Pożar w LiskuWówczas miasto Lesko nosiło nazwę „Lisko”. miał miejsce w nocy 25/26 kwietnia 1866 roku. Do wybuchu doszło z nieustalonych powodów w jednym z domów, a za sprawą sprzyjających warunków, w pzreciągu krótkiego czasu rozprzestrzenił się na kolejne zabudowania. Wg różnych relacji, spaleniu uległo od 144 do ponad 300 budynków.
Opis W nocy z niedzieli na poniedziałek 25/26 kwietnia 1886 przypadało święto Wielkanocy zarówno u rzymsko-, jak i u grekokatolików. Tej nocy w Lisku zaprószeniu uległ ogień w szynkowni izraelickiej z nieustalonego powodu. Według późniejszej relacji kierownika szkoły żeńskiej, Antoniego Horniatkiewicza (z 1 stycznia 1888), około pół godziny przed północą ogień pojawił się w domu Judy Majer Dyma, leżącym dwa budynki dalej od kupca Roberta Barańskiego w górę do miasta. Zgodnie z wersją Mariana Barańskiego płomienie wybuchły w domu Gutwirta. Za sprawą sprzyjających ku temu warunków, tj. suchego powietrza oraz silnego wiatru roznoszącego tlące się żagwie, w przeciągu krótkiego czasu pożar szybko się rozprzestrzenił, obejmując stary rynek (obejmujący parterowe zabudowania kryte gontem, a zajmowane przez ludność żydowską trudniącą się handlem), górną część miasta od wschodu oraz przysiółek Polana. Wobec szalejącego ognia ratowanie dobytku okazywało się niemożliwe, toteż mieszkańcy pozostawiali swoje domostwa, żeby tylko ocalić własne życie.
Tuż po zdarzeniu podano w prasie, że spaleniu uległo 280 budynków (196 domów mieszkalnych i 84 zabudowań gospodarskich), tj. 3/4 miasta. Po kilku dniach starosta powiatu liskiego Emil Krawczykiewicz podał, że w ciągu czterech godzin pożar doszczętnie zniszczył 271 z 420 domów, tym samym dotykając 458 rodzin obejmujących 2017 mieszkańców. Później A. Horniatkiewicz podał, że w przeciągu pięciu godzin żywioł strawił 134 domy (w tym 23 chrześcijańskie) i 10 stodół, natomiast M. Barański zapamiętał, że trwał przez noc i cały następny dzień niszcząc 300 domów. Znaczna część strawionych ogniem zabudowań była nieubezpieczona.
W tym czasie w mieście funkcjonowała ochotnicza straż pożarna (pod kierownictwem Aleksandra Maksymowicza), jednak w trakcie zdarzenia częściowemu przepaleniu uległy węże. Rano do Liska przybyły jednostki straży pożarnej z Sanoka, Zagórza i Ustrzyk Dolnych, po czym chroniono zabudowania jeszcze nie zajęte ogniem. Sanoccy strażacy zatrzymali rozprzestrzenianie się ognia ratujący tym samym dotarcie żywiołu do nowego rynku (zamieszkiwanego przez ludność chrześcijańską), oddzielonego od starego rzędem kamienic. Właścicielami spalonych domostw byli przeważnie niezamożni ludzie. Spaleniu uległy wszystkie domy w obrębie rynku (prócz należącego do Barańskich), wiele zabudowań przy współczesnej ul. Unii Brzeskiej aż do osiedla Smolki oraz jeden budynek przy dzisiejszym Placu 3 Maja. Ogień strawi zapasy żywności, co szczególnie odczuła ludność żydowska i biedniejsi mieszczanie. Ogień strawił aptekę, bożnicę, natomiast ocalały budynki mieszczące urzęddy (starostwo, sąd, urząd gminny) i szkołę oraz kościoły. Bez dachu nad głową pozostawało ok. 2000 mieszkańców. Tuż po zdarzeniu poszukiwano kilkaściorga dzieci. Stwierdzono, że prawdopodobnie obyło się bez śmiertelnych ofiar ognia. Kilkanaście osób było poparzonych i pokaleczonych. Wstępnie straty szacowano na około pół miliona złotych reńskich (z czego 300 tys. w budynkach i 200 tys. w ruchomościach i zbożu).
Po katastrofie pomoc finansową i materialną ofiarom przekazał burmistrz Liska Józef Bielak, kasa miasta Sanoka oraz C.K. Namiestnictwo ze Lwowa oraz inne miasta i jednostki. Starosta leski Emil Krawczykiewicz powołał Komitet Ratunkowy, któremu sam przewodniczył, zabiegając w szerokim zakresie o pomoc dla pogorzelców (m.in. na audiencji u cesarza Franciszka Józefa I). Pomocy udzielali mieszkańcy całej Galicji, a nawet z Europy, wydano też publikację okolicznościową pt. Lwów dla Stryja i Liska. Pomocy materialnej udzielał miejscowy właściciel ziemski, hrabia Edmund Krasicki, darujący drzewo. W przeciągu roku dokonano odbudowy zniszczeń, wypłacano zapomogi. Staroście za jego starania przyznano honorowe obywatelstwo Liska 6 grudnia 1886.
Zobacz też Wielki pożar Stryja
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:1886 w Europie Kategoria:Historia Leska Lesko