Sydney (wym. ) – miasto w Australii położone nad Pacyfikiem, stolica stanu Nowa Południowa Walia. Jest największym miastem Australii i Oceanii z liczbą ludności wynoszącą 5,65 mln mieszkańców, mieszka w nim 20,4% populacji państwa. Założone w 1788 roku jako pierwsze australijskie miasto, obecnie jest znaczącym centrum finansowym, handlowym, transportowym, kulturalnym i turystycznym, mając status metropolii o znaczeniu globalnym. Metropolia jest także dużym węzłem komunikacyjnym z największym międzynarodowym lotniskiem w Australii, które obsłużyło ponad 44,4 miliona pasażerów w 2019 roku, i rozbudowaną siecią drogową i kolejową. Położone jest na wschodnim wybrzeżu nad Oceanem Spokojnym.
Sydney od lat znajduje się w pierwszej dziesiątce miast na świecie w zakresie jakości życiaQuality of Living Rankings – Mercer.. Sydney skupia wiele zagranicznych banków i korporacji międzynarodowych, a samo miasto jest promowane jako jeden z największych hubów finansowych w regionie Azji i Pacyfiku. Znajdują się tu trzy obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO.
W Sydney odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie 2000.
Liczba przestępstw w Sydney jest niska, na podstawie rankingu Safe Cities Index 2019, Sydney jest piątym najbezpieczniejszym miastem na świecie.
Geografia thumb|Mapa miasta z 1890 r.
Położenie geograficzne Miasto położone jest pomiędzy Pacyfikiem na wschodzie i Górami Błękitnymi (ang. ) na zachodzie. Zatoka Port Jackson w Sydney jest największym na świecie naturalnym portem o powierzchni 55 km². Jest ona zalaną przez ocean doliną rzeczną głęboko wciętą w piaskowcowe podłoże. W samym mieście jest ponad 70 plaż, włączając w to słynną plażę Bondi. W granicach znajduje się także kilka parków narodowych. Metropolia zajmuje 12 368 km² i liczy 5,3 miliona mieszkańców (2019). Zalicza się do największych powierzchniowo obszarów miejskich.
Podział administracyjny
thumb|Plaża Bondi Podobnie jak wszystkie wielkie miasta Australii, Sydney jako całość nie posiada osobowości prawnej. Sydney zostało określone przez Australijski Urząd Statystyczny jako obszar statystyczny tzw. „Greater Capital City Statistical Area” (GCCSA), czasami nazywany również „Greater Sydney”. Złożony jest z 38 samorządów lokalnych, model administracyjny jest zbliżony do Greater London potocznie nazywanym Londynem (składający się z 33 samorządów). Główny samorząd: City of Sydney, obejmuje ścisłe centrum, liczące ok. 208 tysięcy mieszkańców. Szef władz wykonawczych tej jednostki nosi tytuł Lorda Burmistrza Sydney, nie ma jednak żadnych kompetencji na terenie pozostałych 37 obszarów. Instytucje o znaczeniu ogólnomiejskim są podporządkowane bezpośrednio władzom stanowym Nowej Południowej Walii.
Samorządy znajdujące się na obszarze statystycznie określanym jako Sydney to: Gmina Ashfield, Auburn, City of Bankstown, City of Blacktown, City of Botany Bay, Burwood, Camden, City of Campbelltown, City of Canada Bay, City of Canterbury, City of Fairfield, Hrabstwo The Hills, City of Holroyd, Hrabstwo Hornsby, Gmina Hunter’s Hill, City of Hurstville, Gmina Kogarah, Ku-ring-gai, Gmina Lane Cove, Gmina Leichhardt, City of Liverpool, Manly, Marrickville, Gmina Mosman, North Sydney, City of Parramatta, City of Penrith, Pittwater, City of Randwick, City of Rockdale, City of Ryde, Gmina Strathfield, Hrabstwo Sutherland, City of Sydney, Warringah, Waverley, City of Willoughby i Gmina Woollahra.
Klimat Sydney leży w strefie klimatu subtropikalnegoDie Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.Sydney, New South Wales – climatemps.com., z 9-miesięcznym okresem z letnimi temperaturami. Średnia temperatura roczna wynosi 22,5 °C w ciągu dnia i 14,5 °C w nocy. W okolicach centrum, najchłodniejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą ponad 17 °C w dzień i 8 °C w nocy. Najcieplejszymi miesiącami są styczeń i luty ze średnią temperaturą 27 °C w dzień i 19–20 °C w nocy. Średnia opadów jest zależna od dzielnicy, wynosi w skali roku od ok. 700 mm na zachodnich obrzeżach do 1250 milimetrów na samym wybrzeżu.
