Józef Ksawery Dybowski (ur. 11 listopada 1812 w Stoczku na Podlasiu, zm. 14 maja 1885 w Paryżu) – żołnierz armii Królestwa Kongresowego, weteran powstania listopadowego, uczestnik Wiosny Ludów, prawnik, przedsiębiorca, działacz polskich organizacji emigracyjnych, emigrantR. Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1, Warszawa 1995, s. 401..
Życiorys Był synem Ksawerego Dybowskiego i Anny Sobieskiej. Miał brata Aleksandra. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim.
W 1830 rozpoczął służbę wojskową w 6 pułku piechoty liniowej jako podoficer. 10 lutego 1831 podpisał odezwę o założeniu Towarzystwa Partyzantów Polskich. W czasie powstania trafił do 4 pułku strzelców konnych jako podchorąży. 4 października 1831 awansowany na podporucznika. Był członkiem korpusu generała Dwernickiego. Bił się pod Kurowem, Ryczywołem czy Boremlem. 27 kwietnia 1831 wraz z korpusem wkroczył na teren Galicji. Na jej terenie został internowany przez Austriaków. Udało mu się uciec i wrócić do Królestwa. 5 października 1831 przeszedł granicę Królestwa z Prusami wraz z generałem Rybińskim.
W lutym 1832 przybył do Francji. Władze francuskie umieściły go w zakładzie w Besançon. Francuzi uważali go za „niebezpiecznego demagoga” i objęli go policyjnym nadzorem. 17 października 1832 przystąpił do Towarzystwa Demokratycznego Polskiego.
Następnie wziął udział w wyprawach: frankfurckiej i sabaudzkiej. Z powodu tej drugiej został uwięziony w Genewie. W tym mieście potępił Czartoryskiego.
W lipcu 1834 przybył do Londynu. W Wielkiej Brytanii otrzymywał zasiłek. W 1838 przystąpił do Zjednoczenia Emigracji Polskiej. W sierpniu 1841 wyjechał do Francji. Po przyjeździe podjął studia prawnicze w Poitiers, które ukończył 6 czerwca 1845.
Od 1846 zamieszkał we francuskiej stolicy. W marcu tego roku przystąpił do aktu powstania krakowskiego. Wziął udział w wypadkach Wiosny Ludów i w kwietniu 1848 wyjechał do Wielkopolski. Został aresztowany przez Prusaków, a następnie wydalony do Francji. Zagrożony ekspulsją, zdołał anulować decyzję francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
W 1847 poślubił Kamilę Kosiorowską, z którą miał 6 dzieci (3 synów i 3 córki). 27 stycznia 1855 otrzymał prawo do stałego pobytu dekretem nr 3673. Prowadził w Charonne pod Paryżem fabrykę impregnowanego płótna. 2 marca 1862 podpisał akt założenia Stowarzyszenia Podatkowego. Był kontrolerem w Komisji Tymczasowej tego Stowarzyszenia. Jego synem był znany podróżnik Jean Dybowski.
Przypisy
Bibliografia
Bielecki Robert, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1, Warszawa 1995.
Kategoria:Urodzeni w 1812 Kategoria:Zmarli w 1885 Kategoria:Powstańcy listopadowi Kategoria:Uczestnicy Wiosny Ludów Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Boremlem (1831) Kategoria:Polacy w Wielkiej Brytanii 1795–1918 Kategoria:Członkowie Towarzystwa Demokratycznego Polskiego