Grzybówka orzęsiona (Mycena tenuispinosa J. Favre) – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycena, Mycenaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1957 r. Jules Favre u podstawy żywego pnia olchy w Szwajcarii. Brak synonimów. Polską nazwę nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów.
Morfologia Kapelusz O średnicy do 3 mm, początkowo półkulisty, potem wypukły, półprzezroczyście prążkowany. Powierzchnia wodnisto biała, na środku nieco ciemniejsza, wodnisto szarawa, pokryta oddzielną galaretowatą błonką i białymi włoskami widocznymi przez soczewkę. Blaszki Pełnych blaszek około 13, rzadkie, sięgające do pseudokolarium. Trzon Nitkowaty, o długości 2–3 cm długości, wodnistobiały. Powierzchnia oprószona, szczególnie w dolnej części, podstawa rozszerzona, tworząca mały, owłosiony dysk u podstawy. Miąższ Cienki, żółtawy lub czerwonawy, elastyczny, po przecięciu wydziela wodniste, pomarańczowożółte mleczko. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 8,5–9,0 × 4,5–5,5 μm, elipsoidalne, niektóre z nich w widoku od przodu lekko rozszerzone w kierunku podstawy, amyloidalne. Podstawki, 17–21 × 7–8 μm, 4-zarodnikowe, cylindryczne. Cheilocystydy 12–19 × 6–10 μm, liczne, tworzące sterylny pas na brzegu blaszki, maczugowate lub jajowate, z wierzchołkami rzadko pokrytymi cylindrycznymi naroślami 4–8 × 1 μm. Pleurocystyd brak. Skórka kapelusza zbudowana ze strzępek o szerokości 3–7 μm, gęsto pokrytych cylindrycznymi, nierozgałęzionymi naroślami 2–7 × 1 μm. Subkutis o grubości 80–120 μm, zbudowany z luźno ułożonych, nieregularnych strzępek osadzonych w galaretowatej substancji. Włoski w postaci wyprostowanych stożkowatych wiązek złożonych z kilku skupisk strzępek, podobnych do strzępek epikutis, pokrytych naroślami o długości 2–5 μm. Trama hymenium w odczynniku Melzera dekstrynoidalna, fioletowobrązowa. Sprzążki obecne, rozproszone.
Występowanie i siedlisko Podano nieliczne stanowiska w Ameryce Północnej i Europie. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale później podano jego stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Grzyb saprotroficzny. Najczęściej podano jego stanowiska na drewnie olchy, ale także na pokrytej mchem korze wierzby, drewnie korzeni dębu i kasztanowca, pod modrzewiem i lipą. W Polsce znaleziono go pod leszczyną. Najwyraźniej grzyb ten nie wykazuje specyficzności do podłoża.
Przypisy
Kategoria:Grzybówkowate Kategoria:Mykobiota Polski