Bezogoniec indochiński (Megaerops niphanae) – gatunek ssaka, nietoperza z rodziny rudawkowatych, jeden z czterech gatunków swego rodzaju. Kariotyp obejmuje 26 chromosomów. Większy od swych krewnych, długość głowy i tułowia wynosi między 77,2 a 90 mm. Kolor kremowy do jasnego brązu. Kwadratowy pysk z tubularnymi nozdrzami, pod którymi widnieje rynienka podnosowa. Kciuk długi, a wskaziciel nosi pazur. Skrzydła brązowe. Zwierzę zamieszkuje lasy Azji Południowo-Wschodniej, spotykany także w pobliżu siedzib człowieka. Owocożerca. Znaleziono u niego koronawirusy. Nie zagraża mu wyginięcie.

Genetyka Gatunek liczy sobie w kariotypie 26 chromosomów z liczbą fundamentalną 42. Jego kariotyp liczy 18 chromosomów metacentrycznych i 6 akrocentrycznych. Chromosomy płciowe obejmują submetacentryczny chromosom X i akrocentryczny chromosom Y. 26 chromosomów ma także bezogoniec sundajski.

Budowa Autorzy Handbook of the Mammals of the World podają, że bezogoniec indochiński jest niewielki, niemniej przerasta on swych krewnych, bezogońca sundajskiego i jeszcze bardziej jawajskiego. Niewielki pozostaje raczej względem innych rudawkowatych. Długość głowy i tułowia wynosi między 77,2 a 90 mm. Jest to więcej niż u innych gatunków bezogońca, takich jak bezogoniec sundajski czy jawajski. Wedle Handbook of the Mammals of the World ogon nie występuje, podobnie jak u bezogońców sundajskiego i jawajskiego, jednak wedle Saikii i innych niewielki, wewnętrzny ogon, sięgający do 11 mm, objęty jest w całości błoną łączącą uda zwierzęcia. Ogon długości do 4 mm może występować u niektórych populacji Megaerops albicollis. Długość ucha wynosi od 16 do 19 mm, więcej niż u bezogońca sundajskiego. Przedramię osiąga między 52 a 63 milimetry, a więc nieco więcej niż u bezogońca sundajskiego i znacznie więcej niż u bezogońca jawajskiego. Jego długość powyżej 60 mm stanowi cechę diagnostyczną gatunku. Zwierzę waży pomiędzy 22 i 28 g, a więc tyle co bezogoniec sundajski i więcej niż bezogoniec jawajski.

Zwierzę jest koloru kremowego do jasnego brązu. Głowę porasta krótki kremowożółtawy do szarawego włos, przy czym na ciemieniu włosy mają brązowawe końce. Porastające tułów futro jest miękkie i krótkie, o jasnoszarych podstawach włosów i żółtawych końcach. Brzuszna strona ciała jest bledsza od grzbietowej. Futro jest miękkie.

Duże oczy są wyłupiaste, podobnie jak u bezogońca jawajskiego. Mają źrenice barwy zielonego brązu, inaczej niż u bezogońca jawajskiego czy sundajskiego. Oczodoły są duże i lekko wznoszą się ponad czołem, z ich brzegu sterczą kolczaste wyrostki. Mózgoczaszka jest owalna, a przedni korzeń jarzmowy leży nieco powyżej linii zębodołowej. Kość jarzmowa jest cienka, łukowata, podobnie jak u bezogońca jawajskiego.

Umiarkowanie duże, owalne uszy są bladobrązowe i okolone ciemniejszym brzegiem.

Autorzy piszą o krótkim pysku i opadającym czole. Uwagę zwracają tubularne nozdrza, obecne także u bezogońca jawajskiego czy sundajskiego. Rozbiegają się one. Mają lekko pogrubiony brzeg. Poniżej nozdrzy znajduje się cienka rynienka podnosowa, wydatna także u bezogońca jawajskiego czy sundajskiego. Ponadto górna warga nosi duże zgrubienie.

Krótka czaszka nie ma zgięcia u swej podstawy (basicranial deflection), podobnie jak u bezogońca jawajskiego. Stopniowo wznosi się ona do punktu środkowego prawie w linii prostej, po czym gwałtownie opada. W umiarkowanie głębokim pysku kwadratowego kształtu kości nosowe i przedszczękowe lekko wystają do przodu. Zachyłki paranosowe są wąskie i rozdęte, sięgają one otworu zaoczodołowego. Z kolei wyrostek zaoczodołowy jest krótki i wystaje w kierunku tylno-bocznym. Autorzy opisują także małą i szeroką kość ectotympanic oraz długą kość entotympanic.

