlepszej aktorki w sztuce. W 2013 roku zagrała księżną Gloucester w Ryszardzie II z Davidem Tennantem w roli tytułowej. Lapotaire zdobyła nagrodę Laurence Olivier Award dla aktorki roku w nowej sztuce za Piaf w 1979 roku i była nominowana do nagrody aktorki roku w 1990 roku za Shadowlands. Ponadto Lapotaire była dwukrotnie nominowana do nagrody Brytyjskiej Akademii Telewizyjnej dla najlepszej aktorki za role w filmach Marie Curie i Opowieści morskie: Powrót (1977) oraz Ślepa sprawiedliwość (1988).
Lapotaire napisała także trzy wspomnienia. Była dwukrotnie żonata, ostatnio z reżyserem Rolandem Joffé. Ich synem jest scenarzysta i reżyser Rowan Joffé.
Wczesne życie Lapotaire urodziła się w Ipswich, Suffolk 26 grudnia 1944. Jej matka, Louise Burgess, była Francuzką, ale została porzucona jako niemowlę w Anglii i wychowana w rodzinie zastępczej w Ipswich. Miała dziewiętnaście lat i była singielką, kiedy urodziła się Lapotaire, i nigdy nie ujawniła tożsamości ojca swojej córki. Od drugiego miesiąca życia Lapotaire była wychowywana jako dziecko zastępcze przez owdowiałą emerytkę, Grace Chisnell, która była również matką zastępczą jej biologicznej matki. Było to robotnicze, ubogie dzieciństwo, ale kiedy Lapotaire dostała się do lokalnej szkoły gramatycznej, Northgate Grammar School, jej horyzonty poszerzyły się o wprowadzenie do sztuki, muzyki i literatury. Kiedy Lapotaire miała około 12 lat, jej biologiczna matka podjęła próbę jej odzyskania, ale zdecydowała się pozostać z matką zastępczą w Ipswich, chociaż spędzała wakacje z Burgess, która wówczas była żoną kanadyjskiego pracownika naftowego i mieszkała w Afryce Północnej. Później przyjęła nazwisko po mężu swojej biologicznej matki, Lapotaire. Grace Chisnall zmarła w 1984 roku w wieku 96 lat, a Louise Lapotaire w 1999 rokuhttps://web-archive-org.translate.goog/web/20200116110013/https://www.scotsman.com/lifestyle-2-15039/i-now-know-what-hell-is-1-1384508?_x_.
Kariera aktorska Lapotaire studiowała w Bristol Old Vic Theatre School w latach 1961–1963. Wówczas program nauczania był dwuletni, w przeciwieństwie do dzisiejszych trzyletnich studiów. Lapotaire wcześniej ubiegała się o przyjęcie do Królewskiej Akademii Sztuki Dramatycznej (RADA) w Londynie, ale się nie dostała. Dołączyła do zespołu teatralnego Bristol Old Vic w 1965 roku, a do National Theatre w 1967 roku. Była również członkiem-założycielem The Young Vic Theatre w latach 1970–1971, a w 1974 roku przeniosła się do Royal Shakespeare Company.
Jej występ w tytułowej roli w operze „Maria Skłodowska-Curie” (1977) po raz pierwszy przyniósł jej szeroki rozgłos. W 1978 roku zagrała tytułową rolę Édith Piaf w sztuce Pam Gems „Piaf”, wyreżyserowanej przez Howarda Daviesa dla Royal Shakespeare Company, w Stratford-upon-Avon oraz w londyńskim Warehouse Theatre w Covent Garden w 1979 roku. Dwa lata później spektakl przeniesiono na Broadway. W tym samym roku Lapotaire zdobyła nagrodę Tony dla najlepszej aktorki w sztuce.
Powróciła do Royal Shakespeare Company w październiku i listopadzie 2013 roku jako księżna Gloucester w adaptacji Ryszarda II Gregory’ego Dorana z Davidem Tennantem w roli tytułowej. Na Boże Narodzenie w 2014 roku pojawiła się jako księżniczka Irina Kuragin w dziewiątym odcinku piątego sezonu Downton Abbey.
Życie prywatne Lapotaire była żoną reżysera Rolanda Joffégo od 1974 do 1980 roku; mieli jednego syna, scenarzystę i reżysera Rowana Joffégo (urodzonego w 1973 roku). Po rozwodzie przez pewien czas była partnerką aktora Michaela Penningtona.
Problemy zdrowotne i śmierć 11 stycznia 2000 roku, przygotowując się do prowadzenia kursu o Szekspirze w paryskiej École Internationale, Lapotaire doznała masywnego krwotoku mózgowegohttps://web-archive-org.translate.goog/web/20200116110013/https://www.scotsman.com/lifestyle-2-15039/i-now-know-what-hell-is-1-1384508?_x_. Cztery dni po załamaniu przeszła sześciogodzinną operację i przez kolejne trzy tygodnie pozostawała w stanie głębokiej nieprzytomnościhttps://web-archive-org.translate.goog/web/20200116110013/https://www.scotsman.com/lifestyle-2-15039/i-now-know-what-hell-is-1-1384508?_x_. O swoim powrocie do zdrowia napisała w książce „Time Out of Mind”.
Lapotaire zmarła 5 marca 2026 roku w wieku 81 lat.
