Sensu stricto (łac. „w ścisłym znaczeniu”; skróty: s.s. i s. str.) – łacińskie wyrażenie używane do zaznaczenia, że dane pojęcie, nazwa lub określenie należy rozumieć w znaczeniu ścisłym albo węższym od znaczenia rozszerzonego. Przeciwstawia się je wyrażeniu sensu lato, oznaczającemu ujęcie szerokie.
Definicja
Znaczenie W polszczyźnie sensu stricto jest nieodmiennym frazemem o charakterze książkowym. Stosuje się je najczęściej po rzeczowniku lub określeniu, które ma być rozumiane w znaczeniu ścisłym, a nie przybliżonym, potocznym albo rozszerzonym.
Budowa wyrażenia Wyrażenie składa się z rzeczownika łacińskiego sensus („znaczenie”) oraz przymiotnika strictus („ścisły”). W konstrukcji występują one w formie ablatywu (dokładniej w ablativus respectus, który ogranicza zakres pojęcia nadrzędnego). W poradnictwie językowym zwraca się uwagę, że nie należy mieszać tego wyrażenia z przysłówkiem stricte („ściśle”); jako niepoprawna wskazywana jest forma sensu stricte.
Warianty Czasami spotka się inne warianty omawianego wyrażenia, używające stopnia wyższego lub najwyższego przymiotnika strictus: sensu strictiore lub sensu strictiori (w ściślejszym znaczeniu) oraz sensu strictissimo (w najściślejszym znaczeniu).
Zastosowanie w taksonomii W taksonomii i nomenklaturze zoologicznej i botanicznej wyrażenie sensu stricto oznacza, że nazwa lub termin jest używany w znaczeniu wąskim. Według słownika Międzynarodowego kodeksu nomenklatury zoologicznej wyrażenie to jest stosowane zwłaszcza przy nazwie taksonu ujmowanego w węższym zakresie, w przeciwieństwie do ujęcia sensu lato.
Tak na przykład rodzaj porostów Parmelia można ujmować wąsko (Parmelia sensu stricto), co jest obecnie powszechne; w dawniejszej literaturze dominowało ujęcie szerokie (Parmelia sensu lato), gdzie do tego rodzaju zaliczano na przykład gatunki z obecnie wyróżnianego rodzaju Hypogymnia.
Zobacz też Sensu lato
Przypisy
Kategoria:Taksonomia Kategoria:Semantyka