Gowidlino (dodatkowa nazwa w j.kaszubskim Gòwidlëno) – wieś letniskowa w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Sierakowice.
Duża kaszubska wieś leży na obszarze moreny dennej Pojezierza Kaszubskiego, nad północnym brzegiem jeziora Gowidlińskiego przy drodze wojewódzkiej nr 211 (Żukowo-Kartuzy-Sierakowice-Nowa Dąbrowa). W Gowidlinie znajdują się liczne kwatery agroturystyczne i plantacje truskawek.
Miejscowość jest siedzibą sołectwa Gowidlino, w którego skład wchodzą również Lemany, Kawle, Dolina Jadwigi, Gowidlinko i Gowidlino-Wybudowanie. W końcu 2025 sołectwo liczyło 1939 mieszkańcó.
Wieś królewska w starostwie mirachowskim w województwie pomorskim w II połowie XVI wiekuMapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 94.. W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Gowidlino, po jej zniesieniu w gromadzie Sierakowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
+Dawne integralne części wsi (przed 2023) r. SIMC Nazwa Rodzaj 0170943 Kawle część wsi
Nazwa miejscowości Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1360 r. w formie Gowidelin. Kolejne, dość liczne wzmianki, również z czasów krzyżackich, brzmią podobnie. Z czasów polskich są zapisy Gowidlno (1565 r.), Gowidlin (1599 r.) i od XVII w. Gowidlino. Późniejsza urzędowa nazwa niemiecka również brzmiała Gowidlino.Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s. 118
W ukształtowaniu się nazwy zaszły 2 procesy, jeszcze przed jej pojawieniem się w źródłach pisanych. Podstawą nazwy jest prasłowiański wyraz gowędo o znaczeniu bydło rogate. Do tego rdzenia dodano przyrostek -no, co dało nazwę Gowiędno (samogłoska ę zmiękczyła poprzedzające ją w), o znaczeniu pastwisko bydła. Do nazwy Gowiędno dodano jeszcze przyrostek -ino i tak powstało Gowiędnino. Dwie takie same spółgłoski n "rozpodobniono" na l i n, co dało kolejną formę przejściową Gowiędlino. Druga zmiana fonetyczna jest typowo kaszubska, mianowicie zamiana -ę- po spółgłosce miękkej w i (por. pol. pięść, kasz. pisc; pol. zięć kasz. zyc, pol. ciągnąć kasz. cygnąc. Efektem opisanych procesów językowych jest ostatecznie współczesna nazwa Gowidlino / Gòwidlëno, która pierwotnie oznaczała miejsce wypasu bydła.
W czasie II wojny światowej władze hitlerowskie zastąpiły wcześniej stosowaną przez administrację pruską nazwę Gowidlino sztuczną i ahistoryczną, "czysto niemiecką" formą Göbeln.
Historia miejscowości Wieś po raz pierwszy pojawiła się w źródłach krzyżackich w roku 1360 jako własność Zakonu.
Po ustąpieniu Zakonu z Pomorza Gdańskiego w roku 1466 wieś królewska w starostwie mirachowskim, województwa pomorskiego w I Rzeczpospolitej.
W 1772 r. wraz z I rozbiorem Polski weszła w skład Królestwa Prus.
W roku 1866 stała się wsią parafialną. Do tego czasu była częścią parafii Sierakowice.
Na koniec 1892 r. wieś z przyległościami liczyła 1158 mieszkańców. Dla 1011 z nich językiem ojczystym był kaszubski (980 katolików i 31 ewangelików), dla 127 niemiecki (124 ewangelików i 3 katolików), dla 3 polski (katolicy). Mozaikę narodowościowo-wyznaniową uzupełniało 17 Żydów.
W pierwszej połowie listopada 1906 r. w miejscowej szkole elementarnej rozpoczął się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim (jego dalszy przebieg nie jest znany). Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: Pawelczykowie, Bigusowie. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnychL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 217..
W 1913 r były we wsi 2 karczmy prowadzone przez Johannesa Maschke i A. Wolgemutha. Było 2 dużych właścicieli ziemskich: Otto Katschke i Pauline Zielke; 3 kowali: Josef Bigus, F. Schuetze i Johan Zielke; piekarz: J.Schuttenberg; 2 krawców: Johann von Czarnowski i Johann Wenta; szewc F. Czarnowski. 5 sklepów kolonialno/spożywczych, z czego po jednym u wymienionych wyżej karczmarzy, a właściciele pozostałych to: Martin Bigus, Rosalie Strzepkowski, Julius Goldstrom. Ten ostatni oferował również artykuły przemysłowe i odzieżowo-konfekcyjne. Zarejestrowany handel bydłem prowadził Johann Liss.
Od 1920 r. wieś znajdowała się ponownie w granicach Polski (powiat kartuski).
Zabytki neogotycki kościół parafialny z lat 1866–1868 (zbudowany z kamieni ciosanych) ze stylową wieżą.
Osoby związane z Gowidlinem Brunon Bigus Danuta Stenka ks. Franciszek Cybula
Przypisy Raport o stanie gminy Sierakowice w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 3-4 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych () GUS. Rejestr TERYT
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie starostwa mirachowskiego