+ Średnia dobowa temperatura morza (°C)Sydney average sea temperature – seatemperature.org.StyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGruRok 23,3 23,7 23,4 22,7 20,7 19,3 19,1 18,8 18,5 19,2 20,6 21,9 21
Historia thumb|Muzeum Australii Szacuje się, że pierwsze siedliska Aborygenów na terenie dzisiejszego Sydney zostały założone około 40 tysięcy lat temu. Wejście do Port Jackson po raz pierwszy zaznaczył na mapie James Cook 29 kwietnia 1770. 18 stycznia 1788 r. kapitan Arthur Phillip przybył z wyprawą nazwaną w późniejszym czasie „First Fleet” (Pierwsza Flota) do Botany Bay na południu Port Jackson. W trakcie swojej trzydniowej ekspedycji rozpoznawczej odkrył najpierw Manly Cove, a dzień później, po drugiej stronie Port Jackson, inną zatokę, którą nazwał (na cześć ówczesnego brytyjskiego ministra spraw wewnętrznych Thomasa Townshenda Sydney) Sydney Cove. 26 stycznia 1788 Phillip uznał właśnie to miejsce za odpowiednie na zwinięcie żagli i wzniósł w pobliżu dzisiejszego flagę Wielkiej Brytanii. Od tamtej pory 26 stycznia jest w Australii świętem narodowym.
W latach początkowych Sydney było kolonią karną, przeżyło też kilkakrotnie „gorączkę złota”, po raz pierwszy w 1851 r.
Najważniejsze daty 1788: pierwsza osada europejska 1842: nadanie Sydney praw miejskich 1855: linia kolejowa łącząca Sydney z Parramatta 1870: wystawa kolonialna/targi kolonialne 1879: targi międzynarodowe w Sydney 1901: deklaracja Związku Australijskiego zadeklarowana w Sydney (1 stycznia). 1932: oddanie do użytku mostu (ang. ) 1942: II wojna światowa: atak japońskich miniaturowych okrętów podwodnych na port w Sydney 1973: zakończenie budowy gmachu opery (ang. ) 2000: XXVII Letnie Igrzyska Olimpijskie, trwały od 15 września do 1 października 2008: XXIII Światowe Dni Młodzieży, trwały od 14 lipca do 20 lipca
Demografia Sydney jest bardzo szybko rozwijającym się miastem. Pod koniec lat 50. XX wieku populacja przekroczyła 2 mln mieszkańców, w latach 70. XX wieku populacja przekroczyła 3 mln mieszkańców, natomiast 2016 roku populacja miasta przekroczyła już 5 milionów mieszkańców.
Gospodarka
Sydney jest centrum przemysłowym, handlowym, finansowym i transportowym. Wiele największych firm krajowych, takich jak News Corporation, ma tu swoje siedziby. Sydneyska giełda Australian Securities Exchange jest największą w Australii. jest głównym centrum konferencyjnym i kongresowym w Sydney.
Przeważa przemysł samochodowy, elektroniczny, maszynowy i spożywczy. Port w Sydney posiada nowoczesne urządzenia do obsługi statków kontenerowych, dlatego większość handlu zagranicznego Australii obsługiwana jest tutaj. Mięso, zboże i wełna są podstawowymi produktami eksportowymi.
W Sydney jest zarejestrowanych 480 910 z 2,1 mln firm w Australii. Pojazdów silnikowych jest zarejestrowanych 3 143 643. Średnia cena sprzedaży domu w Sydney wynosi $725,000. Średnia dochodów rocznych (z wyłączeniem emerytur i świadczeń rządowych) wynosi w Sydney $47 281.
W Sydney odbyło się kilka wystaw światowych: Sydney Intercolonial Exhibition 1870Intercolonial Exhibition 1870 – The Dictionary of Sydney., Metropolitan Intercolonial Exhibition 1873 i 1879Pelle, Findling, ed. (2008). „Appendix B:Fair Statistics”. Encyclopedia of World’s Fairs and Expositions. McFarland & Company, Inc. s. 414. .Sydney International Exhibition 1879 – Museum of Applied Arts & Sciences., a także Światowe Dni Młodzieży 2008 (wraz z podróżą apostolską Benedykta XVI do Sydney), APEC Australia 2007, 2016 i inne. Co roku odbywa się tu , , , Defqon.1, , , , , Festiwal Filmowy w Sydney, , , .
