Thomas „Tommy” Prince (ur. 15 października 1915 w Petersfield w prowincji Manitoba, zm. 25 listopada 1977 w Winnipeg) – kanadyjski żołnierz (komandos) walczący podczas II wojny światowej i wojny koreańskiej. Uważany za jednego z najbardziej odznaczonych przedstawicieli rdzennej ludności Kanady.
Życiorys Urodził się w 1915 roku w Manitobie, w rodzinie 11 dzieci. Był praprawnukiem Peguisa, wodza plemienia Saulteaux. Uczęszczał do szkoły z internatem Elkhorn, gdzie ukończył osiem klas, uzyskując specjalizację z nauk rolniczych i budowy maszyn.
Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się na ochotnika do armii kanadyjskiej, ale był wielokrotnie odrzucany, mimo że z nawiązką spełniał wszystkie wymagania. Ostatecznie został przyjęty 3 czerwca 1940 roku. Początkowo zaciągnął się jako saper do Royal Canadian Military Engineers. Dzięki swoim umiejętnościom strzeleckim został jednak szybko przeniesiony do 2. kanadyjskiego batalionu spadochronowego. Jednostka ta była w rzeczywistości zalążkiem wspólnej kanadyjsko-amerykańskiej jednostki sił specjalnych First Special Service Force, lepiej znanej jako Brygada Diabła. W ramach tej jednostki Prince stał się ekspertem w technikach ukrytej infiltracji i odpowiadał za rozpoznanie.
W lutym 1941 roku otrzymał awans na kaprala. We wrześniu 1942 roku awansował na sierżanta. W listopadzie 1943 roku Brygada Diabła została wysłana do Włoch, gdzie wzięła udział w ofensywie na linię Bernhardta. Jej członkowie szturmowali Monte la Difense, wzgórze 720, Monte Majo i Monte Vischiataro. Następnie zostali wysłani do Anzio. 8 lutego 1944 roku, w pobliżu Littorii, Prince został wysłany w celu obserwacji niemieckich pozycji. Przebrany za rolnika zajmującego się polem, przeszedł w zasięgu wzroku Niemców na odległość 200 metrów od pozycji wroga i zameldował o lokalizacji niemieckiej artylerii za pomocą 1400-metrowego kabla telefonicznego. Doszło do pojedynku artyleryjskiego, w trakcie którego kabel pękł. Prince udał się ponownie na pole i, udając, że wiąże buty, naprawił kabel, przywracając w ten sposób kluczową linię komunikacyjną do kierowania artylerią. Następnie, udając że krzyczy po włosku i wygrażając pięścią najpierw w stronę Niemców, a potem pozycji aliantów, wrócił na swój punkt obserwacyjny. W sumie spędził trzy dni za liniami wroga. Za ten wyczyn został odznaczony Medalem Wojskowym.
Po tym, gdy Brygada Diabła wkroczyła do wyzwolonego Rzymu jako awangarda sił alianckich 4 czerwca 1944 roku, jednostka została wysłana na południe Francji w ramach operacji Dragoon. Po ataku na Îles d'Hyères i lądowaniu w Prowansji Brygada Diabła ruszyła w stronę granicy francusko-włoskiej w ramach 1 Grupy Powietrznodesantowej. 1 września Thomas i jeden z żołnierzy zostali wysłani za linie niemieckie w celu rozpoznania pozycji wroga. Znaleźli tam obóz wrogiego batalionu rezerwowego w pobliżu L’Escarène. W drodze powrotnej, aby przekazać raport z rozpoznania, natknęli się na bitwę między Niemcami a oddziałem francuskiego ruchu oporu. Rozpoczęli ostrzał Niemców z ukrycia, a przeciwnik ostatecznie się wycofał. Kiedy Thomas nawiązał kontakt z francuskim dowódcą, ten zapytał go, gdzie stacjonuje jego kompania. Thomas wskazał na towarzyszącego mu żołnierza i powiedział: „Tutaj”. Wtedy francuski dowódca poinformował go, że jego zdaniem zmusili do odwrotu co najmniej 50 Niemców. Rekomendował on Prince’a do odznaczenia Krzyż Wojennym, ale kurier zginął w drodze, a wiadomość nigdy nie dotarła do francuskiego dowódcy naczelnego, gen. Charles’a de Gaulle’a. Prince powrócił do swojej jednostki, którą poprowadził do odkrytego obozu wroga. Bitwa zakończyła się sukcesem, a cały niemiecki batalion liczący 1000 ludzi został pokonany i wzięty do niewoli. Aby dokonać tego wyczynu, Thomas przeszedł 70 km bez jedzenia i wody przez górzysty teren. Za to został odznaczony amerykańską Srebrną Gwiazdą.
