IRINS Damavand (farsi: دماوند) – irańska lekka fregata rakietowa z początku XXI wieku typu Mowj (Moudge/Modż). Nosiła numer burtowy 77. Została zbudowana w Iranie, zwodowana w 2013 roku i przyjęta do służby w Marynarce Wojennej Iranu w 2015 roku. Służyła na Morzu Kaspijskim, gdzie zatonęła 10 stycznia 2018 roku.

Wyporność okrętu wynosiła około 1500 ton, a długość 94,5 m. Napędzały go silniki wysokoprężne. Uzbrojenie stanowiły początkowo cztery wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych, wyrzutnie dwóch pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu i działo uniwersalne kalibru 76 mm uzupełnione przez lekką artylerię przeciwlotniczą i torpedy przeciw okrętom podwodnym. Mógł przenosić śmigłowiec.

Budowa „Damavand” (inna wersja polskiej transkrypcji: „Demawend”) był drugim okrętem serii irańskich lekkich fregat typu Mowj lub Moudge (w polskiej transkrypcji Modż).. Ich konstrukcja wywodziła się z budowanych w Wielkiej Brytanii dla Iranu w latach 70. XX wieku fregat eksportowego typu Saam (Alvand), których projekt został zaadaptowany w Iranie na przełomie XX i XXI wieku do budowy własnych jednostek. Na skutek rozciągniętej w czasie budowy, dalsze okręty różniły się znacząco od prototypu i od siebie nawzajem. Należy zaznaczyć jednak, że z uwagi na politykę reżimu w Iranie, liczba ujawnianych informacji o konstrukcji okrętów była ograniczona, a ich poziom szczegółowości był niewielki. W Iranie okręty oficjalnie zaklasyfikowano jako niszczyciele, mimo znacznie mniejszej wielkości i słabszego uzbrojenia od współczesnych okrętów tej klasy, lecz na świecie są powszechnie uważane za fregaty rakietowe (lekkie), a w literaturze bywają nawet określane jako korwety.

Stępkę pod budowę drugiego okrętu typu położono w 2007 rokuWedług , stępkę położono w bliżej nieokreślonej dacie w 2009 roku, ale według irańskiego doradcy ministra obrony budowa trwała 8 lat, co odpowiada położeniu stępki w 2007 roku (). – według różnych źródeł, 23 lutego lub w dniu wodowania prototypowego „Jamarana” (28 listopada 2007). W odróżnieniu od prototypu, budowano ją w stoczni Shahid Tamiji w Bandar-e Anzali nad Morzem Kaspijskim, z przeznaczeniem dla sił Morza Kaspijskiego. Fakt rozpoczęcia budowy ujawniono jednak oficjalnie dopiero w lutym 2012 roku. Okręt, oznaczony tymczasowo jako „Jamaran-2”, zwodowano uroczyście 17 marca 2013 roku, z udziałem m.in. prezydenta Ahmadineżada podaje mylnie wodowanie 15 marca tego roku, sprzecznie z i doniesieniami prasowymi.. Okręt został ukończony i oddany do służby 9 marca 2015 roku. Według niektórych doniesień miał otrzymać nazwę „Velayat”, ale ostatecznie wszedł do służby pod nazwą „Damavand”, od wulkanu – najwyższego szczytu w Iranie.

Dane taktyczno-techniczne

thumb|left|Sylwetka „Damavand” Fregaty typu Mowj miały gładkopokładowy kadłub, z lądowiskiem dla śmigłowca na rufie i wydłużoną nadbudową na śródokręciu (rysunki) i . „Damavand” zachował architekturę i sylwetkę prototypu, z klasyczną schodkową konfiguracją nadbudowy i nadbudówki na niej, z pionowymi ścianami, niewysokim masztem kratownicowym i postumentem dla radaru za nim, ale zmieniono rozmieszczenie uzbrojenia i wyposażenie.

Wyporność pełna okrętów typu Mowj wynosiła około 1500 ton. Podawane były też wartości rzędu 1400 ton lub 1372 ton. Długość wynosiła 94,5 m, szerokość 11,1 m, a zanurzenie 4,3 m. Załoga liczyła 125 osób z możliwością zakwaterowania dalszych 21.

Napęd pierwszej pary okrętów stanowiły dwa silniki wysokoprężne o mocy po 10 000 KM, łącznie 20 000 KM, napędzające dwie śruby. Prędkość wynosiła 28 węzłów, a zasięg 3650 mil morskich przy 18 węzłach.

