Chorągiew pancerna koronna Jakuba Potockiego – oddział koronnej jazdy pancernej autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII (okresu powstania Chmielnickiego, wojny moskiewskiej i II wojny północnej).

Charakterystyka Chorągiew pancerna (kozacka) była jednostką organizacyjną i taktyczną liczącą około 100–150 koni. Należała do wojsk autoramentu narodowego. Zaciągano ją według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z zazwyczaj dwukonnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Podział stawek żołdu w oddziale był następujący: 5 stawek brał rotmistrz, 2 stawki porucznik, 2 kolejne stawki chorąży, a pozostałe stawki żołdu przyznane w kompucie dzielono pomiędzy poczty towarzyskie.

W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.

W latach 40. XVII wieku armia koronna była stosunkowo nieliczna. Etat wojska kwarcianego w latach 1647−1648 obejmował 4036 koni i porcji. Komput zawierał między innymi 22 chorągwie kozackie (pancerne). Wszystkie one rozmieszczone były na Ukrainie i brały udział w walkach z powstańcami Chmielnickiego. Chorągiew kozacka starosty kamienieckiego Piotra Potockiego liczyła w trzecim kwartale 1647 roku 55 koni.

21 kwietnia 1648, będąca w składzie dywizji kasztelanica krakowskiego Stefana Potockiego, chorągiew starosty kamienieckiego Piotra Potockiego wyruszył z Czerkas w kierunku uroczyska Żółte Wody. Liczyła wtedy 50 koni. W maju walczyła nad Żółtymi Wodami. W wyniku zdrady kozaków zaporoskich, a także braku pomocy ze strony wojsk hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Potockiego stojących pod Korsuniem, chorągiew została rozbita.

Chorągiew została rozbita pod Korsuniem (?); otworzona 1 stycznia 1649 pod dowództwem Łowczyckiego liczyła 104 konie.

W pierwszej połowie 1655 Rzeczpospolita przygotowywała się do odparcia szwedzkiej agresji. Sejmiki wojewódzkie, a także sejm nadzwyczajny uchwaliły podatki i nakazały zwiększenie liczebności sił zbrojnych. W drugim kwartale roku, w składzie komputu znajdowało się 86 chorągwi kozackich (pancernych) – w sumie 8039 koni. Jedną z nich była chorągiew Piotra Potockiego, wojewody bracławskiego i starosty kamienieckiego licząca 75 koni.

Po Piotrze Potockim, z dniem 1 lipca 1657 szefostwo przejął kasztelanic krakowski Jakub Potocki.

Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji. Przygotowania czynione w 1660 do kampanii przeciw Rosji cechowało tworzenie wielu nowych jednostek. W kompucie wojsk koronnych z 1660 występowała 110 konna chorągiew pancerna kasztelanica krakowskiego, potem pisarza polnego koronnego Jakuba Potockiego pod dowództwem Jana Uhemickiego .

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Chorągwie pancerne koronne Kategoria:Chorągwie autoramentu narodowego Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Jazda koronna w dobie potopu szwedzkiego Kategoria:Oddziały wojskowe Potockich herbu Pilawa Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w bitwie nad Żółtymi Wodami Kategoria:Jazda koronna w dobie powstania Chmielnickiego