Ziołomirek ciemnopasy (Hypera nigrirostris) – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Hyperinae. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję, Maghreb i nearktyczną Amerykę Północną. Żeruje głównie na koniczynach, rzadziej na innych bobowatych.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1775 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Curculio nigrirostris. Stanowi gatunek typowy rodzaju Hypera.
Morfologia thumb|left|Imago, widok z boku thumb|left|Imago, widok od spodu Chrząszcz o ciele długości od 3 do 3,8 mm. Wśród łusek wierzchu ciała dominować może barwa metalicznie zielonkawa lub brązowawa.
Głowa ma zbliżony długością do przedplecza, stosunkowo gruby, wyraźnie ku szczytowi rozszerzony ryjek. Czułki są brunatnoczerwone i mają pierwszy człon biczyka o ⅓–½ dłuższy od następnego. Czoło jest trochę węższe od podstawy ryjka.
Przedplecze jest tylko nieznacznie szersze niż dłuższe, równomiernie zaokrąglone po bokach, prawie owalne, najszersze w połowie, słabo w profilu wysklepione. Jego barwę cechują jasne boki i dwie ciemne przepaski podłużne rozdzielone wąską jasną linią środkową, a czasem także rozmytą smugą poprzeczną. Części ciemne porastają głównie głęboko, często do samej nasady wcięte łuski, a w mniejszym stopniu włoski. Tylne kąty przedplecza są wyraźnie punktowane. Szczecinki na ryjku, głowie i przedpleczu są niezbyt długie, bardzo mocno ku tyłowi pochylone, nawet w widoku bocznym słabo dostrzegalne. Pokrywy są szersze od przedplecza, w zarysie prostokątne, krótsze niż u H. ononidis, ubarwione niemal jednolicie zielonkawo, brązowo lub szaro, w przeciwieństwie do H. venusta pozbawione większych ciemnych plam. Łuski na pokrywach są wcięte aż po nasadę lub prawie po nią. Na przedzie pokryw szczecinki są nachylone mocno, w tyle zaś wyraźniej odstające. Odnóża mają brunatnoczerwone ubarwienie. Na przednich goleniach brak ząbków czy wcięć.
Biologia i ekologia Owad rozmieszczony od nizin po góry. Zasiedla łąki, pastwiska, doliny rzek i potoków, widne lasy, skraje lasów, zarośla, pola uprawne, przydroża, przytorza, murawy, skarpy, groble i ogrody.
Jest oligofagicznym fitofagiem żerującym na bobowatych. Do jego roślin pokarmowych należą przede wszystkim koniczyny, w tym biała, dwukłosowa, krwistoczerwona, łąkowa i pogięta, ale zdarza się mu także żerować na lucernie siewnej, wilżynie ciernistej, groszkach i wykach.
Jaja składane są od maja do lipca do dziurek wygryzionych przez samicę w pędach, liściach i przylistkach rośliny żywicielskiej. Jedna samica składa przeciętnie około 800 jaj, średnio 8 dziennie. Rozwój zarodkowy trwa od 10 do 25 dni. Rozwój larwalny trwa od 21 do 23 dni i obejmuje cztery stadia. Larwy żerują na przylistkach, zamkniętych liściach, kwiatostanach i pąkach kwiatowych; typowo każda uszkadza w ciągu rozwoju trzy lub cztery kwiatostany. Przepoczwarczenie ma miejsce w białym, siateczkowatym oprzędzie na roślinie lub na powierzchni ziemi, w czerwcu, lipcu lub sierpniu. Stadium poczwarki trwa od pięciu do dziewięciu dni. Postacie dorosłe nowego pokolenia pojawiają się od lipca. Odżywiają się blaszką liściową, ogonkami liściowymi i łodygami, wygryzając w nich małe dołki. W zależności od warunków klimatycznych pozostają aktywne do sierpnia, września lub października. Zimują pod ściółką. Wybudzają się wiosną przy temperaturze 7–9°C, w Europie Środkowej zwykle w marcu lub kwietniu.
Rozprzestrzenienie Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Malty, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. W Afryce podawany jest z Maroka. W Azji notowany jest z Cypru, anatolijskiej części Turcji, Syrii, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, syberyjskiej i dalekowschodniej części Rosji, Kazachstanu, Chin i Japonii. Ponadto zawleczony został do nearktycznej Ameryki Północnej.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Ameryki Północnej Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Chin Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Japonii Kategoria:Chrząszcze Maroka Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Syrii Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1775 roku