Płaskie podniebienie sięga daleko za linią zębów, kończąc się kolcem przechodzącym w środkowy grzbiet klinowy. Kolec taki występuje także u bezogońca sundajskiego, ale nie u bezogońca jawajskiego. Występuje 7 niepodzielonych grzbietów podniebiennych, a następnie 2 podzielone w centrum i 1–2 cieńsze, umieszczone dystalnie. Przypomina to anatomię bezogońca sundajskiego, podczas gdy u bezogońca jawajskiego widuje się więcej grzbietów.

Badacze opisują prostą i cienką żuchwę z wysokim i pochylonym wyrostkiem dziobiastym oraz wyrostkiem kłykciowym powyżej linii zębodołów, jak również zaokrąglonym końcem.

Wszystkie bezogońce mają taki sam wzór zębowy. Obejmuje on 2 siekacze szczękowe, małe i wydłużone, i jeden żuchwowy, niewielki, po jednym kle, na górze małym i zakrzywionym z wypukłą powierzchnią medialną, na dole też niewielkim, po 3 przedtrzonowce, na górze niewielkie do średniej wielkości, coraz mniejsze do tyłu, na dole z pierwszym kołkowatym, pojedynczy trzonowiec górny i 2 dolne, w tym drugi kołkowaty. W sumie daje to 28 zębów. Górne siekacze są długie i cienkie, zwłaszcza drugi uległ redukcji. Po nich następuje kieł, wedle jednych źródeł niewielki, raczej prosty, wedle innych duży i zakrzywiony do środka. Spiczasty pierwszy przedtrzonowiec leży przed niewielkim, zaokrąglonym trzecim przedtrzonowcem. Niski i owalny jest przedtrzonowiec pierwszy. Wśród zębów kości zębowej nie występuje pierwszy siekacz, a i drugi jest niewielki. Dalej znajduje się bardzo mały i krótki kieł oraz pierwszy kołkowaty przedtrzonowiec, większy niż siekacz. Dalej jeszcze leży wysoki i zaokrąglony przedtrzonowiec trzeci, a po nim owalny trzonowiec pierwszy i kołkowaty drugi trzonowiec, noszący ślady zaokrąglonych guzków.

U nietoperzy skrzydło opiera się w znacznej części na wydłużonych palcach, jest tak także i u rudawkowatych. Kciuk bezogońca indochińskiego jest długi, a wskaziciel nosi pazur, podobnie jak u bezogońca jawajskiego. Do pierwszego palca stopy przyczepia się błona skrzydła biegnąca do boku ciała.

Występuje wąskie w środkowej części uropatagium z małą ostrogą. Błony skrzydeł są barwy brązowej, jasnobrązowej.

Systematyka thumb|left|Bezogoniec indochiński to jeden z czterech gatunków bezogońca, wśród których najdłużej znany jest widoczny wyżej bezogoniec sundajski

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisała w 1983 roku para teriologów – Tajlandczyk Songsakdi Yenbutra i Niemiec Heinz Felten − umieszczając nowo opisany gatunek w rodzaju Megaerops i nadając mu epitet gatunkowy niphanae. Opis ukazał się w artykule zatytułowanym Nowy gatunek nietoperza owocożernego z rodzaju Megaerops z Azji Południowo-Wschodniej (Mammalia: Chiroptera: Pteropodidae), opublikowanym w czasopiśmie „Senckenbergiana biologica”. Miejsce typowe to środowiskowa stacja badawcza Sakaerat w Amphoe Pak Thong Chai w prowincji Nakhon Ratchasima w Tajlandii. Holotyp to czaszka dorosłego samca zakonserwowana w alkoholu (sygnatura TISTR 688) ze zbiorów Tajlandzkiego Instytutu Badań Naukowych i Technologicznych w Bangkoku; okaz typowy zebrał 4 sierpnia 1973 tajlandzki ornitolog i teriolog Kitti Thonglongya.

Zalicza się on do kreowanego w 1865 roku rodzaju Megaerops, czyli bezogoniec, wraz z kilkoma innymi gatunkami, jak bezogoniec sundajski, bezogoniec jawajski czy dawny Megaerops wetmorei. Zwłaszcza z bezogońcem sundajskim mylono bezogońca indochińskiego. Wynika z tego trudność zaklasyfikowania do gatunku pewnych bezogońców z północno-wschodnich Indii, niegdyś uznawanych za bezogońce indochińskie, potem zaś zauważono, że przypominają bardziej bezogońca sundajskiego. Bezogoniec należy do plemienia Cynopterini, zasobnego w 14 gatunków, umieszczonych także w rodzajach Cynopterus (krótkonosek) i Ptenochirus (piżmolot). Wraz z drugim plemieniem Balionycterini, obejmującym 17 gatunków, tworzy ono podrodzinę Cynopterinae. Jest ona jedną z ośmiu podrodzin w rodzinie rudawkowatych (Pteropodidae), obejmującej w sumie 191 gatunków.

