Dooring – rodzaj kolizji drogowej lub zdarzenia drogowego polegający na nagłym otwarciu albo pozostawieniu otwartych na torze ruchu innego uczestnika ruchu, najczęściej rowerzysty, motocyklisty albo użytkownika hulajnogi elektrycznej. Dooring może wystąpić, gdy kierowca zaparkował lub zatrzymał pojazd i z niego wysiada, albo gdy pasażerowie wysiadają z samochodu, taksówki lub pojazdu wykorzystywanego do przewozu osób bezpośrednio na tor ruchu rowerzysty jadącego sąsiednim pasem ruchu. Szerokość strefy otwierania drzwi, w której może dojść do takiego zdarzenia, zależy od modelu mijanego pojazdu. W miastach jak Toronto, Vancouver, Londyn czy Cambridge dooring należy do najczęściej występujących oraz najczęściej powodujących obrażenia rodzajów zdarzeń między rowerzystami a pojazdami mechanicznymi.
W polskojęzycznych źródłach poradnikowych i motoryzacyjnych spotyka się także określenie „car dooring”, odnoszone do sytuacji, w której kierowca lub pasażer otwiera drzwi pojazdu na tor ruchu rowerzysty, osoby jadącej hulajnogą elektryczną, motocyklem albo innego uczestnika ruchu.
Ryzyko dooringu można ograniczać, jeżeli kierowca przed otwarciem drzwi sprawdzi lusterko boczne i obejrzy się przez ramię, aby skontrolować martwe pole pojazdu. Jako środek zapobiegawczy zaleca się także metodę Dutch Reach, określaną również jako metoda dalszej ręki, ponieważ łączy ona oba te działania. Ponieważ rowerzyści nie mogą zakładać, że osoby znajdujące się w pojeździe zachowają należytą ostrożność przy wysiadaniu, zaleca się im unikanie jazdy w strefie otwierania drzwi zaparkowanych lub zatrzymanych pojazdów.
Termin ten stosuje się również wtedy, gdy nagłe otwarcie drzwi zmusza nadjeżdżającego rowerzystę do manewru uniku, niezależnie od tego, czy dochodzi przy tym do utraty panowania nad rowerem, upadku lub wtórnej kolizji z innym nadjeżdżającym pojazdem albo pojazdem znajdującym się bezpośrednio obok rowerzysty. Określenie to bywa stosowane także wtedy, gdy drzwi zostają nieostrożnie pozostawione otwarte i nadmiernie blokują pas ruchu.
Kwestie prawne Wiele państw stosuje rozwiązania zgodne z Konwencją wiedeńską o ruchu drogowym, która stanowi, że zabronione jest otwieranie drzwi pojazdu, pozostawianie ich otwartych lub wysiadanie z pojazdu bez upewnienia się, że nie może to zagrozić innym użytkownikom drogi.
W Polsce analogiczny zakaz wynika z art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, który zabrania otwierania drzwi pojazdu, pozostawiania otwartych drzwi lub wysiadania bez upewnienia się, że nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa ruchu albo jego utrudnienia. Przepis ten odnosi się nie tylko do kierowcy, lecz także do innych osób znajdujących się w pojeździe, jeżeli ich zachowanie przy otwieraniu drzwi może spowodować zagrożenie albo utrudnienie ruchu.
W polskim orzecznictwie dotyczącym zdarzeń przy otwieraniu drzwi samochodu wskazywano, że osoba otwierająca drzwi nie może poprzestać wyłącznie na obserwacji w lusterkach, jeżeli z uwagi na martwe pole pojazdu istnieje możliwość, że inny uczestnik ruchu znajduje się poza polem widzenia. W zestawieniu orzeczeń dotyczących art. 45 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym przytoczono m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 23 stycznia 2018 roku, I ACa 1273/17, odnoszący się do odpowiedzialności za kolizję z rowerzystką znajdującą się w martwym polu, oraz wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 28 grudnia 2016 roku, XVII Ka 1091/16, w którym wskazano, że pozostawienie drzwi otwartych od strony jezdni może stanowić zarówno utrudnienie ruchu, jak i zagrożenie bezpieczeństwa.
W wielu jurysdykcjach dooring jest regulowany nie pod odrębną nazwą, lecz przez ogólne przepisy albo akty prawne zakazujące otwierania drzwi pojazdu, pozostawiania ich otwartych albo wysiadania bez upewnienia się, że nie spowoduje to zagrożenia lub utrudnienia dla innych uczestników ruchu; takie rozwiązanie przewiduje Konwencja wiedeńska o ruchu drogowym, a podobne regulacje występują m.in. w Polsce, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Francji, Hiszpanii, Włoszech, Belgii, Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii, Japonii, Korei Południowej, w części jurysdykcji Kanady, m.in. w Ontario, Kolumbii Brytyjskiej i Quebecu, oraz w większości stanów Stanów Zjednoczonych.