W grudniu 1944 roku kanadyjsko-amerykańska Brygada Diabła została rozwiązana, a jej żołnierze powrócili do swoich armii macierzystych. Po powrocie do Wielkiej Brytanii 12 lutego 1945 roku Prince został wezwany do Pałacu Buckingham, gdzie król Jerzy VI wręczył mu Medal Wojskowy. Srebrną Gwiazdę otrzymał z rąk gen. Marie Pierre’a Kœniga w imieniu prezydenta Stanów Zjednoczonych 24 kwietnia 1945 roku. Prince był jednym z 59 Kanadyjczyków, którzy otrzymali Srebrną Gwiazdę podczas II wojny światowej i jednym z zaledwie trzech, którzy otrzymali zarówno Srebrną Gwiazdę, jak i Medal Wojskowy.
Prince opuścił armię 15 czerwca 1945 roku i powrócił do Kanady. W 1946 roku przeniósł się do Winnipeg i został wybrany na prezesa Stowarzyszenia Indian Manitoby. Wykorzystał to stanowisko, aby poprawić warunki życia rdzennej ludności Kanady. Jednak w obliczu uciążliwego zachowania kanadyjskiej biurokracji zniechęcił się do dalszej działalności.
W sierpniu 1950 roku ponownie zaciągnął się do armii kanadyjskiej, aby walczyć w Korei w ramach sił ONZ-u. Tym razem służył w 2. batalionie Pułku Lekkiej Piechoty Kanadyjskiej Księżniczki Patrycji. W lutym 1951 roku jego batalion dołączył do 27 Brygady Wspólnoty Narodów. Prince był wówczas zastępcą dowódcy plutonu i wkrótce po przybyciu do Korei poprowadził patrol przeciwko obozowi wroga. Misja zakończyła się sukcesem, a Prince wrócił z dwoma zdobytymi karabinami maszynowymi. Poprowadził później kilka innych rajdów. Jednak jego dowódca ostatecznie zdecydował się przydzielać mu mniej patroli, ponieważ uważał, że Prince podejmuje zbyt duże ryzyko, narażając życie żołnierzy. Później służył w 2 Pułku Piechoty Kanadyjskiej, gdy batalion ten jako pierwsza kanadyjska jednostka otrzymał Presidential Unit Citation, wyróżnienie od prezydenta USA, które zostało jej przyznane za działania w bitwie pod Kapyong 24–25 kwietnia 1951 roku. W dalszej części wojny Prince cierpiał na przedwczesne zapalenie stawów kolanowych i został odesłany do Kanady, gdzie służył na stanowiskach administracyjnych w Bazie Kanadyjskich Sił Zbrojnych Borden w Ontario. Stan jego kolan poprawił się, więc Prince zgłosił się na drugą turę służby w Korei, tym razem do 3. batalionu 2 Pułku. W listopadzie 1952 roku batalion został zaatakowany przez siły chińskie, w wyniku czego pięciu żołnierzy kanadyjskich zginęło, a dziewięciu zostało rannych. Prince znalazł się wśród rannych.
Ponownie opuścił armię w 1953 roku. Po powrocie do Kanady nie miał prawa do wszystkich przywilejów, z których korzystali pozostali weterani i zmagał się z przejawami dyskryminacji rdzennej ludności Kanady. Ponadto po odbyciu służby wojskowej jego życie stało się trudne przez problemy zdrowotne: cierpiał na artretyzm z powodu ciężkich warunków służby. W czerwcu 1955 roku trafił na pierwsze strony gazet za swój bohaterski czyn, kiedy uratował mężczyznę przed utonięciem w Winnipeg. Mimo to jego życie osobiste nadal się pogarszało, a po latach bytowania w samotności w schronisku Armii Zbawienia popadł w alkoholizm. Musiał nawet sprzedać swoje medale, aby zdobyć pieniądze na utrzymanie (później medale te zostały odkupione przez rodzinę i oddane do Muzeum Manitoby). Zmarł w szpitalu Deer Lodge w Winnipeg w 1977 roku i został pochowany na cmentarzu Brookside.
Pamięć thumb|200px|Pomnik Thomasa Prince’a w Kildonan Park w Winnipeg Thomas Prince został upamiętniony nazwami wielu miejsc, instytucji i nagród, m.in.: ulicy sierżanta Tommy’ego Prince'a w Winnipeg, szkoły im. sierżanta Tommy’ego Prince’a w Scanterbury w Manitobie, koszar im. Tommy’ego Prince’a w bazie Kanadyjskich Sił Zbrojnych Petawawa w Ontario, sali ćwiczeń im. Tommy’ego Prince’a w garnizonie Wainwright w Albercie, nagrody im. Tommy’ego Prince’a, stypendium przyznawane przez Zgromadzenie Pierwszych Narodów, stypendium im. Tommy’ego Prince’a przyznawanego w Sault College w Sault Ste. Marie w Ontario.
W 1989 roku został odsłonięty jego pomnik w Kildonan Park w Winnipeg.
W 2022 roku Canada Post wydała znaczek pocztowy z podobizną Prince’a.
Przypisy
Kategoria:Kanadyjscy wojskowi Kategoria:Biografie tubylczych Kanadyjczyków Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Uczestnicy wojny koreańskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojskowym (Wielka Brytania) Kategoria:Odznaczeni Srebrną Gwiazdą Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą za Wojnę 1939–45 Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Italii Kategoria:Odznaczeni Medalem Obrony Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Francji i Niemiec Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1977