thumb| Backyard Ultra Snow Run w Joszkar-Oła, 9 marca 2026 r. Rozpoczyna się 49. godzina wyścigu.
Backyard ultra (ang. ultramaraton podwórkowy, także – ostatni na nogach) – forma ultramaratonu, w której zawodnicy pokonują pętle o długości 6,706 km (1/24 ze 100 mil) w czasie krótszym niż jedna godzina. Dystans pętli jest tak dobrany, aby w ciągu 24 godzin zawodnik pokonał dokładnie 100 mil (ok. 161 km). Pętle powtarzane są co godzinę, aż pozostanie tylko jeden biegacz, który ukończy pętlę – zostaje on zwycięzcą i jedynym oficjalnym finiszującym. Wszyscy pozostali zawodnicy, niezależnie od pokonanego dystansu, otrzymują status DNF (Did Not Finish – nie ukończył).
Historia Format backyard ultra został wymyślony przez Gary’ego „Lazarus Lake” Cantrella, twórcę i dyrektora Barkley Marathons. Pierwszy bieg w tym formacie – Big’s Backyard Ultra – odbył się w 2011 roku na posesji Cantrella w Bell Buckle w stanie Tennessee i został nazwany na cześć jego psa.
Od tego czasu format rozprzestrzenił się na ponad 70 krajów. Do 2023 roku zawody backyard ultra odbywały się na wszystkich kontynentach, a najlepsi zawodnicy kwalifikowali się na mistrzostwa świata organizowane przez Cantrella.
Zasady Podstawą rywalizacji jest pętla (nazywana yard) o długości dokładnie 6,706 km (4,167 mili) – 24 pętle w ciągu doby dają łącznie 100 mil. Pętle rozpoczynają się rygorystycznie o pełnej godzinie na sygnał dzwonu. Zawodnik musi ukończyć pętlę przed kolejnym sygnałem – czas pozostały przeznacza na regenerację, jedzenie lub sen. Spóźnienie na start oznacza eliminację.
Bieg trwa nieprzerwanie – w dzień i w nocy – aż na trasie pozostanie jeden zawodnik. Aby wygrać, musi on samotnie ukończyć jeszcze jedną, finałową pętlę (tzw. pętlę zwycięzcy). Jeśli mu się to nie uda, bieg kończy się bez zwycięzcy. Wszyscy pozostali otrzymują status DNF (Did Not Finish), niezależnie od liczby ukończonych pętli. Przedostatni zawodnik nosi miano asysty – jego wytrwałość wyznacza maksymalny wynik zwycięzcy, który może ukończyć tylko o jedną pętlę więcej.
Na trasie obowiązują rygorystyczne zasady: pomoc ekipy dozwolona jest wyłącznie w strefie startu między pętlami, używanie kijków jest zakazane, a opuszczenie trasy w trakcie pętli skutkuje eliminacją.
Rekordy Rekord świata mężczyzn należy do Australijczyka Phila Gore’a – 119 pętli (797 km), ustanowiony 26 czerwca 2025 podczas zawodów Dead Cow Gully w Queensland.
Rekord świata kobiet wynosi 95 pętli (636 km) i należy do Brytyjki Sarah Perry, ustanowiony podczas mistrzostw świata 2025 w Tennessee.
Od 7 do 10 marca 2026 roku w Joszkar-Oła padł światowy rekord śniegu w zawodach Backyard Ultra, wynoszący 84 okrążenia. Temperatura spadła do -25 °C.