Mimo takich przepisów otwieranie drzwi pojazdów oraz jazda rowerzystów w strefie ich otwierania nadal prowadzą do poważnych obrażeń i zgonów. Brytyjskie badanie ankietowe z 2015 roku wykazało, że 35% kierowców zadeklarowało, iż przed otwarciem drzwi pojazdu i wyjściem z niego nie sprawdza, czy nie nadjeżdża inny uczestnik ruchu.
Unikanie i zapobieganie mały|Pas rowerowy wyznaczony przy miejscach parkingowych, bez bufora oddzielającego od strefy otwierania drzwi mały|Koncepcja pasa rowerowego prowadzącego rowerzystę poza strefą otwierania drzwi
Zapobieganie dooringowi jest trudne, ponieważ zdarzenia mogą wystąpić wszędzie tam, gdzie zawiasowe drzwi pojazdu zostaną nieostrożnie otwarte i nagle zablokują pas ruchu albo chodnik. Badania zachowania kierowców podczas wysiadania, przeprowadzone w Wielkiej Brytanii i w stanie Floryda w Stanach Zjednoczonych, wykazały odpowiednio, że 35% i 60% kierowców nie sprawdza, czy przed otwarciem drzwi nie nadjeżdżają inni uczestnicy ruchu.
Rowerzystom zaleca się unikanie stref drzwi oraz zachowanie szczególnej ostrożności, jeżeli podczas jazdy znajdują się w zasięgu otwieranych drzwi po którejkolwiek stronie. Kierowcom i pasażerom zaleca się szczególną ostrożność przed wsiadaniem do pojazdu, podczas wysiadania oraz przy otwieraniu drzwi. Pasażerom zaleca się wysiadanie od strony krawężnika oraz niewysiadanie wtedy, gdy pojazd zatrzymał się na pasie ruchu.
Projektantom ulic zaleca się unikanie wyznaczania pasów rowerowych w strefach otwierania drzwi oraz stosowanie zamiast tego pasów z buforem, oddzielonych lub chronionych pasów i dróg rowerowych albo oznakowania pasów współdzielonych. W wytycznych projektowych i materiałach bezpieczeństwa podkreśla się, że pasy rowerowe prowadzone obok parkowania równoległego powinny umożliwiać jazdę poza strefą otwierania drzwi.
Sama szerokość strefy otwierania drzwi zależy od konstrukcji pojazdu, jego położenia względem krawężnika oraz szerokości samych drzwi. W wytycznych dotyczących pasów rowerowych najczęściej modeluje się ją dla samochodów osobowych: w raporcie NCHRP 766 przyjęto szerokość otwartych drzwi samochodu 45 cali, czyli ok. 1,14 m, co przy pasach postojowych o szerokości 7–9 stóp dawało strefę otwierania drzwi sięgającą ok. 11 stóp, czyli ok. 3,35 m od krawężnika. W przypadku pojazdów ciężarowych potrzebna przestrzeń boczna może być większa; przykładowo standardy projektowe miasta Boise dla obsługi pojazdów komunalnych wymagają co najmniej 12 stóp, czyli ok. 3,66 m szerokości, aby umożliwić wychylenie drzwi kabiny ciężarówki. NACTO zaleca przy parkowaniu równoległym bufor o szerokości 3 stóp, czyli ok. 0,9 m, aby objąć pełny ruch otwieranych drzwi i ograniczać ryzyko dooringu. W części systemów i wytycznych przyjęto ponadto, że rowerzysta nie powinien być bezwzględnie zobowiązany do korzystania z infrastruktury rowerowej, jeżeli ocenia, że bezpieczniej jest jechać poza nią; takie podejście występuje m.in. w brytyjskim Highway Code i hiszpańskich wytycznych projektowania infrastruktury rowerowej, a szwajcarska Suva zaleca rowerzystom zjechanie na jezdnię, kiedy pas albo droga rowerowa są zbyt wąskie, by zachować odstęp od zaparkowanych samochodów.
Inżynierowie i producenci pojazdów mechanicznych wdrażają technologie ostrzegające osoby znajdujące się w pojeździe przed wysiadaniem w sytuacji, gdy z tyłu nadjeżdża inny uczestnik ruchu, albo uniemożliwiające takie wysiadanie. Dostępne są także dodatkowe lusterka boczne montowane na słupku B, które mają pomagać pasażerom tylnych siedzeń przygotowującym się do wysiadania.