W obrębie tego gatunku nie wyróżnia się podgatunków.

Etymologia Megaerops: rodzaj Megaera ; gr. ωψ ōps, ωπος ōpos ‘oblicze, wygląd’. niphanae: Dr Niphan Chanthawanich Ratanaworabhan (ur. 1939), tajlandzka entomolożka.

Tryb życia Tryb życia zwierzęcia pozostaje ogólnie mało znany.

Osobnik młodociany napotkany został w Wietnamie w marcu, co wskazuje na porody w styczniu i lutym.

Ekologia Zwierzę to zasiedla lasy, ale też siedliska zmodyfikowane przez człowieka. Zasiedla zapewne lasy i liściaste, i iglaste, i bambusowe, a także lasy mieszane u podnóża Himalajów. W Tajlandii zamieszkuje dziewicze lasy, ale także przylegające do nich tereny rolnicze. Zwierzęta te odławiano w lesie wtórnym z bambusem, blisko otoczonej lasami mieszanymi wsi na figowcu groniastym i w sadach pośród terenów zurbanizowanych.

Bezogoniec indochiński jest owocożerny, podobnie jak i inne rudawkowate.

U bezogońca indochińskiego znaleziono koronawirusy, co po raz pierwszy opisano w 2017. Próbka (PREDICT-CoV-24) pochodziła z Kambodży, zebrano ją w 2013, a więc jeszcze przed globalną pandemią COVID-19.

Rozmieszczenie geograficzne Bezogoniec indochiński występuje w dwóch różnych oddzielonych od siebie obszarach. Jeden z nich obejmuje północno-wschodnie Indie i Ćottogram w Bangladeszu (tak podaje Handbook of the Mammals of the World, pierwsze stwierdzenie w 2015 roku, IUCN nie wymienia Bangladeszu, a w Indiach podaje stany Arunachal Pradesh, Manipur, Mizoram, Nagaland i Bengal Zachodni). Drugi natomiast obejmuje południowo-wschodnią Azję. Spotykano tam bezogońce indochińskie w Wietnamie, Tajlandii (prowincja Nakhon Ratchasima, Amphoe Pak Thong Chai, środowiskowa stacja badawcza Sakaerat) i Kambodży, a także w Laosie. Podejrzewa się, że gatunek może także zasiedlać Mjanmę, tereny te byłyby korytarzem łączącym dwa rozdzielne zasięgi jego występowania, a także Bhutan. Niektóre stwierdzenia bezogońca sundajskiego mogą w rzeczywistości dotyczyć bezogońca indochińskiego.

Gatunek zamieszkuje tereny położone na wysokości pomiędzy 100 a 2100 m nad poziomem morza. W Tajlandii sięga od 140 do 240 m.

Zagrożenia i ochrona IUCN uznaje bezogońca indochińskiego za gatunek najmniejszej troski. Organizacja po raz pierwszy uwzględniła go w 1996, wtedy jeszcze z nazwą kategorii niższego ryzyka / najmniejszej troski, obecna nazwa pojawiła się w ocenie w 2008, powtórzonej potem w 2020. Ocenę taką uzasadnia szeroki zasięg występowania gatunku, który wskazuje na dużą liczebność populacji, ponadto gatunek zdaje się dobrze znosić zmiany siedliska.

Populacja jest stabilna. Gatunek występuje rzadko w Tajlandii, gdzie prowadzi nomadyczny tryb życia. W Meghalaya też jest rzadki. Szeroki zasięg występowania wskazuje na dużą populację.

IUCN nie wskazuje na istnienie zagrożeń mogących spowodować wymarcie gatunku. Niemniej lokalnie w Tajlandii zagraża mu wylesianie. Nie wiadomo, jakie zagrożenia grożą zwierzęciu w Indiach. Toleruje on pewne modyfikacje środowiska.

Zwierzę zasiedla liczne tereny objęte ochroną. Indyjskie prawo (Indian Wildlife (Protection) Act) nie tylko nie obejmuje gatunku ochroną, ale wręcz uznaje go za szkodnika.

Przypisy 3. Ratanaworabhan's Tailless Fruit Bat, s. 63-64, w: 1. Temminck's Tailless Fruit Bat, s. 63, w: 2. Javan Tailless Fruit Bat, s. 63, w: 4. White-Collared Fruit Bat, s. 64, w:

Nazwy polskie za:

Kategoria:Rudawkowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Fauna Indii Kategoria:Fauna Laosu Kategoria:Fauna Wietnamu Kategoria:Fauna Kambodży Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1983 roku