Rekordy świata mężczyzn – historia Pętle Dystans Zawodnik Kraj Data Miejsce 119 797 km Phil Gore 26.06.2025 Dead Cow Gully, Queensland 116 777,9 km Łukasz Wróbel 01.05.2025 Legends Backyard Ultra, Retie, Belgia 110 737 km Merijn Geerts, Ivo Steyaert, Frank Gielen 24.10.2024 MŚ drużynowe, Retie, Belgia 108 723 km Harvey Lewis 25.10.2023 Big’s Backyard Ultra, Tennessee 102 683 km Phil Gore 21.06.2023 Dead Cow Gully, Queensland 101 677 km Merijn Geerts, Ivo Steyaert 19.10.2022 MŚ drużynowe, Kasterlee, Belgia 90 603 km Merijn Geerts 14.05.2022 Rettert, Niemcy
Rekordy świata kobiet – historia Pętle Dystans Zawodniczka Kraj Data Miejsce 95 636 km Sarah Perry 21.10.2025 MŚ, Tennessee 87 583 km Meg Eckert 24.10.2024 MŚ drużynowe, Tennessee 74 496 km Jennifer Russo 30.05.2023 Capital Backyard Ultra, Wirginia 68 456 km Courtney Dauwalter 20.10.2020 Big’s Backyard Ultra, Tennessee 60 402 km Maggie Guterl 22.10.2019 Big’s Backyard Ultra, Tennessee
Główne zawody na świecie Nazwa Miejsce Od roku Rekord trasy Big Dog’s Backyard Ultra Bell Buckle, Tennessee, USA 2011 108 pętli Drużynowe MŚ Backyard Ultra globalnie (równoczesne zawody krajowe) 2020 110 pętli Dead Cow Gully Queensland, Australia 2020 119 pętli (rekord świata) Legends Backyard Ultra Retie, Belgia 2022 116 pętli Suffolk Backyard Ultra Suffolk, Wielka Brytania 2018 88 pętli
Backyard ultra w Polsce Format backyard ultra zyskał w Polsce dużą popularność od 2022 roku. Polscy zawodnicy odnoszą sukcesy na arenie międzynarodowej, a krajowe zawody odbywają się regularnie w kilku regionach.
Polscy zawodnicy Łukasz Wróbel – w maju 2025 ustanowił rekord świata (116 pętli / 777,896 km) na Legends Backyard Ultra w Retie (Belgia). Mistrz Polski (2024, Backyard Ultra Warmia – 70 pętli). W czerwcu 2024 wygrał Suffolk Backyard Ultra w Anglii, pokonując 88 pętli (590 km). Rekord świata został pobity 26 czerwca 2025 przez Phila Gore’a (119 pętli). Bartosz Fudali – trzeci wynik na indywidualnych mistrzostwach świata Big Dog’s Backyard Ultra 2023 (103 pętle / 690,718 km), ustanawiając ówczesny rekord Polski.
Zawody w Polsce (stan na rok 2026) Pierwszy backyard ultra w Polsce – Backyard Ultra Polska – odbył się w sierpniu 2022 w Jabłonnie pod Warszawą, z inicjatywy Pawła Żuka, ultramaratończyka i prezesa Stowarzyszenia Sportowego Polskie Ultra. Drugim kluczowym organizatorem jest Grzegorz Baran, założyciel Fundacji Warneland, który od 2023 roku organizuje Backyard Ultra Warmia na Warmii koło Olsztyna – zawody ze statusem Silver Ticket, których zwycięzca kwalifikuje się do reprezentacji Polski na drużynowych mistrzostwach świata.
W 2025 roku w ramach Polish Backyard Ultra League (PBUL) odbyło się 10 zawodów w całej Polsce.
Badania naukowe Specyfika backyard ultra – połączenie powtarzalnego wysiłku o wysokiej intensywności z postępującą deprywacją snu – uczyniła ten format przedmiotem badań naukowych. Badanie opublikowane w czasopiśmie PLOS One w 2024 roku, przeprowadzone na uczestnikach Suffolk Backyard Ultra, wykazało znaczące pogorszenie czasu reakcji i funkcji wykonawczych (test Stroopa) w miarę trwania biegu przez kilka dni, dostarczając danych o wpływie skrajnego zmęczenia na podejmowanie decyzji.
Przypisy
Linki zewnętrzne Big’s Backyard Ultra – oficjalna strona Ranking Backyard Ultra – DUV Ultra Marathon Statistics
Kategoria:Biegi lekkoatletyczne Kategoria:Sporty wytrzymałościowe