Organizacje działające na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego postulują także skuteczniejsze egzekwowanie przepisów, mandaty i kary, natomiast przedsiębiorstwa ubezpieczeniowe i prawnicy reprezentujący osoby poszkodowane wskazują na konsekwencje następcze, takie jak podwyższone składki i pozwy odszkodowawcze.
W celu poprawy zachowań związanych ze współdzieleniem drogi przez kierowców i niechronionych uczestników ruchu zaleca się lepsze szkolenie wszystkich uczestników ruchu, w tym podniesienie standardów szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami, a także prowadzenie kampanii edukacyjnych i kampanii zmiany zachowań dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Edukacja Ponieważ zwykle nie da się bezpiecznie dostrzec nagle otwierających się drzwi i zareagować na czas, programy edukacji rowerowej uczą rowerzystów jazdy w bezpiecznej strefie albo po pasie ruchu poza strefą drzwi, z uwzględnieniem szerokości kierownicy.
Ponieważ projektanci ulic często wyznaczają malowane pasy rowerowe w strefie drzwi, wielu zwolenników bezpieczeństwa rowerowego zaleca rowerzystom zachowanie bezpiecznej odległości od drzwi samochodów także wtedy, gdy wymaga to zignorowania takiego oznakowania. Jazda przy zewnętrznej krawędzi pasa rowerowego może jednak zbliżać rowerzystę do wyprzedzających pojazdów i jednocześnie zwiększać ryzyko zepchnięcia go w stronę strefy drzwi. Inni autorzy zalecają rowerzystom zajęcie całego pasa ruchu i stosowanie zasad tzw. vehicular cycling, uznając taką pozycję za ogólnie najbezpieczniejszą z punktu widzenia unikania dooringu.
W celu uniknięcia dooringu rowerzystom zaleca się także czujność oraz obserwowanie, czy zaparkowany albo zatrzymany pojazd jest zajęty i czy istnieje prawdopodobieństwo otwarcia drzwi. Ryzyko jest większe zwłaszcza w miejscach i porach o dużej rotacji parkowania, na głównych ulicach, w czasie porannych i popołudniowych dojazdów oraz w dzielnicach handlowych, restauracyjnych i rozrywkowych z parkowaniem równoległym. Rowerzystom zaleca się również zapewnienie własnej widoczności dla kierowców i w lusterkach zarówno w dzień, jak i w nocy przez używanie jasnej i odblaskowej odzieży, kamizelek, odblasków oraz świateł przednich. W strefie drzwi zalecane są ponadto szczególna ostrożność, mała prędkość i gotowość do hamowania.
Dutch Reach mały|Dutch Reach – użycie dalszej ręki do otwarcia drzwi w celu uniknięcia dooringu oraz urazów osób wysiadających z pojazdu
Kierowcy i pasażerowie, zarówno siedzący z przodu, jak i z tyłu, mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo dooringu przez stosowanie metody Dutch Reach. Polega ona na otwieraniu drzwi samochodu ręką znajdującą się dalej od drzwi. Ruch ten sprzyja obejrzeniu się przez ramię do tyłu i na zewnątrz pojazdu w celu sprawdzenia, czy nie nadjeżdżają rowerzyści albo inni uczestnicy ruchu.
Sięgnięcie po klamkę dalszą ręką powoduje obrót górnej części ciała i głowy osoby wysiadającej. Zachęca to kierowców i pasażerów przednich siedzeń do użycia lusterka bocznego, spojrzenia w bok, a następnie przez ramię, aby sprawdzić ruch przed otwarciem drzwi. Po częściowym uchyleniu drzwi, kiedy osoba pochyla się na zewnątrz, pole widzenia przez ramię nie jest już ograniczone przez słupek boczny ani ramę drzwi. Sięgnięcie dalszą ręką pomaga także ograniczyć szerokie i nagłe otwarcie drzwi, co stanowi dodatkowe zabezpieczenie przed dooringiem.
W języku polskim metoda ta bywa określana jako „holenderski chwyt” albo „wysiadanie po holendersku”. W opisach tej techniki podkreśla się, że kierowca siedzący po lewej stronie pojazdu powinien otwierać drzwi prawą ręką, a pasażer po prawej stronie – lewą ręką, ponieważ taki ruch wymusza obrót tułowia i ułatwia spojrzenie w kierunku nadjeżdżających uczestników ruchu.