Incydent w Leningradzkiej Elektrowni Jądrowej był wypadkiem radiacyjnym (według innych źródeł poważnym incydentem) w bloku 1 Leningradzkiej Elektrowni Jądrowej, który miał miejsce 30 listopada 1975 roku. W wyniku wypadku do atmosfery przedostało się izotopy promieniotwórcze o radioaktywności do półtora miliona kiurów. Według raportu Międzynarodowej Grupy Doradczej ds. Bezpieczeństwa Jądrowego przyczyną wypadku były wady konstrukcyjne reaktora RBMK-1000, które następnie doprowadziły do katastrofy w Czarnobylu 26 kwietnia 1986 roku.
Chronologia W nocy 30 listopada 1975 r. zaplanowano konserwację jednej z turbin, stopniowo redukując jej obciążenie. Jednak zamiast ją wyłączyć, starszy inżynier sterowania turbiną omyłkowo wyłączył pracującą turbinę, co spowodowało, że system ochrony awaryjnej reaktora zadziałał zgodnie z przeznaczeniem.
Aby uniknąć długotrwałego braku zasilania sieci, personel operacyjny zdecydował się natychmiast rozpocząć zwiększanie mocy, unikając zatrucia reaktora ksenonem. Podczas tego procesu starszy inżynier sterowania reaktorem Michaił Pawłowicz Karrask wykorzystał prawie cały margines reaktywności operacyjnej poprzez usunięcie prętów systemu sterowania i ochrony. Jednak zachowanie reaktora było niestabilne i słabo kontrolowane: wraz ze wzrostem mocy system ochrony awaryjnej dwukrotnie wyłączał reaktor z powodu sygnału wskazującego na zbyt szybki wzrost mocy, a gdy moc cieplna osiągnęła 800 MW, nastąpił gwałtowny wzrost o kolejne 100 MW.
Wobec tego Michaił Karrask, mający doświadczenie w pracy nad przemysłowymi reaktorami produkującymi pluton (ich konstrukcja i fizyka są zbliżone do RBMK), podjął decyzję o wyłączeniu reaktora, najpierw opuszczając pręty regulacyjne, zmniejszając moc cieplną do 100-150 MW, a dopiero potem uruchamiając AZ-5 (system ochrony awaryjnej reaktorów RBMK). Natychmiast pojawiły się sygnały o naruszeniu integralności kanałów technologicznych; jeden z nich uległ zniszczeniu, a kilkadziesiąt zostało uszkodzonych.
Powody Chociaż przyczyną wypadku były liczne wady konstrukcyjne reaktora RBMK (duży dodatni współczynnik reaktywności pustki, dodatni szybki współczynnik reaktywności mocy, zbyt wolne zabezpieczenie awaryjne, niedociągnięcia w systemach sterowania i rejestracji reaktora, niemożność zapoznania się przez personel z bieżącym operacyjnym marginesem reaktywności w warunkach przejściowych), co doprowadziło do wypadku w Czarnobylu w 1986 r., sam wypadek w 1975 r. był spowodowany efektem końcowym pracy reaktora jądrowego, który doprowadził do lokalnego przegrzania i późniejszej dekompresji jednego kanału oraz uszkodzenia sąsiednich.
Konsekwencje Po wypadku powołano komisję rządową, która uznała za konieczne wprowadzenie istotnych zmian w konstrukcji i przepisach dotyczących personelu reaktora RBMK. Jednakże oficjalnie uznano, że przyczyną wypadku była wada produkcyjna, a niemal wszystkie niezbędne modernizacje zostały ukończone po katastrofie w Czarnobylu. W 1976 roku w komorze reaktora zainstalowano alarm ciśnieniowy oraz klauzulę regulacyjną zakazującą pracy z ORM mniejszym niż 15 efektywnych prętów.
Pracownicy stacji mówili o emisji półtora miliona kiurów, podczas gdy władze radzieckie w 1990 roku uznały tę liczbę za mocno przesadzoną.
Podczas dochodzenia w sprawie katastrofy w Czarnobylu komisja pod przewodnictwem N. A. Steinberga ponownie zbadała katastrofę z 1975 r., wskazując jako jej główną przyczynę nie wadę fabryczną, lecz nieusunięte błędy konstrukcyjne reaktora.
Uwolnienie substancji radioaktywnych do atmosfery naraziło na promieniowanie mieszkańców miasta Sosnowy Bór, położonego w pobliżu elektrowni. Zwiększoną radioaktywność odnotowano również w Finlandii i Szwecji. Jednak informacje o wypadku zostały utajnione, a personel pracujący przy innych reaktorach RBMK-1000 nigdy nie został poinformowany o niebezpieczeństwie stwarzanym przez reaktor, które Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej wymieniła w swoim raporcie jako jedną z przyczyn katastrofy w Czarnobylu. Oficjalnie kierownictwo radzieckie potwierdziło wypadek dopiero w roku 1990. Wypadek został sklasyfikowany jako 3. stopień w Międzynarodowej Skali Wydarzeń Jądrowych (INES).
Przypisy
Kategoria:Sosnowy Bór Kategoria:Katastrofy ekologiczne w Związku Radzieckim Kategoria:Katastrofy przemysłowe Kategoria:Katastrofy w 1975 Kategoria:1975 w ZSRR Kategoria:Wypadki elektrowni jądrowych