Zaburzenia neurorozwojowe (NDD, z ang. neurodevelopmental disorders) – grupa heterogennych zaburzeń psychicznych, mających swój początek we wczesnych dzieciństwie, powodujących niewspółmierne do wieku deficyty funkcji poznawczych (uwagi, pamięci, kontroli impulsów), funkcjonowania psychospołecznego (np. impulsywność, dysregulacja emocjonalna, trudności w samoobsłudze, nieelastyczne lub zdezorganizowane zachowanie), koordynacji ruchowej (trudności z planowaniem i wykonywaniem skoordynowanych ruchów) lub mowy i komunikacji (zaburzenia płynności mowy, trudności w komunikacji interpersonalnej).
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) dzieli zaburzenia neurorozwojowe na sześć głównych grup: zaburzenia intelektualne, zaburzenia komunikacji, zaburzenia ze spektrum autyzmu, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), zaburzenia motoryczne oraz specyficzne zaburzenia uczenia się. Często bywa tak, że jedno zaburzenie towarzyszy drugiemu.
Historia Zaburzenia neurorozwojowe zostały po raz pierwszy ujęte w trzeciej edycji DSM.
Definicja DSM-5 definiuje zaburzenia neurorozwojowe następująco:
Patofizjologia mały|Nakładające się fenotypy kliniczne w genach związanych z monogenowymi formami zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD), ADHD i zaburzeń motorycznych
Czynniki genetyczne Badania przeprowadzone na bliźniętach monozygotycznych wskazują, że dziedziczność ADHD wynosi ok. 75%. W przypadku bliźniąt monozygotycznych odziedziczalność autyzmu wynosi około 80%, podczas gdy w przypadku bliźniąt dizygotycznych wskaźnik ten wynosi około 40%.
Czynniki prenatalne i okołoporodowe Czynniki prenatalne i okołoporodowe mogące doprowadzić do wystąpienia u dziecka zaburzeń neurorozwojowych to m.in.: infekcje w ciąży, ekspozycja na toksyny (leki, alkohol – zob. też: alkoholowy zespół płodowy), niedożywienie matki, wcześniactwo, niska waga urodzeniowa i asfiskja okołoporodowa.
Zaburzenia neuroprzekaźnictwa Nieprawidłowości w układach: dopaminergicznym, serotoninergicznym, glutaminergicznym i GABA-ergicznym zdają się być powiązane z występowaniem zaburzeń neurorozwojowych.
Leczenie Psychoterapia i rehabilitacja Pomocna może być terapia poznawczo-behawioralna, terapia logopedyczna, terapia zajęciowa i terapia integracji sensorycznej.
Psychofarmakoterapia Leki psychotropowe stosuje się przede wszystkim u pacjentów z ADHD i (rzadziej) – ze spektrum autyzmu. W pierwszym przypadku wykorzystuje się m.in. inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i/lub dopaminy. W drugim – czasami podaje się atypowe leki przeciwpsychotyczne (w celu opanowania drażliwości i zachowań autoagresywnych) lub selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (chociaż brak rzetelnych dowodów naukowych na temat ich skuteczności).
Przypisy