Wspomnienia Lapotaire była honorowym prezesem klubu teatralnego Bristol Old Vic Theatre Club i prezesem stowarzyszenia Friends of Shakespeare's Globe.
Filmografia +FilmRokTytułRola1970NarastanieLillianne1972Antoniusz i KleopatraCharmian1973AsphyxChristina Cunningham1975Jeden z naszych dinozaurów zaginąłPanna Prescott1983EurekaHelen McCann1984Złapać królaIrene Neumann1986Lady JaneKsiężniczka/Królowa Mary1996Przetrwanie PicassaOlga Picasso1997Strzelanie do rybDyrektorka Dylana2000Jest tylko jeden Jimmy GrimbleAlicja Brewer2005Nie mogę przestać oddychaćDaisy (krótkometrażowy film)2016Młody MesjaszSara2020RebekaBabunia2021SmyrnaFilio Mpaltatzi +TelewizjaRokTytułRolaNotatki1968Sherlock HolmesAnnie HarrisonOdcinek: „Traktat morski”1971Jason KingFrancuska pokojówkaOdcinek: „Pochowany w zimnej, zimnej ziemi”1971Rywale Sherlocka HolmesaEmily ShawOdcinek: „Sprawa Lakera, zbiegłego”1972Graj dzisiajAlicja StockerOdcinek: „Miedziany Stocker”1972Owen, lekarzJennie HopkinsOdcinek: „Nigdy nie pada” (2 części)1972CallanKrystynaOdcinek: „Kontrakt”1972Miłość i pan LewishamPanna Alicja HeydingerMiniserial1972Teatr FotelowyDrelichOdcinek: „Na wezwanie”1972EdwardianieAlicja HoatsonOdcinek: „E. Nesbit”1973Van der ValkEllyOdcinek: „Bogaty człowiek, biedny człowiek”1973Sprawy krajuOriandaOdcinek: „Czarny pies” (S2E02)1973Sąd KoronnyJuliet TomlinOdcinek: „Robin i jego Julia”1975Edward SiódmyCesarzowa Maria Rosji1976Graj dzisiajKimOdcinek: „Inna kobieta”1976Dom Bernardy AlbaMagdalena1977Opowieści morskieNarratorka Bridget RitsinOdcinek: „Powrót”1977Maria Skłodowska-CurieMaria Skłodowska-Curie1978SkrzydełkaAnna BoissierOdcinek: „Inny kraj”1978Korona diabłaEleonora Akwitańska1979JackanoryAnegdociarzOdcinek: „Siostra Fanny”1981Antoniusz i KleopatraKleopatraFilm telewizyjny (BBC Television Shakespeare)1982Barrettowie z Wimpole StreetElżbieta Moulton-Barrett1983Lalka KapitanaEwangelina1983MakbetLady MakbetFilm telewizyjny1984Testament JanaKlara1985Poranek fokiMiriam Spencer1987Napoleon i Józefina: historia miłosnaLetizia Bonaparte1988Noc TeatralnaAline SolnessOdcinek: „Mistrz Budowniczy”1988Ślepa sprawiedliwośćKatherine HughesOdcinki: „Zbrodnia i kara”, „Biały człowiek słucha”, „Ten o Irlandczyku”, „Śmierć w rodzinie”, „Trwały smutek”1989Ciemny AniołPani de la Rougierre1989Morderstwo na KsiężycuLouise MackeyFilm telewizyjny1990Ekran drugiHelenOdcinek: „Kręgi oszustwa”1992–93Miłość boliDiane Warburg(Seria 1–2, 20 odcinków)1994Tajemnice inspektora AlleynElspeth CostOdcinek: „Martwa woda”1995Johnny i martwiPani Sylvia Liberty1996WypadekEileen JarvisOdcinek: „Zwyciężymy”1996Tajemnice Ruth RendellAnouk KhooriOdcinek: „Simisola”1996Dając językHilda Jacob1997McCallumMiriam KonradOdcinek: „Ofiara”1997Nie zachowuje się źleClara Van Trapp2000Baśnie tysiąca i jednej nocyMiriamFilm telewizyjny2001Morderstwa w MidsomerMary MohanOdcinek: „Kto zabił koguta Robina?”2004Bella i chłopcyPani RogersFilm telewizyjny2004Wiedział, że ma racjęPani Milborough2005Tajemnice inspektora LynleyaFiona Deakin-JonesOdcinek: „Słowo Boże”2006Elizabeth David – życie w przepisachErnestyna Carter2006Jedenasta godzinaDżepettoOdcinek: „Zmartwychwstanie”2009WypadekMaureenOdcinki: „Crush” i „Better Drowned”2009Proces i odwetTessOdcinek: „Pociąg widmo (część 1)”2013LukanStarsza Susie Maxwell-ScottOdcinek: 12014Downton AbbeyKsiężniczka KuraginOdcinek: „Wakacje na wrzosowiskach”2019The CrownKsiężniczka Alicja z Battenberg2 odcinki2021DalglieshPani Lavinia BerowneOdcinek: „Smak śmierci”2023DążyćPani BelascoOdcinek: „Preludium”2023Płonące dziewczynyJoan Hartman
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1944 Kategoria:Brytyjskie aktorki Kategoria:Ludzie urodzeni w Ipswich Kategoria:Zmarli w 2026