W 2017 roku Sydney było 53 najczęściej odwiedzanym miastem na świecie i najczęściej odwiedzanym w Australii i Oceanii z 3,86 miliona turystów w ciągu roku„Euromonitor International’s Top 100 City Destinations Ranking”..
W 2018 roku zostało zakwalifikowane na 9 miejscu wśród centrów finansowych świata, natomiast w 2024 jako szóste najbardziej luksusowe miasto na świecie.
Sydney jest najwyżej notowanym australijskim miastem o znaczeniu globalnym, według wszystkich niezależnych rankingów. W rankingu Globalization and World Cities Research Network 2018 jest oznaczone jako metropolia pierwszej kategorii Alpha+ (7. miejsce na świecie). W rankingu Global City Competitiveness Index 2012 opracowanym przez The Economist, Sydney uplasowało się na 15 miejscu. W rankingu Global Cities Index and Emerging Cities Outlook 2012, opracowanym przez , znalazło się na 12 miejscu na świecie. Sydney jako jedyne australijskie miasto było notowane w rankingu Global Power City Index 2018, znajdując się na 10 miejscu na świecie, oraz 14 miejscu w rankingu World’s Most Economically Powerful City 2015 opracowanym przez The Atlantic MonthlyWorld’s Most Economically Powerful City – The Atlantic Monthly, 2015..
Australia zajmuje drugie miejsce na świecie, jeśli chodzi o jakość życiaThe Where-to-be-born Index: The Highest And Lowest Scoring Countries – worldatlas.com.The lottery of life – International – The Economist.The Economist’s where-to-be-born index 2013 – statista.com.. Sydney jest również wysoko notowane w rankingach dotyczących miast na świecie. W rankingu Mercer’s 2019 Quality of Living Rankings opracowanym przez Mercer, znajduje się na 11 pozycji na świecie. W rankingu Quality of Life Survey 2019 opracowanym przez , znajduje się na 13 miejscu na świecieQuality of Life Survey 2019 – Monocle, 2019.. W rankingu Global Liveability Report 2019 opracowanym przez The Economist, zajmuje 3. miejsce na świecieThe Global Liveability Index 2019 – The Economist, 2019., natomiast w rankingu World’s Best Cities to Live in 2017 opracowanym przez , Sydney zajęło 8. miejsceThe World’s Best Cities to Live In 2017 – Global Finance, 2017.. Także, w rankingu Deutsche Bank w 2019, Sydney zajęło 10. miejsceThese cities offer the best quality of life in the world, according to Deutsche Bank – CNBC, 2019.Mapping the World’s Prices 2019 – Deutsche Bank Research, 2019., a w rankingu InterNations Expat City Ranking 2019, zajęło 16. miejsce na świecieThe Best and Worst Cities in the World to Live and Work Abroad in 2020 – InterNations.org.Expat Insider 2019. Australia cities – InterNations.org..
Produkt miejski brutto Sydney – według danych SGS Economics and Planning – generuje 32,9%, czyli 1/3 produktu krajowego brutto Australii. Produkt miejski brutto na osobę w Sydney jest większy o 31 300 dolarów australijskich od pozostałej części stanu Nowa Południowa Walia.
W rankingu wysokości zarobków, Sydney zajęło w 2019 roku 6. miejsce na świecie z zarobkami w wysokości 3599 dolarów USD miesięcznie.
Transport thumb|Sydney Central Transport lotniczy obsługiwany jest przez port lotniczy Sydney, największe międzynarodowe lotnisko w Australii, które obsłużyło ponad 44,4 miliona pasażerów w 2019 roku. Na zachodzie Sydney budowane jest drugie lotnisko – Port lotniczy Western Sydney, które ma przejąć część ruchu z głównego portu lotniczego.
Głównym dworcem kolejowym jest Sydney Central. Sydney przecina kilka tras/linii kolejowych takich jak: Indian Pacific (wzdłuż południowego wybrzeża Australii, od Perth, poprzez Kalgoorlie i Adelaide) (od Adelaide do Brisbane, w połowie drogi przecina zachodnie przedmieścia Sydney) (linia kolejowa od Sydney do Bourke) (pociąg pasażerski dużych prędkości)
Publiczny transport zbiorowy obejmuje m.in. tramwaje, oraz dwa typy kolei: lekka kolej i . W budowie jest również metro.
Od Sydney rozpoczynają się trzy międzystanowe autostrady: Pacific Highway, Princes Highway i oraz szereg krótszych autostrad.
Kultura i zabytki thumb|Sydney, widok na gmach opery, Sydney Harbour Bridge i zatokę thumb|Żyrafy w Taronga Zoo thumb|Zabudowania przy