Uzbrojenie thumb|Armata 76 mm na „Damavand” thumb|„Damavand” od rufy i lądowiska śmigłowca thumb|Widok na śródokręcie i radary Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło automatyczne działo uniwersalne Fajr-27 kalibru 76 mm w wieży na dziobie, będące kopią włoskiego OTO Melara 76 mm. Strzela ono pociskami o masie 6 kg z szybkostrzelnością do 50 strz./min. Donośność sięga 16 km. Uzbrojenie przeciwlotnicze stanowiła armata kalibru 40 mm Fath-40 w odkrytym stanowisku z tyłu nadbudowy. Uzupełniały je dwa działka Oerlikon GAM 20-B01 kalibru 20 mm podaje jedno działko 20 mm.. Umieszczono je na tym okręcie na nadbudówce przed kominem, a ponadto w skład uzbrojenia wchodziły dwa karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm.

Uzbrojenie rakietowe przeciw okrętom obejmowało cztery kontenerowe wyrzutnie ulepszonych w stosunku do pierwszej jednostki pocisków odrzutowych woda-woda (pochodna chińskich C802), skierowane po dwie na burtę. Zasięg pocisków wynosi do 200 km, a masa głowicy bojowej 165 kg. W odróżnieniu od prototypu, wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych umieszczone zostały nieco niżej, na nadbudowie, między kominem a działkiem 40 mm.

Przeciwlotnicze uzbrojenie rakietowe fregat typu Mowj stanowiły dwie wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu Mehrab, skopiowanych z amerykańskich SM-1MR Standard, umieszczone w poziomych kontenerach z unoszonymi pokrywami, w kierunku przeciwległych burt. Zasięg pocisków szacowany był na 38 km. W stosunku do prototypu zmieniono lokalizację wyrzutni, instalując je na nadbudowie przed pomostem dowodzenia. Zrezygnowano też z pocisków zapasowych, pozostawiając tylko dwa pociski podaje jako uzbrojenie cztery pociski, ale zdjęcia i artykuł o fregacie „Dena” wyraźnie potwierdzają dwie wyrzutnie bez pocisków zapasowych..

Do zwalczania okrętów podwodnych służyły dwie potrójne wyrzutnie lekkich torped przeciw okrętom podwodnym kalibru 324 mm, w wnękach nadbudowy w części rufowej. Na okręcie mógł bazować uniwersalny śmigłowiec typu Agusta-Bell AB 212, ale bez możliwości hangarowania. Mógł on przenosić torpedy przeciw okrętom podwodnym lub pociski rakietowe .

Wyposażenie Wyposażenie radioelektroniczne, ulepszone w stosunku do prototypu, stanowił przede wszystkim irański radar trójwspółrzędny z płaską anteną fazowaną. Ponadto zastosowano na szczycie masztu radar kierowania ogniem, w jajowatej osłonie, uważany za holenderski Signaal WM28 lub WM25 lub analogiczny irański. Ponadto okręt był wyposażony w radar artyleryjski Contraves Sea Hunter na dachu mostka. Okręt miał sonar z anteną podkilową, ale nie są znane szczegóły.

Służba thumb|Ceremonia przyjęcia do służby, 9 marca 2015 thumb|„Damavand” w 2017 IRINS „Damavand” został uroczyście wcielony do służby w Marynarce Wojennej Islamskiej Republiki Iranu 9 marca 2015 roku. Otrzymał numer burtowy 77. Operował na Morzu Kaspijskim, jako okręt flagowy irańskiej Floty Północnej. Stał się największym okrętem irańskim na tym akwenie.

18 października 2015 roku „Damavand” z okrętami rakietowymi „Joshan” i „Peykan” wypłynęły na 12-dniowy rejs w celu złożenia wizyty w Astrachaniu w Rosji i ćwiczeń z marynarką rosyjską, lecz planowana wizyta w drodze powrotnej w Baku została odwołana. 19 października 2016 roku natomiast „Damavand” z okrętem rakietowym „Joshan” złożyły trzydniową wizytę w Baku – pierwszą wizytę irańskich okrętów w Azerbejdżanie.

10 stycznia 2018 roku podczas sztormu w rejonie Bandar-e Anzali okręt został wyrzucony na skalisty falochron i zniszczony. Do wypadku przyczyniły się błędy nawigacyjne, a zginęło w jego trakcie dwóch członków załogi. Z fotografii wynika, że okręt został przełamany w części rufowej. Kadłub następnie pozostawał półzatopiony przez ok. sześć miesięcy.

Dowódca marynarki Iranu deklarował 5 sierpnia 2019 roku, że okręt został odbudowany. Również irańskie media twierdziły, że został podniesiony i wszedł do służby. Brak jest jednak obiektywnego potwierdzenia tego faktu. Literatura zagraniczna wiąże natomiast deklaracje o odbudowie okrętu z budową w Bandar-e Anzali w 2018 roku nowej jednostki według ulepszonego projektu, która początkowo nosiła nazwę „Damavand” i numer burtowy 77, ale ostatecznie została przemianowana na „Deylaman” (numer 78). Prawdopodobnie część wyposażenia z „Damavanda” została wykorzystana przy budowie nowych konstrukcji.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Fregaty typu Mowj Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Kaspijskim Kategoria:Zatopione fregaty